istanbul 2. asliye ticaret mahkemesinde görülen menfi tespit davasında, bankanın bono ve teminat mektubu kaynaklı icra takibine karşı borçsuzluğun tespiti ve tazminat talebi.

İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen menfi tespit davasında, bankanın bono ve teminat mektubu kaynaklı icra takibine karşı borçsuzluğun tespiti ve tazminat talebi.

Özet: Davacıların, davalı bankanın bir bono üzerinden başlattığı icra takibine karşı, bononun üçüncü bir şirket lehine teminat mektubu havuzu oluşturmak amacıyla verildiği, kendilerinin doğrudan bankaya borçlu olmadığı, aynı alacak için kısmi ödemeler yapıldığı ve bankanın başka icra dosyalarından da tahsilat sağladığı iddialarıyla borçlu olmadıklarının tespitini ve %20 tazminat ödenmesini talep ettiği; davalı bankanın ise davacı iddialarının gerçeği yansıtmadığını, yapılan ödemelerin borcun sadece bir kısmını karşıladığını, alacağının halen bakiyesinin bulunduğunu ve davacıların hukuki menfaatinin olmadığını savunarak davanın reddini istediği bir menfi tespit davasıdır.

T.C.

İSTANBUL

2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ████████

DAVA

: Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Menfi Tespit)

