Ticari satıma konu bir çekin davalı tarafından kötü niyetle ele geçirildiği ve sahte ciro ile tahsil edildiği iddiasıyla açılan istirdat davası.
Özet: Davacı, hizmet ilişkisi karşılığı edindiği çekin, davalı tarafından iradesi dışında, sahte ciroyla ve kötü niyetli biçimde ele geçirilerek, mahkemece konulan ödeme yasağına rağmen tahsil edildiğini iddia ederek çek bedelinin iadesi ile borçlu olmadığının tespitini talep ederken; davalı ise çekin ticari faaliyetler sonucu iyi niyetle, meşru ciro zinciriyle iktisap edildiğini, yetkili hamil olduğunu, kötü niyet iddiasının davacı tarafından ispatlanması gerektiğini ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.
T.C.
İSTANBUL21. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
:████████ EsasKARAR NO
:████████DAVA
:İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)DAVA TARİHİ
:█████/2023KARAR TARİHİ
:█████/2025Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Tarafların TalepleriDavacı vekili dava dilekçesinde özetle
: Davacı müvekkili ile dava dışı ... İnşaat Ticaret Anonim Şirketi arasında hizmet ilişkisi bulunduğunu, bu kapsamda dava dışı ... İnşaat Ticaret A.Ş’nin 25.12.2022 keşide tarihli 3540,13 TL bedelli ... seri nolu Çek’i davacı müvekkiline verdiğini, davacı müvekkilinin sahibi bulunduğu Çek’in davalı şirket tarafından kötü niyetle ele geçirilmiş olması nedeni ile davacı müvekkili tarafından T.C. ... 11. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı dosya ile Çek iptal davası ikame edildiğini, söz konusu davada 02.01.2023 tarihinde ödeme yasağına hükmedildiğini, mahkeme esnasında bankalardan gelen yazılı cevaplarda dava konusu Çek’i davalı nezdinde bulunduğu ve ... ... Banka ibraz edilerek tahsil edildiğinin ortaya çıktığını, mahkeme tarafından 05.07.2023 tarihli celsede istirdat davası açmak için süre verildiğini, iş bu nedenle sayın mahkemenin huzurundaki bu davanın ikamesinin zorunlu bulunduğunu, Türk Ticaret Kanununun 792. maddesinde “Çek, herhangi bir suret ile hamilinin elinden çıkmış bulunursa ister hamile yazılı, ister ciro yolu ile devredilebilen bir Çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye ispat etsin Çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak Çek’i kötü niyetli iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o Çek’i geri vermekle yükümlüdür” denildiğini, davalının hem kötü niyetle Çek’i iktisap ettiğini hem kötü niyetli Çek’i bankaya ibraz ederek tahsil ettiğini, Çek üzerindeki davalıya ciro imzasının davacı müvekkili lehtara ait olmadığını, sahte imza ile cironun söz konusu olduğunu, davalının yetkili hamil bulunmadığını, davalı tarafından aynı şekilde sahte imza ile ve hileli davranışlar ile ciro edilmiş birden çok Çek bulunduğunu, farklı lehtarlara ait birden fazla Çek’in aynı şekilde ciro edilmesi hayatın olağan akışına aykırı bulunduğunu ifade ederek, keşidecisi ... İnşaat Ticaret A.Ş, lehtarı... Ticaret Limitet Şirketi olan 25.12.2022 keşide tarihli 3540,13 TL bedelli ... seri numaralı Çek’in istirdadını, müvekkilinin davalıya borcu bulunmadığının tespitini, tahsil edilen bedelin iadesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya bırakılmasını talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde; Davalı müvekkili firmanın söz konusu Çek’i ticari faaliyetleri neticesinde iktisap ettiğini, ticari defter ve kayıtlarında intikal ettirdiğini, akabinde nakit ihtiyacı sebebi ile iktisap etmiş olduğu söz konusu Çek’i yasaya ve usulüne uygun olarak tahsili yoluna gittiğini, bu sebeple iyi niyetli üçüncü kişi olan davalı müvekkili firmanın dava konusu Çek’i sıhhatli biçimde birbirini takip eden ciro zinciri içinde