İcra Takibinden Mal Kaçırma Amacıyla Yapılan Tasarrufların İptali Davasında Kötü Niyet Zincirini Kesen İyi Niyetli Üçüncü Kişi Edinimi ve Hukuki Sonuçları.
Özet: Bir alacaklının, aciz durumdaki borçlusunun mal kaçırma amacıyla yaptığı gayrimenkul satışlarının iptali talebiyle açtığı davada, tapu devir zincirindeki bazı taraflar arasında yakınlık tespit edilmesine rağmen, dava konusu taşınmazlardan birinin makul bedelle ve iyi niyetle satın alındığı belirlenen ara alıcı nedeniyle tasarrufun iptali davasının bu taşınmaz yönünden kesildiği, dolayısıyla iyi niyetli bir alıcıdan sonra gelen kötü niyetli teberru zincirinin iptale yol açamayacağı ve taşınmazların dava dışı üçüncü kişilere geçmesi sebebiyle davanın tazminata dönüştüğü anlaşılmıştır.
MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki davalı ... vekili ve davacı vekili tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı ...'dan alacaklı olduğunu, davalı borçlu aleyhine Balıkesir 4. İcra Müdürlüğü'nün █████████ E sayılı dosya ile takip yapıldığını, takibin kesinleştiğini, davalı borçlunun acz halinde olduğunu, adına kayıtlı gayrımenkulleri de mal kaçırma gayesi ile diğer davalılara devredildiğinin tespit edildiğini, davalıların birbirini tanıdığını beyan ederek davalılar arasındaki tasarrufların iptalini, elden çıkartılmış ise tazminata hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde dava konusu gayrımenkulü ...'dan satın aldığını, bedelini de ödediğini, kar koyarak sattığını beyan ederek davanın reddini savunmuştur.Davalı ... ....Ltd. Şti vekili, dava konusu 13 parsel 7 nolu bağımsız bölümün öncesinde kendisine ait olduğunu, davalı borçlunun bedelini ödememesi üzerine geri alındığını beyan ederek davanın reddini savunmuştur.Mahkemece toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; iptali talep edilen 57 21... (Yeni: 10923/1) parsel B2 blok 7 nolu bağımsız bölümün tapuda davalı borçlu ... adına kayıtı iken sırasıyla 03.12.2014 tarihinde 18.705,00 TL bedelle davalı ...'a, 04.12.2014 tarihinde 180.000,00 TL bedelle davalı ... Otomotiv Ltd. Şti.'ye ve 06.04.2016 tarihinde 200.000,00 TL bedelle dava dışı ...'e satış yoluyla devredilmesine ve taşınmazda dava tarihi itibariyle dava dışı üçüncü kişinin malik bulunmasına; iptali istenen 85 78... parsel B Blok 13 nolu bağımsız bölümün ise tapuda davalı borçlu ... adına kayıtı iken sırasıyla 03.12.2014 tarihinde 127.280,00 TL bedelle davalı ...'a, 09.12.2014 tarihinde 127.280,00 TL bedelle davalı ...'ye, 15.01.2015 tarihinde 132.850,00 TL bedelle davalı ...'ya ve 03.03.2015 tarihinde 138.000,00 TL'ye dava dışı ...'a satış yoluyla devredilmesine ve taşınmazda dava tarihi itibariyle dava dışı bir başka üçüncü kişinin malik bulunmasına; davalı ...'ın, davalı borçlu ...'nın ablasının eşi (eniştesi) olmasına; Balıkesir TSM yazı cevabı uyarınca davalı borçlu ...'nın aynı zamanda dava dışı ... . Lojistik Ltd. Şti.'nin ortak ve yetkili temsilcisi olmasına ve davalı ... Otomotiv Ltd. Şti.'nin ortak ve yetkili temsilcileri olan ... ve ... ile yakınlığının bulunmasına; bu bağlamda dava dışı ... Ltd. Şti. ile davalı ... Otomotiv Ltd. Şti. Arasında 2014 yılında çeşitli araç satış işlemleri yapılmasına; davacı vekilince davalı borçlu ...'nın iptali talep edilen tasarrufa konu 13 nolu bağımsız bölümde tedavül zincirinde yer olan davalı ... ile ortak arkadaşları dava dışı ... aracılığıyla tanıştıkları ve yakın dostluklarının bulunduğunun iddia edilmesine; iptali talep edilen tasarrufa konu 13 nolu bağımsız bölümde tedavül zincirinde yer olan davalı ...'nın ise, davalı borçlu ...'nın ortağı olduğu ... Ltd. Şti.'de sigortalı çalışmasına; taşınmazların maliklerinin davada yer almaması ve davalıların taşınmazları elden çıkarmış olması karşısında davanın İİK md.283/2 uyarınca nakden niteliğinde olmasına;Her ne kadar davacı vekilince davalı ... 