İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, ticari ilişkiden doğan menfi tespit davasında davacının icra takibine konu cari hesap borcu olmadığının tespiti.
Özet: Bu menfi tespit davasında, davacı, davalı tarafından başlatılan icra takibine konu ticari ilişkiden kaynaklanan borcun bulunmadığının tespiti amacıyla, aralarındaki hammadde alımına dayalı cari hesapta çeşitli ödemeler yaptığını, davalının takip dayanağı olarak gösterdiği USD cinsinden alacağın el yazısıyla sonradan eklendiğini ve taraflar arasında hiçbir zaman USD üzerinden işlem yapılmadığını iddia ederek, takibin durdurulmasını, iptalini, banka blokelerinin kaldırılmasını ve icra zoruyla yapılan ödemelerin ticari faiziyle iadesini talep etmiştir.
T.C.
İSTANBUL2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: 2024/9 EsasKARAR NO
: ████████DAVA
: Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
: █████/2024KARAR TARİHİ
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Dava
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ve davalının tacir olduğunu, aralarında hammadde alımından kaynaklı bir cari bakiye olup müvekkilinin muhtelif zamanlarda vade ile hammadde satın aldığını ve kimi zaman nakit kimi zaman da üçüncü şahısların keşide ettiği kambiyo senedi, çek vererek ödemelerini yaptığını, borçlu tarafın cari bakiyede alacağı olduğunu iddia ettiğini, müvekkilinin caride kalan bir borcu olmadığı halde bu ödemeleri de yaptığını, davalı tarafın taraflar arasında hiçbir fatura, senet, sözleşme ve buna benzer bir evrak olmadan ... 7.İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile “27.08.2014 tarihli DİĞER 3089.30 USD” açıklamalı takip başlattığını, taraflar arasında hiçbir zaman USD üzerinden alım satım olmadığını, takip dayanağı belge incelendiğinde USD ibaresinin el ile sonradan kalem ile yazıldığını, müvekkilinin toplamda 43.313,48-TL icra gücüyle ödeme yapmaya zorlandığını, müvekkilinin Yapı Kredi Bankasında bulunan hesabına 42.717,34-TL'lik meblağa davalı tarafından bloke konulduğunu, öncelikle takibin durdurulmasını ve sonrasında iptaline, davalı avukatına yapılan ödemelerin ya da banka hesap blokesinin teminat olarak sayılmasına, uygun görülmesi halinde 42.717,34-TL'lik blokenin kaldırılmasına, davanın kabulü ile davalıya herhangi bir borcunun olmadığının tespitine, fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla icra zoruyla yapılan kısmi ödemelerin istirdatı vasıtasıyla tarafına ticari faizi ile geri iadesi kararı verilmesine, alacağı %20'sinden az olmamak kaydıyla davalının kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı tarafından yasal süresi içerisinde cevap dilekçesi sunulmadığı ve bu suretle iddiaların inkarı cihetine gidildiği anlaşılmıştır.Toplanan Deliller
:... 7. İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyasının UYAP kayıtları,... Bankası'ndan █████/2022 tarihli dekont sureti,... Bankası'ndan █████/2022, █████/2022 ve █████/2023 tarihli dekont sureti,... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden davacı asilin 2014-2015-2016 yıllarına ait gelir vergi beyannamesi,Bilirkişi ... tarafından hazırlanan █████/2024 tarihli bilirkişi raporu,Bilirkişi ... tarafından hazırlanan █████/2025 tarihli bilirkişi ek raporu, ayrı ayrı celp edilerek dosya arasına alınmıştır.Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe
:Uyuşmazlığın; davalı tarafından davacı aleyhine yürütülen ... 7.İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı takip dosyasına ilişkin davacının borçlu olmadığının tespiti isteminden ibaret olduğu anlaşılmıştır.Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle menfi tespit davasının hukuki niteliği, menfi tespit davasının icra takibine etkisinin irdelenmesinde ve yasal mevzuatın açıklanmasında yarar bulunmaktadır. Davalı tarafından varlığı inkâr edilen bir hukuki ilişkinin mevcut olmadığının (yok olduğunun) tespiti için açılan davaya menfi (olumsuz) tespit davası denir (Kuru, B.: İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, Ankara 2013, s. 346). Menfi tespit davası, 2004 sayılı İİK'nın 72.maddesinde düzenlenmiş olup, bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır.Somut uyuşmazlıkta, davalı tarafından davacı aleyhine, ... 