ithalatçı firmanın yurt dışından ithal ettiği ham madde taşımasından kaynaklanan, uluslararası taşıma acentesinin haksız yere talep ettiği navlun dışı fatura bedellerinin iadesi için açılan itirazın iptali davası.

İthalatçı firmanın yurt dışından ithal ettiği ham madde taşımasından kaynaklanan, uluslararası taşıma acentesinin haksız yere talep ettiği navlun dışı fatura bedellerinin iadesi için açılan itirazın iptali davası.

Özet: Bu itirazın iptali davasında, uluslararası taşıyıcının acentesi olan davalı tarafından, ithalatçı konumundaki davacıdan, doğrudan akdi ilişki bulunmamasına rağmen, mal teslimatının gecikmemesi amacıyla ihtirazi kayıtla ödenmek zorunda kalınan haksız ek ücretlerin (dokümantasyon, terminal vb.) iadesine yönelik başlatılan icra takibine yapılan itirazın kaldırılması ve takibin devamı talep edilmekte olup, davacı bu ücretlerin Türk Ticaret Kanununa aykırı ve dayanaksız olduğunu savunmaktadır.

T.C.

İSTANBUL

17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)

ESAS NO

:████████ Esas

KARAR NO

:████████

DAVA

:İtirazın İptali

DAVA TARİHİ

:█████/2021

KARAR TARİHİ

:█████/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava konusu olayın davacının yurt dışından ithal ettiği ham madde taşımasından kaynaklı uluslararası taşıyıcı acentesi olan davalının düzenlemiş olduğu taraflarına verilmemiş hizmetlerden kaynaklı fatura bedellerinin, malı teslim alınmak zaruriyeti kapsamında ihtirazı kayıtla ödenmek zorunda kalınması ve akabinde ödenmiş olan bedellerin iadesine ilişkin başlatılmış olan icra takibine itirazın iptaline ilişkin olduğunu, davalının uluslararası taşımada taşıyan acentesi olduğunu, acentelik ilişkisi taşıyanla kendi arasında olduğunu, elde edeceği kazanç gelir veya komisyon gibi unsurlar davacıyı taşıyan ile arasındaki anlaşmaya dayandığını, taşıyanın taşımak için teslim aldığı emtiayı varma yerinde alıcısına davacıya teslim edene kadarki sürecin tamamı taşıma süreci olduğunu, navlun karşılığı ifa edildiğini, bu süreçte taşıyanın acente kullanması şube veya temsilcilerden yararlanması taşıyanın ticari kararı ve uygulaması olduğunu, davalı ile davacı arasında akdi bir ilişki olmadığını, davacının tek borcunun navlunun ödenmesini temini olduğunu, bunun dışında ancak gerekli masraflar ödeme yükümlülüğü var olduğunu, Masrafın Türk Dil Kurumu'na göre harcanan para, gider demek olduğunu, masraf edilmeyen bir ödeme taşıyan veya acentesi tarafından istenemeyeceğini, TTK'nın 1196. Madde 1. Fıkrasına göre "taşıyan navlun dışında pey akçesi, prim, bahşiş ve benzeri bir ad altında başkaca bir istemde bulunamaz" dendiğini, hükmün açıklığına rağmen davalının haksız şekilde ilave gelir yaratmak amacıyla standart dışı dayanaksız masraf iddiası ile ödemeler talep ettiğini, dava konusu olayda davacının Çin Menşeli ... firmasından 04.01.2019 tarihli .... Ltd. şirketinin düzenlediği fatura ile toplam 27.533,27 USD bedelli kumaş satın aldığını, davacının Çin Menşeli ... firmasından 05.02.2018 tarihli .... Ltd. şirketinin düzenlediği fatura ile toplam 23.041,20 USD bedelli kumaş satın aldığını, davacının Çin Menşeli ... firmasında 19.02.2020 tarihli .... Ltd. şirketinin düzenlediği fatura ile toplam 94.299,80 USD bedelli kumaş satın aldığını, ithalat konu emtialar ... numaralı, ... numaralı, ... numaralı konşimentolar tahtında Qıngdao limanından yüklenerek İstanbul Limanına dava dışı fiili taşıyan ... ... Ltd. şirketi tarafından deniz yolu ile taşındığını, Türkiye'de yerleşik acente olarak davalının ifa yardımcısı doğrudan temsilci olarak yer aldığını, konşimentoda kayıt düşüldüğü üzere malların freıght prepaıd navlun ücreti ödenmiş olarak ve CFS/CFS teslim şekli ile taşıma taahhüt edilmiş ve gerçekleştiğini, taşıyana yükü konteynerden boşaltıp geçici depolama yerinde bırakana kadar taşıma taahhüdü devam ettiğini, ithalata konu emtialar İstanbul Ambarlı Limanına vardığında davalı tarafından davacıya varış bildirimi yapıldığını, varış bildiriminde emtiaların tesliminin ... Geçici depolamadan yapılacağını, davalı firmadan dokümantasyon ücreti, terminal ücreti, kayıt ücreti, liman masrafları gibi faturalandırılan ücretler emtiaların tesliminden önce peşin olarak ödenmesi gerektiğinin ifade edildiğini, davacı tarafından malın beklemesi-gecikmesinden zararı engellemek amacıyla teslim alınmak zorunluluğundan dolayı ve ihtirazı kayıtla ödenmek zorunda kalındığını, davalıya ödeme yapılmak durumunda kalınan fatura kaynaklı ödemelerin takip ve dava konusu olduğunu, faturaların toplam 3.986,50 TL KDV Dahil olduğunu, Davalının davacıya kendi adına ve kendi hesabına hizmet vermesi söz konusu olabilmesi için akdi ilişki olması gerektiğini, böyle bir akdi ilişki yokken verilen hizmetin ancak davacı taşıyan adına olabileceğini, bu nedenle düzenlenen faturanın sıfat bakımından haksız olduğunu, ihtirazı kayıtla yapılan ödemelerin herhangi bir iade olmadığından, davacı tarafından davalı aleyhinde .... İcra Müdürlüğünün 2020 / ... E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından takibe itiraz edildiğini, takibin durduğunu, yapılan arabuluculuk görüşmelerinin 020 / ... sayılı dosyası ile 08.03.2021 tarihinde anlaşamama ile sonuçlandığını belirterek, davanın