'nın davalı borçlu ise yakın dostluklarının mevcut olduğu ve satışa konu tasarrufun davacı alacaklıyı zarar uğratmak maksadıyla gerçekleştirildiği ileri sürülmüş ise de dosya kapsamında söz konusu taraflar arasında herhangi bir irtibat ve tanışlıklığın usulüne uygun şekilde ispat edilememesine; öte yandan davalı ... vekilince ibraz edilen ... Bankası dekontu uyarınca davalı ...'nin işlem tarihi olan 09.12.2014 tarihinde satış bedeli olan 127.280,00 TL'yi davalı satıcı ...'ın banka hesabına taşınmaz satış bedeli açıklamasıyla havale etmiş olmasına; bilirkişi heyetince 13 nolu bağımsız bölümün ilgili satış tarihindeki gerçek değerinin 200.000 TL olarak belirlenmesi karşısında davalı ... tarafından ödenen satış bedelinin misli fark da teşkil etmemesine; bu sebeple 13 nolu bağımsız bölüm yönünden alacaklıyı zarara uğratma kastının davalı ... ile kesildiğinin kabulünün zorunlu bulunmasına; her ne kadar davalı ...'den sonra taşınmazı devrettiği kişi olan ...'nın davalı borçlunun şirketinde çalışan olduğu ve davalı borçlunun aciz halini bilebilecek kimselerden sayılması gerektiği açık ise de, iyi niyetli alıcıdan sonra yapılan kötü niyetli teberrunun iptale sebebiyet vermesinin hukuken mümkün olmamasına; davalı ...'nin taşınmazı devraldıktan üç ay sonra ödediği satış bedeline yakın bir bedele satmasının kötü niyet zincirini tek başına ispat edememesine; kaldı ki bilirkişi heyetince tespit edilen 13 nolu taşınmazın devir tarihi olan 03.03.2015 tarihindeki gerçek bedelinin üç aylık zaman diliminde 5.000,00 TL artarak 205.000,00 TL olarak saptanmasına ve davalı ...'in devrettiği fark satış bedeliyle de uyumlu bulunmasına; nakden tazmin mahiyetindeki davada kötü niyetli davalıların taşınmazı elden çıkardıkları taşınmazın gerçek değeri üzerinden sorumlu olmalarına ve taşınmazların elden çıkarıldığı tarihteki gerçek değerlerine nazaran daha az olan takip çıkışındaki borç miktarı üzerinden harç ve vekalet ücreti hesaplanması gerekmesine göre davalılar ... ve ... yönünden davanın reddine ve davalılar ..., ... ve ... Otomotiv Ltd. Şti. yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.Karar davacı vekili, davalı ... vekili ve davalı ... . Otomotiv Ltd. Şti. vekili tarafından istinaf edilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf taleplerinin reddine, davalı ... ve davalı ... . Otomotiv Ltd. Şti. istinaf taleplerinin kabulüne, yeniden hüküm kurulmasına "Davalılar ... ve ... yönünden açılan davanın reddine, davalılar ..., ... ve ... Ltd. Şti. aleyhinde açılan davanın kabulüne, Balıkesir ili, ... ilçesi, ... mahallesi, 109 23... parsel B2 Blok 7 nolu (eski 5721 ada, 13 parsel B2 Blok 7 nolu) bağımsız bölüme ilişkin olarak davalılar arasında yapılan █████/2014 tarih ve 2599 yevmiye nolu, █████/2014 tarih ve 2631 yevmiye nolu ve █████/2016 tarih ve 4656 yevmiye nolu satış işlemine konu tasarruflar ile Balıkesir ili, ... ilçesi, ... mahallesi, 85 78... parsel 13 nolu (eski ... mahallesi, 1578 ada, 1522 parsel, B/Blok 13 nolu) bağımsız bölümde davalılar arasında yapılan █████/2014 tarih ve ... yevmiye nolu ve █████/2014 tarih ve 2801 yevmiye nolu satış işlemine konu tasarrufların Balıkesir 4. İcra Müdürlüğü'nün █████████ esas sayılı dosyasındaki davacı asıl alacağı ve ferileri ile sınırlı olmak üzere İcra İflas Kanununun 283. maddesi uyarınca iptali ile (Balıkesir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin █████/2017 tarihli, ████████ esas, ████████ karar sayılı dosyası ile tahsilde tekerrür oluşturmayacak şekilde) davalı ...'dan 565.000,00TL tazminatın, davalı ... Otomotiv