7.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyası ile, 29.08.2014 tarihinde toplam 3.089,30-USD asıl alacak ve 38,44-USD gecikmiş gün faizi toplamı olan 3.127,74-USD alacağın tahsili amacıyla ilamsız icra takibi başlatıldığı, takip dayanağının cari hesap bakiyesi olarak gösterildiği, ödeme emrinin tarihinde davacıya 13.01.2022 tebliğ edildiği, davacı tarafından cari hesap bakiyesine USD ibaresinin sonradan yazılması ve borcun ödendiğinin belirtilmesi karşısında işbu menfi tespit ve istirdat davasının açıldığı anlaşılmıştır.Dosyanın mali müşavir bilirkişiye tevdi ile, tarafların ticari defter ve kayıtları, BA/BS formları ile tüm dosya kapsamında inceleme yapmak suretiyle, incelenen ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal sürede yapılıp yapılmadığı, davalı şirketin davacıdan cari hesaba ve icra takibine dayalı alacaklı olup olmadığı, davalının varsa alacak miktarının takip tarihi itibariyle ne olduğu, davacı tarafından dekontlara ve ticari defterlere göre davalıya ödeme yapılıp yapılmadığı, davalının bakiye alacağı bulunup bulunmadığı, işbu davanın menfi tespit davası olduğu ve ispat yükünün alacaklı olduğunu iddia eden davalı tarafta olduğu hususu gözetilerek, taraflar arasında süregelen ilişkinin yabancı para üzerinden olup olmadığı, ispat yükü üzerinde olan davalı tarafından takip tarihi itibariyle davacı taraftan alacaklı olduğu hususunun kayıtlarda bulunup bulunmadığı hususlarında rapor tanzim edilmesinin istenilmesine karar verildiği, tanzim edilen bilirkişi kök ve ek raporları ile, davacı defterlerinde davalının 45.356,87-TL alacağının kayıtlı olduğu, bakiyenin 2015 yılı kapanış defterlerinde yer aldığı, davacı taraf rapora karşı beyanında davalı tarafça tanzim edilen faturaların bedellerinin ödendiğini iddia etmiş ise de bunun sunmuş olduğu yasal defterleri kapsamında ispat edilemediği, davacı taraf davalı tarafça takibe konu edilen faturaları kendi yasal defterlerine işlemiş ve bu faturalar ile ilgili yapmış olduğu ödemeleri kendi yasal defterlerine kaydetmediği, bu durumda davacı yasal defterleri kapsamında davalının alacağının 45.356,87-TL olarak kayıtlı olduğu davacı defterlerine göre sabit olmakla birlikte taraflar arasındaki ilişki ile ilgili faturalar üzerinde yapılan incelemeler sonucunda döviz (USD) cinsinden ticari ilişkinin belirlenemediği, ispat yükü davalı üzerinde olan iş menfi tespit davasında davalının 45.356,87-TL'lik faturaları karşılığında davacı defterlerinde kayıtlı olmakla birlikte davalı tarafa yapılan herhangi bir ödemenin ise davacı defterinde kayıtlı olmadığı, diğer taraftan davalı taraf yapılan takibe ek olarak sunmuş olduğu hesap ekstresinde ise davacının 40.246,20-TL'lik ödemesinin kayıtlı olduğu, taraflar arasındaki ilişkinin usd bazında olduğu hususundaki tek delilin davalı tarafça takibe eklenen hesap ekstresinden kaynaklı olduğu, bu hususun tek başına yeterli olamayacağı, davalının takip tarihindeki 3.127,74-USD tutarında-ki alacağın TL karşılığının 6.749,99-TL olduğu nazara alındığında davalı tarafça yapılan takibin 1.639,32-TL'lik kısmının fazla olduğu, davacı tarafça iş bu takip ile ilgili yapılan ödemelerin 11.04.2022-18.01.2023 tarihleri arasında ve toplamının 41.118,48-TL olduğu kanaatinin bildirildiği, raporun dosya kapsamında sunulan deliller ile uyumlu olduğu değerlendirilmiştir.Tüm dosya kapsamına göre, taraflar arasında süregelen ticari ilişkinin yabancı para borcu üzerinden kararlaştırılmaması ve ilerlememesi, nitekim USD üzerinden anlaşma sağlandığına dair davacıdan sadır olan herhangi bir delil sunulmaması ve ticari defterlerdeki alacağın Türk Lirası cinsinden olması sebepleriyle davalının alacağının yabancı para cinsinden olmadığı, ancak icra takibinde USD üzerinden takibe başlanıldığı, borçluların devletin hükümranlık haklarına aykırı olarak yabancı para üzerinden