kabulü ile .... İcra Müdürlüğünün 2020 / ... E. Sayılı dosyası üzerinden takibin devamını, borçlunun borca itirazının iptalini, haksız itiraz eden borçlu aleyhine alacağın % 20'sinden aşağı olmamak üzere inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalının TTK 181 vd. maddelerine göre tür değiştirerek Limited şirketten Anonim Şirkete dönüştüğünü, davalının tüm ortaklarının Türk vatandaşı olduğunu, davalının İstanbul Ticaret Siciline kayıtlı bir Türk şirketi olduğunu, davalının Çin'den satın aldığı kumaşların deniz yolu ile taşıyan ... ... Ltd. şirketi davalıyı teslim acentesi olarak tayin ettiğini, davacının yabancı satıcı ... .... Ltd. Şirketinden satın aldığı 865 kg. ağırlığındaki kumaş ... no.lu konteynerde parsiyel olarak Çin'in ... limanından İstanbul'a taşındığını, satıcı ... ... şirketi yükün taşınması için yabancı menşeli ... ... Ltd. ile anlaştığını, taşıyan ... ... Ltd. şirketi 14.02.2018 tarih ve ... no.lu konşimentosu üzerinden davalıyı teslim acentesi olarak gösterdiğini, yükün fiilen .... Tarafından 13.02.2018 tarih ve ... no.lu konşimento ile taşınarak 22.03.2018 tarihinde Haydarpaşa Limanına tahliye edildiğini, davalının bu taşımadaki hizmetleri nedeniyle davacı alıcıya 26.03.2018 tarih ve ... no.lu 196,50 USD miktarlı fatura düzenlediğini, davacının yabancı satıcı ... .... Ltd. Şirketinden satın aldığı 903 kg. ağırlığındaki kumaş ... ... no.lu konteynerde parsiyel olarak Çin'in ... limanından İstanbul'a taşındığını, satıcı ... ... şirketi yükün taşınması için yabancı menşeli ... ... Ltd. ile anlaştığını, taşıyan ... ... Ltd. şirketi 14.01.2019 tarih ve ... no.lu konşimentosu üzerinden davalıyı teslim acentesi olarak gösterdiğini, yükün fiilen ... Tarafından 14.01.2019 tarih ve ... no.lu konşimento ile taşınarak 12.02.2019 tarihinde Ambarlı Gümrük Müdürlüğü nezdindeki ... Limanına tahliye edildiğini, davalının bu taşımadaki hizmetleri nedeniyle davacı alıcıya 13.02.2019 tarih ve ... no.lu 179,00 USD miktarlı fatura düzenlediğini, davacının yabancı satıcı ... .... Ltd. Şirketinden satın aldığı 3.707,60 kg. ağırlığındaki kumaş ... ... no.lu konteynerde parsiyel olarak Çin'in ... limanından İstanbul'a taşındığını, satıcı ... ... şirketi yükün taşınması için yabancı menşeli ... ... Ltd. ile anlaştığını, taşıyan ... ... Ltd. şirketi 27.02.2020 tarih ve ... no.lu konşimentosu üzerinden davalıyı teslim acentesi olarak gösterdiğini, yükün fiilen .... tarafından 27.02.2020 tarih ve ... no.lu konşimento ile taşınarak 29.03.2020 tarihinde Haydarpaşa Limanına tahliye edildiğini, davalının bu taşımadaki hizmetleri nedeniyle davacı alıcıya 03.04.2020 tarih ve ... no.lu 3.986,50 TL miktarlı fatura düzenlediğini, davacının, davalının navlun sözleşmesine ilişkin 26.03.2018, 13.02.2019 ve 03.04.2020 tarihli faturalarına konu borçlarını davalıya ödediğini, ödediği hizmet bedellerinin geri ödenmesi için 14.12.2020 günü davalı aleyhine icra takibi açtığını, 10.05.2021 günü davayı açtığını, TTK 1246 maddede" navlun sözleşmelerinden veya konşimentodan veya onun düzenlemesinden doğan bütün alacaklar bir yılda zamanaşımına uğrar" denildiğini, önceki bölümlerde düzenlenen sözleşmelerden doğan bütün alacaklar için zamanaşımı süresinin bir yıl vadeli olarak tayin edilmiş denildiğini, deniz nakliyesinden doğan bütün alacak taleplerinin 1 yıllık zamanaşımı ve hak düşürücü süreye tabi olduğundan 26.03.2018, 13.02.2019 tarihli fatura bedelleri ve ferilerinin iadesine ilişkin davacı taleplerinin zamanaşımı ve hak düşürücü süre nedeniyle reddini talep ettiklerini, davalının parsiyel taşımalarda konsolidasyon hizmetlerini yerine getirdiğini, yükleri hasarsız olarak davacıya teslim ettiğini, davalının verdiği hizmet bedellerinden kanunen davacının sorumlu olduğunu, konşimento hükümlerine göre davacının kendisine verilen hizmet bedellerini ödemekle yükümlü olduğunu, davalının navlun talep ve tahsil etmediğini, davacının parsiyel taşıma konusu eşyaları CIF teslim şekli ile satın aldığını, ... 2010 CIF satıma ilişkin hükümler gereği verilen hizmet bedelleri davacıya ait olduğunu, davacının kendilerine ordino verilmediği ve malı teslim alabilme zarureti nedeniyle ödeme yaptığı yönündeki beyanların gerçek dışı olduğunu, davalının gemi acentesi olmadığını, dava konusu taşımalarda yük teslim acentesi olarak hareket ettiğini belirterek, davanın reddini, kötü niyetli davacının asgari % 20 oranında kötü niyet tazminatına mahkumiyetini, ücret-i vekalet ve yargılama giderlerinin davacı tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, davacının alıcısı olduğu emtiaların taşınması işinden kaynaklanan ve ihtirazi kayıt ile ödendiği belirtilen bedellerin davalıdan tahsili talebi ile başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, uyuşmazlığın davalı vekilinin zamanaaşımı definin yerinde olup olmadığı, , davacının tarafı olduğu taşıma sözleşmesi ve satım şekline göre davaya konu tahliye, terminal, dökümantasyon ve kayıt ücretlerinin navlun faturası içerisine dahil olup olmadığı, masraflar nedeni ile davalının alacak hakkı, davacının ise sorumluluğunun bulunup bulunmadığı ve bunlara göre varsa davacı alacak miktarının tespiti noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.

.... İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas sayılı icra dosyasının incelemesinde; alacaklısının ..., borçlusunun ... olduğu, █████/2020 tarihinde 422,81USD ve 4.283,17.TL'nin tahsili için takibe geçildiği, ödeme emrinin borçluya █████/2020 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu vekilinin █████/2020 tarihli itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın da █████/2021 tarihinde İİK 67. maddesi gereğince yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce resen seçilen bilirkişiler ... tarafından tanzim edilen █████/2022 tarihli raporda; TTK mad. 1203 tahtında, davalının konteynerin gemiden tahliye bedelini liman işletmesine ödediğini belgelemesi koşulu ile, bu bedeli davacının davalıdan geri isteyemeyeceği, davalının konteynere yapılan bu işlemler ile ilgili bedeli liman işletmesine ödediğini belgelemesi koşulu ile, bu bedeli davacının davalıdan geri isteyemeyeceği, talep edilen 602,03 TL nin hangi kayda ilişkin olduğu ispatlanmadıkça, dokümantasyon masrafları kapsamında değerlendirilebileceği ve ayrıca talep edilemeyeceği, gönderilenin menfaatine ve acentenin çalışanını, mesaisini harcayarak kontrol ettiği, nezaret ettiği işlemler olup tüm bu hizmetlerin verilmesi karşılığında bu hizmetlerin ücretleri, acenteler tarafından yük sahiplerinden tahsil edilebileceği, talep edilen 167,23 TL miktarın makul olduğuna ilişkin görüş ve tespitlerini bildirmişlerdir.