DAVA TARİHİ

: █████/2017

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Mahkememizde görülmekte olan Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Menfi Tespit) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili dava dilekçesi ile; davalı bankanın davacılar hakkında ... 12. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlattığını, bu takibin dayanağının keşide tarihi █████/2008 vade tarihi █████/2013 olan 5.000.000,00 USD bedelli bono olduğu, bu bononun lehtarının davalı banka, borçlularının ... Şti.,..., Davacı ... Ltd. Şti., avalistlerinin ise davacı ..., ..., ..., ..., ..., ...ve ...olduğunu, davacıların bu bonoyu davalı bankaya vermelerinin nedeninin davacı ...Tic. Ltd. Şti. ve dava dışı borçlu .... Ltd. Şti. lehine davalı banka nezdinde ortak teminat mektubu havuzunun oluşturulması olduğunu, davalı bankanın bono bedelinin tamamı hakkında icra takibine girişmediğini, 292.500,00 USD'lik kısmı için takip başlattığını, bunun takip tarihi itibariyle TL karşılığının 647.390,25 TL olduğunu, davacıların davalı bankaya herhangi bir kredi veya hesap sözleşmesi ve buna dayalı borçları olmadığını, bu bonoyu da vermelerinin nedeninin yukarıda izah edildiği üzere ...Şti. lehine teminat mektubu havuzu oluşturulmak olduğunu, davalı bankanın bu senedi icraya koyma nedenini ise dava dışı ... Ltd. Şti.'nin davalı bankaya gayri nakdi kredi borçların (teminat mektupları) olduğunu, davacıların davalı bankaya teminat mektubu veya kredi borçlarının olmadığını, ...Ltd. Şti. aldığı kredi mektuplarını davalı bankaya iade etmemesi ve bir teminat mektubunu nakde çevrilmesi nedeniyle davalı bankaya borçlu olduğunu, davalının dava dışı ... Ltd. Şti.'ne verdiği 10 adet teminat mektubunun ... ve ... muhatap alınarak kullanıldığını, 63.500,00 TL bedelli olanın nakde çevrildiğnii, diğer dokuzunun nakde çevrilmediğini, davalı bankanın hem bu 10 adet teminat mektubu bedeli hem de dava dışı ... Ltd. Şti.'ne verilen çek yaprakları bedelleri ile teminat mektupları komisyonları, kur farkı, gecikme cezası, vergi, fon ve masrafları toplayarak bulunan toplam miktarın tahsili için bahsi geçen ... 12. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyasında davacıların da imzaladığı bononun bir kısmı yönünden icra takibi yaptırdığını, davacılar ile davalı arasında █████/2014 tarihli protokol bulunduğunu, bu protokol uyarınca davacı hesabından davalı banka vekili hesabına 138.000,00 TL ödeme yapıldığını, davalı bankanın aynı alacak için ... 10. İcra Müdürlüğü'nün... Esas sayılı dosyasında da dava dışı borçlular ... Şti., ..., ... ve ... hakkında ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibi yapıldığını, davalı bankanın aynı alacaktan kaynaklanan alacağı için bu icra dosyasından da 40.000,00 TL tahsilat yaptığını, nakde çevrilmeyen teminat mektuplarının icra takibinden sonra diğer borçlu (... Ltd. Şti.) tarafından davalı bankaya iade edildiğini, davalı banka alacağını tahsil ettiği halde icra takibine devam ettiğini, fazlaya ilişkin haklar saklı tutularak ..... 12. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyadan borçlu olmadıklarının tespitini ve %20 tazminata karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacıların gerek müvekkil banka ile kredi sözleşmesi akdetmediklerine, icra takibine borcun tamamen ödendiğine dair beyanları, gerekse teminat mektuplarından sadece bir tanesinin tazmin edildiğine dair beyanlarının asla doğru olmadığını, gerek görülmesi halinde yapılacak bilirkişi incelemesi sonucunda sabit olacağını, yine davacılar tarafından yapılan ödemelerin 138.000.- TL olduğu yönündeki iddia da doğru olmayıp, davacılarca yapılan ödeme toplamının 119.668.- TL olduğunu, (bu tutarın 11.088.- TL'sı vekalet ücreti olarak ödendiğini), müvekkil bankanın takibe konu alacakları da tamamen tahsil edilmemiş olmadığından davacı tarafın hacizlerin kaldırılması yönündeki talebinin tümüyle haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, zira davacıların yaptıkları ödemelerin, takibe konu takibe konu alacaklarının sadece bir kısmına ilişkin olup, bakiye alacakları bakımından davacılara ibrazı gibi bir durumun söz konusu olmadığını, davacıların protokole göre yapmaları gereken ödemeleri dahi zamanında ve tam olarak yapmadığı halde, davacıların protokol uyarınca borcun bir kısmını ödemiş olmaları nazara alınarak, 21.05.2014 tarihinde ... ve muhtelif bankalar nezdinde uygulanan hacizlerin fek edildiğini, davacıların en son ödemelerini vekalet ücreti alacağına mahsuben ödeme yaptıklarını, protokole riayet etmemiş olmalarına rağmen, davacıların huzurdaki davayı açmada hukuki yararları bulunmadığını, gerek davacılar ve gerekse aleyhine tasarrufun iptali davası açtıkları "... firmasının" yaptığı ödemelerin borca mahsup edildiğini, bu hususun protokol hükümleri uyarınca kesin delil niteliğinde kabul edilen banka kayıtları ile sabit olduğunu, bankanın protokolün akdedildiği 16.05.2014 tarihi itibariyle avukatlık ücreti ve icra takibinden doğacak harç ve masraflar hariç davacılardan 660.553.- TL alacağı olduğu hususunda dönülmez biçimde mutabık olduklarını, dolayısıyla huzurdaki davanın sırf bu nedenle dahi reddi gerektiğini, ancak mahkemece devam eden borç miktarının tespitine gerek görülmesi halinde, davacılar dışındaki borçlular tarafından yapılan ödemeleri de beyan etmeye hazır olduklarını, davacıların gayri kabili rücu kesin borç ikrarı mahiyetindeki kabullerinin esas alınarak, icra takibine konu bakiye alacaklarının kapak hesabının çıkarılması hususunda bilirkişi incelemesi yapılmasını, davanın tümüyle reddine karar verilmesi gerektiğini, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın; esasa girilmeksizin hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine, esasa girilmesi halinde, esasa ilişkin cevaplan uyarınca davanın esastan reddine, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini savunmuştur.

Davanın konusu .... 12. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından dolayı borçlu olunmadığının tespiti davasıdır.