takip yapıldığı, Türk Lirası üzerinden belirlenen alacağın yabancı para olarak ya da USD'ye çevrilmek suretiyle talep etme bakımından davalının tercih hakkının bulunmadığı, akdin muayyenlik ilkesi gereğince alacaklı Türk Lirası para alacağını USD üzerinden takipte isteyemeyeceği, genel haciz yoluyla takip başlatmasında usul ve yasaya aykırılık bulunduğu, faturaların yabancı para birimi üzerinden düzenlenmesinin, taraflar arasında dövize endeksli ticari ilişki bulunduğunu ispata yeterli olduğu (Yargıtay 19. Hukuk Dairesi █████/2019 tarih ... Esas ...Karar) ancak somut uyuşmazlıkta bu yönde bir delil sunulmadığı, taraflar arasındaki ticari ilişkinin TL üzerinden yürütüldüğünün kabulü gerektiği, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin ... Esas ve ...Karar sayılı ve █████/2019 tarihli kararında da işaret edildiği üzere Türk Kanunları’na göre döviz alacağının Türk Lirası olarak istenmesi mümkün ise de Türk Lirası alacağının dövize çevrilerek istenmesinin mümkün olmadığı, bu durumda davacı hakkında Türk Lirası olarak usulüne uygun yapılmış bir icra takibinin bulunmaması nedeniyle menfi tespit isteminin kabulünün gerektiği, usulüne uygun bir icra takibi bulunmaması sebebiyle icra takibine dayanak olarak ödenen bedelin de iadesinin gerektiği, davacının kötü niyet tazminatı talebinin hukuki değerlendirmede alacaklı olduğunu düşünerek takip yapması sebebiyle 2004 sayılı İİK'nın 72/5. maddesindeki yasal koşullar oluşmadığından reddi gerektiği değerlendirilmekle takdire bağlı aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM
: İzah olunan gerekçelerle,Davacı tarafından davalı aleyhine açılan davanın KISMEN KABULÜ ile,1-... 7.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takibinden dolayı takibin devam eden tutarına ilişkin davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine,2-Davacının kötü niyet tazminatı talebinin hukuki değerlendirmede alacaklı olduğunu düşünerek takip yapması sebebiyle 2004 sayılı İİK'nın 72/5. maddesindeki yasal koşullar oluşmadığından reddine,3-41.118,48-TL'nin dava tarihi olan 04.01.2024 tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte istirdatı ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,4-Kabul edilen dava değeri (47.868,47-TL) üzerinden alınması gereken 3.269,89-TL harçtan başlangıçta peşin alınan 2.778,48-TL peşin harcın mahsubu ile eksik olan 491,41-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,5-Davacı tarafça başlangıçta peşin olarak yatırılan 2.778,48-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,6-Davacı tarafça yargılama nedeniyle yapılan 747,50-TL posta ve tebligat gideri ile 4.500,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 5.247,50-TL yargılama giderinin davanın kabul ve red oranları dikkate alınarak hesaplanan 1.543,90-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalan 3.703,60-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,7-Davalı tarafından herhangi bir yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,8-Davacı taraf dava ve duruşmalarda kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ve takdir olunan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,9-Dava şartı arabuluculuk sürecinde Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin,a)Davanın kabul oranına isabet eden 917,95-TL'sinin davalıdan,b)Davanın red oranına isabet eden 2.202,05-TL'sinin davacıdan 6183 sayılı Kanuna göre tahsili ile hazineye irat kaydına,10-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine re'sen iadesine,Dair, e-duruşma ile katılan davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 (iki) hafta içinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolunun açık olduğu, istinaf dilekçesinde istinaf yoluna başvuru konusu edilen hususlar ile nedenlerinin belirtilmesinin gerektiği, süresi içerisinde karara karşı istinaf yoluna başvurulmaması halinde hükmün kesinleşeceği ve infaz edilebileceği açıklanmak suretiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2025Katip¸e-imzalıdırHakim¸e-imzalıdır