Davacının, dava dışı ... firmasından █████/2019, █████/2018, █████/2020 tarihlerinde satın almış olduğu kumaş emtiaların ..., ..., ... numaralı konişmentolar tahtında ... Limanı'ndan İstanbul Limanı'na dava dışı fiili taşıyan ... Lojistik firması tarafından taşındığı ve ilgili konişmentolara göre davalının varma limanı acentesi, davacının ise taraf gönderilen konumunda bulunduğu anlaşılmıştır.

Davacı tarafça davalı tarafından yükün teslimi için talep edilen masrafların eşyanın varma limanında yük ilgilisine teslim borcu kapsamında yapması gereken masraflardan olduğu, konişmentoda söz konusu masraflardan gönderilenin sorumlu olduğu yönünde bir kayıt bulunmadığını, bu nedenle gönderilenden talep edilemeyeceğini ileri sürmektedir. Davalı taraf ise teslim acentesi olduklarını, davaya konu hizmetlerin verildiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığı, varma limanı olan İstanbul'da;

- ... numaralı konşimento tahtında gerçekleşen taşıma için, █████/2019 tarihli Dokümantasyon ve Terminal Ücreti açıklamalı 179,00 USD

-... numaralı konşimento tahtında gerçekleşen taşıma için, █████/2018 tarihli Dokümantasyon ve Terminal Ücreti açıklamalı 196,50 USD

- ... numaralı konşimento tahtında gerçekleşen taşıma içinTerminal Ücreti, Kayıt Ücreti, Liman Masrafları ve Dokümantasyon açıklamalı 3.986,50 TL bedelli faturalar bakımından davacı gönderilenin sorumluluğunun bulunup bulunmadığı hususunda olduğu anlaşılmıştır.

Taşımalara konu mal faturalarına göre satışların CİF ve CFR teslim şekli ile yapıldığı görülmektedir. Buna göre varış yerindeki masraflardan alıcı sorumlu olacaktır. TTK 1203. maddesinde " Eşya, taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse, bu kişi, navlun sözleşmesi veya konişmento ya da diğer bir denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinde, bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konişmentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olur." düzenlemesi bulunmaktadır. Anılan hükme göre gönderilenin sözleşme veya konişmentoya göre ödemesi gereken alacaklar ile kendisi adına yapılmış masrafları ödemesi gerekmektedir. Davacı ile satıcı arasında CIF teslim şeklinde yapılan sözleşme gereği varma limanı masrafları gönderilen üzerinde ise de TTK 1203. Maddesi hükmüne göre gönderilenin sorumlu olduğu bu bedellerin her bir taşıma için navlun sözleşmesi ve konişmento kayıtları doğrultusunda tespit edilmesi, navlun kapsamında kalıp kalmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