bulunan yetkili ve meşru hamil olduğundan davanın reddi gerektiğini, Türk Ticaret Kanunu madde 790 göz önüne alındığında davalı müvekkilinin meşru hamil olduğunun açık olduğunu, 790. maddede “cirosu kabil bir Çek’i elinde bulunduran kişi son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır, çizilmiş cirolar yazılmamış sayılır, bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse bu son ciroyu imzalayan kişi Çek’i beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır” denmektedir. TTK 790. maddeye göre “davalının Çek’in edinme nedeninin kanıtlama yükümlülüğünün bulunmadığını, davalının Çek’in rıza dışında elden çıktığını bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerektiğini, Çek’in rıza dışı elden çıkması halinde ispat yükünün Çek’in yetkili hamili olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olduğunu, T.C. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 23.12.2014 tarih ██████████ Esas ve ██████████ kararında “mahkemece davacının Çek’in yetkili hamili olduğu belirlenemediği gibi davalının sunmuş olduğu deliller hatalı değerlendirilerek davalının Çek’i elinde bulundurmakta haksız olduğundan bahisle davanın kabulüne karar verildiği, davalının dava konusu Çek’i davacıya yönelik soygun eyleminden sonra iktisap etmiş olması ve defter kaydının bulunmaması, davalının cirantası ile ticari ilişkisi bulunmadığını ve davalının Çek’i iktisapta ağır kusurlu olduğunu göstermediğini, bu nedenle ve davalının yürütülen ceza davasında sanık olmadığı da gözetilerek davanın reddi gerekir iken kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş davalı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir” denilmiştir. Durumun meşrutiyetine ilişkin sayın mahkemenin nezdinde herhangi bir kuşku oluşmaması açısından müvekkili firmanın Çek’in ne suretle iktisap ettiğini ve Çek’i müvekkili firmaya ciro eden firma ile arasındaki ticari ilişkiyi ve mal alım/satımını ispatlaması için ticari defter ve belgelerin incelenmesini talep etiklerini, Davacı ödeme yasağı kararı alındığını ifade ettiğini ancak Çek’in ziyaı gerekçesi ile açılan iptal davasındaki ödemeden men kararı hasımsız olarak verildiği için davaya taraf olmayan iyi niyetli üçüncü kişiyi ( Çek hamilini ) bağlamayacağını, T.C. Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 15.01.2013 tarih ██████████ Esas ████████ kararında her ne kadar Ticaret Mahkemesince Çek hakkında ödeme yasağı konulmuşsa da Çek karşılığını alamayan alacaklı hamilin İİK’nın 167. ve sonraki maddelerinde yer verilen kambiyo senetlerine mahsus yol ile takip yapmaya hakkı vardır, Çek’in arkasına karşılıksız şerhinin bulunmasına de gerek bulunmamaktadır” denildiğini belirterek davanın reddini, davacı aleyhine alacağın % 20 oranında tazminata ve % 10 oranında para cezasına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya bırakılmasını talep etmiştir.B.Uyuşmazlık, Deliller, Delillerin Değerlendirilmesi ve GerekçeDava, ... Seri numaralı █████/2022 keşide tarihli, 3.540,13TL bedelli çekin istirdatı, çek sebebiyle borçlu olmadığının tespiti ve ödenen bedelin iadesi talepli davadır.Dilekçeler aşaması tamamlanmakla mahkememizin ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiştir. Dava şartlarına ilişkin eksik ve incelenmesi gereken ilk itiraz bulunmadığı anlaşıldıktan sonra tarafların sulh olma imkanı bulunmadığından uyuşmazlık noktaları belirlenip tahkikat aşamasına geçilmiş, deliller toplanıp bilirkişi raporu alınmak suretiyle sonuca gidilmiştir.Mahkememizce görevlendirilen mali müşavir bilirkişi ... █████/2024 tarihli raporunda; "Davalı tarafından davacının istirdat talebine karşı verilen cevap dilekçesi ekindeki faturanın dava dışı ... A.