Davacılar vekili bu icra dosyasına konu 5 milyonluk bononun davacı ...Tic. Ltd. Şti. ve dava dışı ... Ltd. Şti.'nin davalı bankadan aldıkları teminat mektuplarına bir çeşit teminat olsun diye düzenlendiğini, yani takibe konu bononun teminat senedi olduğu yönündedir. Bu senedin toplam miktarı 5.000.000,00 USD ise de dava konusu icra takibinde 292.500,00 USD'lik kısmı için takibe konulmuştur. Davacı takibe konulan bu miktar yönünden de borcun olmadığını, dava dışı ... Ltd. Şti.'nin 9 adet teminat mektubunu iade ettiğini, bir tanesinin nakde çevrildiğini, gerek dava dışı ...Ltd. Şti. aleyhine başlatılan ... 10. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyada gerekse de davacılar aleyhine başlatılan İstanbul 12. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından ... Ltd. Şti.'nin teminat mektubu borçlarını karşılayacak tahsilatların yapıldığını iddia etmiş, davalı vekili ise iddiaların doğru olmadığın, davacılar tarafından yapılan ödemelerin 138.000,00 TL olmayıp 119.688,00 TL olduğunu, bunun da 11.088,00 TL'lik kısmının vekalet ücreti olduğunu, davacıların protokole uymadığını, davacıların yaptıkları ödemeleri icra takip dosyasına bildirerek mahsup etme yolu varken menfi tespit davası açmalarında hukuki yararları olmadığını, takibe konu alacağın kesinleştiğini, protokol ile de davacıların borcu ikrar ettiklerini savunmuştur.

Dava konusu icra takibine konu edilen senedin davacı... Tic. Ltd. Şti. ve dava dışı ... Ltd. Şti. isimli şirketlerin davalı bankadan alacakları gayri nakdi teminat mektuplarına karşı teminat olarak davalıya verildiği konusunda ihtilaf yoktur. Taraflar arasında yapılan protokolde bunu teyit etmektedir. Davalının davacılar aleyhine başlattığı icra takip tarihi █████/2014 tarihi olup bu protokol bu icra takibinden sonraki bir tarih olan █████/2014 tarihidir. Protokole göre davalı ile davacılar arasında yapılan bu protokol daha önce yapılan sözleşmelerin eki olduğu, ayrıca bu protokolün yapılış amacının davalının dava dışı ...Ltd. Şti.'nden olan alacaklarının tahsili amacıyla başlatılan ... 12. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas ve ... 10. İcra Müdürlüğü'nce başlatılan...Esas sayılı dosyalarındaki alacaklara itirazlarının olmadığını, takiplerin kesinleştiğini kabul ettiklerini, tarafların protokol tarihi itibariyle icra yargılama masrafları hariç 660.553,00 TL tutarında borçlu olduklarını kabul ettiklerini, borcun tahsil tarihine kadar geçecek süre için ayrıca oluşacak faiz, ceza ve masrafın da ilave olunacağını kabul edip imzalamışlardır. Her iki tarafta protokoldeki imzaları inkar etmemiştir.

Mahkemece yapılacak iş icra takibinde kesinleşen 292.500,00 USD'nin dava tarihi itibariyle ödenip ödenmediği noktasında toplanmaktadır. Menfi tespit davasında dava tarihi esas alınır. Davacılar işbu protokol ile icra takibi tarihi itibariyle 292.500,00 USD borcu kabul etmişlerdir. Bu konuda ihtilaf yoktur. İcra takibinden dava tarihi olan █████/2017 tarihine kadar yapılan ödemeler hesaplanıp icra takibindeki asıl alacağın ödenmiş olup olmadığının tespiti gerekir.

Dava konusu senet davacı ve dava dışı .... Ltd. Şti.'nin kullandıkları teminat mektuplarının teminatı olsun diye davalı bankaya verilmiştir. Davacının kendisinin gayri nakdi teminat mektubu karşılığı borcu yok ise de gerek bu senedin verilme aşamasında gerekse bahsi geçen protokoldeki ikrarı göz önüne alındığında her iki davacı da dava dışı ... Ltd. Şti.'nin kefili konumunda olup davalıya karşı dava dışı ... Ltd. Şti.'nin gayri nakdi teminat mektubu borçlarından sorumludurlar. Dava dışı ... Ltd. Şti.'nin davalı bankanın 10 adet teminat mektubunu kullanmış olup davacılarda ödenmemiş gayri nakdi teminat mektuplarından davalıya karşı aval (kefil) sıfatıyla sorumludurlar. Zaten protokol ile bu sorumluluğu kabul etmişlerdir.

İki ayrı icra dosyasında bu borçtan dolayı yapılan bir kısım ödemeler vardır. Borç USD cinsinden olduğundan buna göre uyarlama yapılıp yapılan ödemelerin borçtan mahsup edilerek kalan miktar dövize çevrilerek sonuca ulaşılması gerekir. İcra iflas kanunu gereği yapılan ödemelerde öncelikle icra masraflarının düşülmesi gerekir.