Davacı taraf yükü teslim aldığından konişmento kayıtları ile bağlıdır. Asıl davada teslimin dayanağı olan dava konusu ... sayılı konişmentonun ön yüzünde CFS-CFS kaydı bulunmaktadır. CFS-CFS kaydı bulunmaktadır. CFS (container freight station ) kaydı konteynerın, konteyner yük istasyonunda teslim edileceği anlamına gelmektedir. Buna göre yük varma limanında CFS sahasına kadar taşıyanın hakimiyetinde ve navlun kapsamında olup CFS alanından itibaren ortaya çıkacak masraflardan gönderilenin sorumlu olduğunun kabulü gerekmektedir. Davalı tarafın gönderilen konumundaki davacıdan talep ettiği masraf kalemlerinden terminal, kayıt, liman, tahliye masrafları olarak belirtilen hizmetler liman içerisinde CFS sahasına kadar yapılan işlemlere ilişkin olup konişmentodaki kayıt gereğince bu masraflardan davacının sorumluluğu bulunmamaktadır. Fatura konusu masraf kalemlerinden Dökümantasyon Ücreti ise niteliği itibariyle boşatma gideri olmayıp konişmentodaki kayıtlardan bağımsız olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Mahkememizce bekletici mesele yapılan mahkememizin ... Esasa sayılı dosyasının yargılaması neticesinde verilen kararın incelendiği, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dariesi'nin █████████ Esas ve ████████ Karar sayılı ilamında belirtildiği hali ile, TTK'nın 1228 maddesi uyarınca konişmento, bir taşıma sözleşmesinin yapıldığını ispatlayan, eşyanın taşıyan tarafından teslim alındığını veya gemiye yüklendiğini gösteren ve taşıyanın eşyayı, ancak onun ibrazı karşılığında teslimle yükümlü olduğu senettir. Yine TTK'nın 1236 maddesi uyarınca eşya, ancak konişmento nüshasının, eşyanın teslim alındığına ilişkin şerh düşülerek geri verilmesi karşılığında teslim edilir. Söz konusu hükümler dikkate alındığında konişmentonun ibrazı ile emtia teslim edileceğinden ve dökümantasyon ücreti konişmentonun ibrazı üzerine gönderilenin haklı hamil olduğunun tespiti, taşımaya ilişkin belgelerin tasnif edilmesi ve saklanmasının karşılığı olarak talep edilen bir ücret olduğundan; bu hizmetlerin taşıyan adına verildiği, anılan bu hizmet bedellerinin gönderilenden talep edilemeyeceği mahkemece kabul edilmiştir.

Mahkememizde davacısı aynı olan ve benzer mahiyetteki boşaltma limanı masraflarından kimin sorumlu olduğuna ilişkin yargılaması yapılan ve devam eden başkaca dosyalar da bulunmakta olup, bu dosyalarda verilen kararlar, bu kararlar üzerine Bölge Adliye Mahkemesi'nin vermiş olduğu kararlar da dikkate alınarak, neticede açıklanan nedenlerle; konşimentolarda bulunan CFS kaydı nedeni ile davaya konu bedeler bakımından davacının sorumluluğu bulunmadığı ve davacınını talebi doğrultusunda iadesi gerektiği kanaati ile davalının icra takibi öncesi temerrüde düşürüldüğüne dair dosyada herhangi bir delil bulunmadığından davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM

1-Davanın KISMEN KABULÜ ile ... İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas sayılı icra takip dosyasına yönelik itirazın kısmen iptaline, takibin 375,50USD ve 3.986,50.TL asıl alacak bakımından DEVAMINA,

-3.986,50.TL'yi icra takip tarihinden itibaren avansı faizi,

-375,50.USD ye icra takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca USD faizi uygulanmasına,

-Fazlaya dair talebin REDDİNE,

-Şartları oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,

2-Karar harcı olan 615,40.TL'den peşin alınan 95,26.TL'nin mahsubu ile bakiye 520,14.TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA,

3-Davacının peşin olarak yatırdığı 95,26.TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya VERİLMESİNE,

4-Davacı yargı gider toplamı olan 3.752,90.TL'nin (59,30.TL başvurma harcı, 93,60.TL posta gideri ve 3.600,00.TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 3.415,13.TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,

5-Davacı için takdir edilen 7.110,66.TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ÖDENMESİNE,

6-Davalı vekili için takdir edilen 692,08.TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE,

7-Tarafların dava şartı olan Arabuluculuk toplantısına katıldıkları halde anlaşamadıkları, Arabuluculuk son tutanağından anlaşıldığından 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-14 bendi uyarınca ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri uyarınca Suçüstü Ödeneğinden ödenen 1.320,00.-TL nin Arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan 1.201,20.TL sinin davalıdan, 118,70.TL sinin davacıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,

8-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara İADESİNE,

Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kesin olarak verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. █████/2025

Katip ...

e-imzalıdır

Hakim ...

e-imzalıdır