Ş’ye kesildiği ve davalı firmadan tahsilat makbuzu ile yapılan çek tahsilatlarının da yine dava dışı ... A.Ş’den yapıldığı tespit edilmiştir. Davalı şirkete ulaşılamamıştır. Davalı vekilinin istifa ettiği görülmüştür. Davacı şirkette talep edilen cari hesap ekstresinin taraflar arasında bir ticari ilişki bulunmaması nedeni ile davacı tarafından sunulmamıştır. Davacının BA-BS kayıtları incelendiğinde davalı şirket ile ticari ilişkisini ispatlayacak bir verinin olmadığı görülmüştür. Davacı şirketin davalı şirkete borcu bulunmadığı BA-BS kayıtlarından ve davalının cevap dilekçesinde sunmuş olduğu faturadan kesilen faturanın ... ve Ticaret A.Ş adına kesilen fatura olduğu, bu firmanın resen terk edildiği anlaşılmıştır. Davacının davalı tarafından tahsil edilen Çek’i istirdat etme ve davalı tarafından tahsil edilen bedelin davacıya geri ödenmesi gerektiği” şeklinde mütalaada bulunmuştur.Mahkememizce görevlendirilen grafoloji bilirkişi ... 09.08.2025 tarihli raporunda; "İnceleme konusu ... Bankası, ...- 25.12.20212 keşide yeri ve tarihli, ... Nolu, 3.540,43 (üç bin beş yüz kırk TL, kırk üç krş.) bedelli çek aslının arka yüzünde yer alan, davacı ... Tic. Ltd. Şti. kaşesi üzerindeki 1. Ciro imzası ile şirket yetkilisi ...’un mukayeseye esas imza örnekleri arasında yapılam karşılaştırmada (Resim 2, 3), imzanın başlangıç ve bitiriliş çizgi hareketleri, iç gövde büklümleri, harf ve gramaların şekil ve biçimlendirilişi ile bağlantı ve orantıları, imza eğim ve ölçüsü, hız, genel görünüm ve işlekliği ve tüm bunların oluşturduğu imza ritim/form dengesi gibi kaligrafik ve grafolojik unsurlar bakımından benzerlik ve uyum olmadığı belirlendiğinden, davacı ... Tic. Ltd. Şti. kaşesi üzerindeki 1. Ciro imzasının ...’un eli ürünü OLMADIĞI,” şeklinde mütalaada bulunmuştur.Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde, davacının dava konusu çekteki imzanın kendisine ait olmadığından bahisle borçlu bulunmadığının tespiti ile çekin istirdatını talep etiği, mahkememizce alınan bilirkişi raporları ile çek üzerindeki imzanın davacı eli ürünü olmadığının tespit edildiği, kambiyo senetlerinde imza itirazının mutlak defi olduğu, herkese karşı ileri sürülebileceği, bu nedenle de davacının davalıya dava konusu çek sebebiyle borçlu olmadığının tespitine mahkememizce karar verilmiş, davacı yan her ne kadar dava konusu çekin istirdatını talep etmişse de çek istirdatının şartlarının oluşmadığı değerlendirilerek istirdat taleplerinin reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur .HÜKÜM
:1-Davanın KISMEN KABULÜNE; Dava konusu edilen keşidecisi ... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş., lehtarı davacı ... Limited Şirketi olan █████/2022 keşide tarihli, 3.540,13TL bedelli, ... seri numaralı çek sebebiyle davacının davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE, Davacının çekin istirdatı talebinin REDDİNE,2-Alınması gereken 615,40 TL harçtan peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile 345,55TL harcın davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına,3-Davacı tarafça yapılan 269,85 TL başvurma harcı, 269,85 TL peşin harcı ve 12.518,50 TL bilirkişi ücreti ve tebligat ve posta masrafı olmak üzere toplam 13.058,20 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,4-Davacı yargılamada kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre tespit olunan 3.540,13 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,Dair, HMK 341 maddesi uyarınca miktar itibrariyle KESİN olmak üzere karar verildi.verilen karar usulen okundu anlatıldı.█████/2025Katip ...e-imzalıdırHakim ...e-imzalıdır