İlk alınan bilirkişi raporuna göre verilen ilk kararımız İstanbul BAM 43. H.D. tarafından eksik soruşturma nedeniyle kaldırılmıştır.

Yeniden yapılan yargılamada BAM kaldırma kararında belirtilen eksiklikler tamamlanmış, önceki bilirkişi ...'den hükme esas alınan █████/2025 tarihli ek rapor alınmıştır.

Bu ek raporda da izah edildiği üzere 5.000.000,00 USD'lik senedin 292.500,00 USD'lik kısmı takibe konulmuştur. Yine bilirkişi raporunda taraflar arasında düzenlenen █████/2014 tarihli raporu değerlendirmiştir. Aynı raporda takip ve dava tarihi itibariyle teminat mektubundan kaynaklı risk tespiti yapılmış, davacı tarafından yapılan ödemeler, dava dışı... Ltd. Şti.'nin borcunun tespiti yapılmıştır. Menfi tespit davasında itirazın iptalinden farklı olarak takip tarihi itibariyle değil dava tarihi itibariyle yapılan tüm ödemeler mahsup edilerek kalan borcun tespiti yapılmalıdır. Ayrıca BAM kaldırma kararında yazıldığı üzere bunun USD'ye çevrilmesi gerekir. Hükme esas alınan █████/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda da tüm bu hususlar değerledirilmiş ve raporun 7.sayfasında izah edildiği üzere dava tarihi itibariyle davacıların davalı bankaya borçları 25.185,04 USD olup toplam takip alacağı olan 292.500,00 USD'nin 267.314,96 USD'sinden davacılar davalı bankaya borçlu olmadıkları tespiti (dava tarihi itibariyle) yapılmıştır. Davadan sonra yapılan ödemeler var ise de bunlar icra infaz aşamasında dikkate alınması gerekir. Bu nedenlerle davanın kısmen kabulü yoluna gidilerek davacıların ... 12. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında başlatılan icra takibine konu 292.500,00 USD'nin 267.314,96 USD'sinden davacıların davalıya borçlu olmadıklarının tespitine, dava tarihinden sonra yapılan icra ödemelerinin icra infaz aşamasında dikkate alınmasına kararı verilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

:Yukarıda yazılı nedenlerle;

1-Davacıların davasının Kısmen Kabulü ile, davacıların .... 12. İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyada başlatılan icra takibine konu 292.500,00 USD'nin 267.314,96 USD'lik kısmı yönünden davalıya borçlu olmadıklarının tespitine,

2-Dava tarihinden sonra yapılan tahsilatların (ödemelerin) icra müdürlüğünce icra infaz aşamasında dikkate alınmasına,

3-Fazlaya ilişkin talebin Reddine,

4-Kabul edilen dava değeri (591.648,20-TL) üzerinden alınması gereken 40.415,48-TL harçtan başlangıçta alınan 11.055,81-TL peşin harç, 8.256,52-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 19.312,33-TL harcın mahsubu ile eksik 21.103,15-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

5-Davacılar tarafından yatırılan 11.055,81TL peşin harç, 8.256,52 TL tamamlama harcı, 31,40 TL başvuru harcı toplamı olan ‭19.343,73‬ TL harcın davalıdan alınarak davacılara verilmesine,

6-Davacılar tarafından yargılama nedeniyle yapılan 286,00 TL posta ve tebligat masrafı ve 6.600,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 6.886,00-TL yargılama giderinden davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 6.293,09-TL'sinin davalıdan alınarak davacılara ödenmesine, bakiyesinin davacılar üzerinde bırakılmasına,

7-Davalı tarafından yargılama nedeniyle yapılan 39,70-TL posta ve tebligat masrafı ve 4.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 4.039,70-TL yargılama giderinden davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 347,83-TL'sinin davacılardan alınarak davalıya ödenmesine, bakiyesinin davalı üzerinde bırakılmasına,

8-Davacılar yargılama sırasında kendisini bir vekille temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 94.663,71-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,

9-Davalı yargılama sırasında kendisini bir vekille temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca reddedilen dava değeri üzerinden hesaplanan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,

10-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde ilgilisine re'sen iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF YOLU açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı.█████/2025

Başkan

Üye

Katip