Ltd. Şti.'den 400.000,00TL tazminatın alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiş, karar davacı vekili ve davalı ... Otomotiv Ltd. Şti. vekili tarafından süresi içerisinde temyiz edilmiştir.1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde bir usulsüzlük bulunmamasına göre, davalı ... Otomotiv Ltd. Şti. vekilinin tüm, davacı vekilinin ise aşağıdaki bent dışında yerinde görülmeyen sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.2-Dava, İİK'nun 277 ve devamı maddelerine dayanılarak açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.İİK'nun 282.maddesi gereğince borçlu ile hukuki işlemde bulunan üçüncü kişi mecburi dava arkadaşı olup davada haksız çıkmaları halinde yargılama giderinden birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu olmaları gerekmektedir.Somut olayda; dava konusu edilen Balıkesir ili, ... İlçesi, 5721 ada, 13(Yeni:10923/1) parsel B2 Blok 7 nolu bağımsız bölüm davalı borçlu ... adına kayıtlı iken sırası ile 03.12.2014 tarihinde ...'a , 04.12.2014 tarihinde davalı ... Otomotiv Ltd. Şti'ne, ondan da dava dışı şahsa devredilmiştir.Davalı ...'ın davalı borçlunun eniştesi olduğu, davalı ... Otomotiv Ltd. Şti ile de davalı borçlu ile aralarında ticari ilişkilerin bulunduğu belirlenmiştir.Dava konusu Balıkesir İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, 8578 ada, 25 parsel B Blok 13 nolu bağımsız bölüm ise davalı borçlu tarafından eniştesi olan davalı ...'a ondan da kötü niyeti ispat edilemeyen ...'ye devredildiği anlaşılmıştır.Mahkemece davalı ..., ... ve ... Ltd. Şti yönünden sorumlu oldukları miktarlar üzerinden yargılama masrafları ve vekalet ücretinden müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaları gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.3- Tasarrufun iptali davalarında vekalet ücreti takip konusu alacak miktarı ile iptali istenen tasarrufun tasarruf tarihindeki değeri karşılaştırılarak düşük olan değer üzerinden nispi olarak hesaplanması gerekir. Somut olayda davacı vekilinin temyizine konu " Balıkesir İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, 8578 ada, 25 parsel B Blok 13 nolu bağımsız bölüm"ün davalı ...'ın elinden çıkarttığı 09.12.2014 tarihindeki gerçek değerinin 200.000,00 TL olduğu, Balıkesir 4. İcra Müdürlüğü'nün █████████ E sayılı dosyasında ise takip konusunun 815.984,39 TL olduğunun anlaşılmış olmasına göre iş bu gayrımenkul yönünden gayrımenkulün gerçek değeri olan 200.000,00 TL üzerinden vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken ... ve ... lehine iptale karar verilen tüm tasarrufların gerçek değeri üzerinden karar verilmesi doğru değil bozma nedeni ise de yapılan yanlışlıkların giderilmesi yargılamanın tekrarını gerektirir nitelikte görülmediğinden hükmün 6100 sayılı HMK'nın geçici 3/2 maddesi delaletiyle 1086 sayılı HUMK'nun 438/7. maddesi gereğince düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir.SONUÇ
: Yukarıda (1) nolu bentte açıklanan nedenlerle, davalı ... Otomotiv Ltd. Şti. vekilinin tüm, davacı vekilinin ise sair temyiz itirazlarının reddine (2) nolu bentte açıklanan sebeplerle hükmün 2-b maddesinde yer alan (tahsilde tekerrür oluşturmayacak şekilde) ifadesinden sonra gelmek üzere "davalı ... ve... Otomotiv Ltd. Şti'nden müştereken ve müteselsilen sorumlu olmak üzere" ifadesinin hükme eklenmesini, (3) bentte açıklanan sebeplerle hükmün 6. Bendinde yer alan "57.849,22 TL nispi" ibaresinin hükümden çıkartılarak yerine "22.450,00 TL nisbi " ibaresinin yazılmasına hükmün bu şekli ile DÜZELTİLEREK ONANMASINA, karar düzelterek onandığından harç alınmasına yer olmadığına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 19.11.2025 gününde oybirliğiyle karar verildi.