Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında bilirkişi raporu ve değer tespiti usulüne ilişkin bozma kararları.
Özet: Davalı idare tarafından kamulaştırma yapılmadan fiilen yol yapılmak suretiyle el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında, yerel mahkemenin davayı kısmen kabul eden kararı, emsal karşılaştırması yapılmayan ve hatalı bilirkişi kurulu tarafından hazırlanan rapor nedeniyle ilk kez bozulmuş; bozmaya uyularak yeniden verilen kabul kararı ise bu kez taraf vekillerince temyiz edilerek, hukuki sürecin devam ettiği anlaşılmaktadır.
MAHKEMESİ:Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI
: ███████ Esas, ███████ KararTaraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.Mahkeme kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 2 87... parsel sayılı taşınmaza davalı idare tarafından kamulaştırma yapılmadığı hâlde fiilen yol yapılmak suretiyle el atıldığından taşınmazın bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın dava konusu taşınmazda bulunan ve içinde cami bulunan parselde yol yapmak suretiyle el atıldığını iddia ederek dava açtıklarını ancak aynı yere ilişkin ... ... Bölge Müdürlüğünün 27.09.2010 tarihli ve 2642 sayılı uzlaşma hakkında yazıları ile uzlaşma talep edildiğini ve bu tamamlanıncaya kadar davanın bekletilmesi için mahkemeden talepte bulunulduğunun bildirildiği, dava konusu taşınmazın bulunduğu ... mahallesinde İzmir- Çanakkale E- 87 yolu üzerinde ve bu yola bitişik olarak bulunduğunu, Belediye tarafından can güvenliği amacıyla duvar yapıldığını ayrıca caminin giriş çıkışlarını da rahatlatmak amacıyla kamu adına yol yapıldığını, onaylı imar planlarına göre dava konusu yerin yol olarak tahsis edildiğini, cami olarak kullanılan yerin yolun yapılmaması durumunda fiilen kullanımının mümkün olamayacağını, tarafın talebi üzerine dava konusu yerle ilgili belediye meclisinin gündemde değerlendirme yapacağını bu nedenlerle haksız ve mesnetsiz olarak açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.III. MAHKEME KARARIMahkemenin 09.09.2014 tarihli ve ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulü ile fen bilirkişisinin 08.10.2013 hakim havale tarihli krokili raporunda kırmızı renkte boyadığı a harfiyle gösterilen 191,17 m² lik kısma davalı belediyenin asfalt dökerek yaptığı el atma nedeniyle 38.234,00 TL arsa bedelinin dava tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bu kısmın tapu kaydından yol olarak terkinine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİA.Birinci Bozma1. Mahkemenin 09.09.2014 tarihli ve ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.2. Dairemizce yapılan inceleme sonucunda;arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılmadan genel deyimlerle değer biçen rapor geçersiz olduğu gibi bilirkişi kurulunun 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 15 inci maddesi uyarınca oluşturulması gerekirken bir mülk ve bir mimar bilirkişisi tarafından hazırlanan raporun hükme esas alınacak nitelikte olmadığından taraflara, dava konusu taşınmaza yakın bölgelerden ve yakın zaman içinde satışı yapılan benzer yüzölçümlü satışları bildirmeleri için imkan tanınması, lüzumu halinde re'sen emsal celbi yoluna gidilmesi, dava konusu taşınmazın, değerlendirme tarihi itibariyle, emsal alınacak taşınmazın ise satış tarihi itibariyle imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulması, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, dava konusu taşınmazın değerlendirmeye esas alınacak emsallere göre ayrı ayrı üstün ve eksik yönleri ve oranları açıklanmak suretiyle yapılacak karşılaştırma sonucu değerinin belirlenmesi bakımından, 2942 sayılı Kanun'un 15 inci maddesi gereğince yeniden oluşturulacak bilirkişi kurulu marifetiyle mahallinde keşif yapılarak alınacak rapor sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinden bahisle kararın bozulmasına karar verilmiştir.B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen İkinci KararMahkemenin 21.10.2021 tarihli ve ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararı ile uyulan bozma kararı gereğince inceleme ve işlem yapılmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.C.İkinci Bozma Kararı1. Mahkemenin 21.10.2021 tarihli ve ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.2.Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat talebine ilişkin eldeki davanın dava konusu taşınmaza yol olarak el atılması nedeniyle tapusunun mahkeme kararı ile terkin edilmeksizin bu davanın açıldığı, tazminat hükmü ile birlikte terkin hükmü kurulması gerektiğinden ve bu haliyle taşınmazın aynına ilişkin davanın esastan incelenmesine devam edilmesi gerekirken hakem sıfatıyla bakılmak üzere karar verilmesi doğru görülmediğinden kararın bozulmasına karar verilmiştir.D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son KararMahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne taşınmazın el atılan kısmının bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine, bedeline hükmedilen davacılar payının tapusunun iptali ile yol olarak terkinine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarMahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz Sebepleri1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle ; davaya konu taşınmazın bedelinin düşük belirlendiği, taşınmazın gerçek değerinin en az 320,00 TL/ m² olarak belirlemesi gerektiğini, el atılan alanın 350 m² olduğunu ileri sürmüştür.2.Davalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın usul ve kanuna aykırı olduğu, raporun hüküm kurmaya elverişli olmadığı ileri sürerek kararın bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin sorumlu idareden tahsili istemine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun geçici 3 üncü maddesinin atfıyla 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun kararın ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan yatırılan temyiz harçlarının istenildiğinde iadesine, davalı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,27.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.