Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, 1416 sayılı Kanunun 7326 sayılı Kanun ile eklenen 21. madde 6. fıkrasının, mevcut öğretim görevlisi ve araştırma görevlilerinin doktor öğretim üyeliğine atanmasını kısıtlayan YÖK kararını hukuka aykırı bularak iptal etti.
Özet: Hukuki evrak, 1416 sayılı Kanun kapsamında yurt dışında doktora eğitimini tamamlayarak halihazırda öğretim görevlisi veya araştırma görevlisi kadrosunda bulunanların, aynı kanunun 21. maddesinin 6. fıkrası uyarınca doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmalarına yönelik başvurularının, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının bu durumdakileri kapsamadığına dair kısıtlayıcı yorumunun hukuka aykırı olduğuna, zira ilgili fıkrada böyle bir kısıtlamanın yer almadığına hükmedilerek, bu kısıtlayıcı yoruma dayalı işlemin iptaline karar verildiğini ancak iptalin doğrudan atama sonucunu doğurmayıp atama kriterlerinin değerlendirilmesini gerektirdiğini özetlemektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULUEsas No
: █████████Karar No
: █████████TEMYİZ EDEN (DAVALILAR)
: 1-... BaşkanlığıVEKİLİ
: Av....2-... Üniversitesi RektörlüğüVEKİLİ
: Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI)
:...VEKİLİ
: Av. ...İSTEMİN KONUSU
: Danıştay Sekizinci Dairesinin █████/2023 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ
:Dava konusu istem
: Gebze Teknik Üniversitesi Rektörlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.Daire kararının özeti
: Danıştay Sekizinci Dairesinin █████/2023 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla;1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun'un 21. maddesine 7326 sayılı Kanun'un 15. maddesiyle eklenen 6. fıkrasına yer verilerek,Dava konusu Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararı yönünden;Dava konusu kararda; "7326 sayılı Kanun kapsamında yapılan düzenlemede, doktora öğrenimlerini başarıyla tamamlayıp yurda dönen ancak herhangi bir öğretim elamanı kadrosuna atanmayanların ilk defa öğretim elemanı kadrosuna atanmaları hususunun düzenlendiği, halihazırda 1416 sayılı Kanun kapsamında öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarında görev yapanlara aynı Kanunun 21. maddesinin 6. fıkrası hükümlerinin uygulanmasına ilişkin herhangi bir geçici madde düzenlenmesine yer verilmediği, bununla birlikte, 1416 sayılı Kanunun geçici 3. maddesinin, 6528 sayılı Kanunun 3. maddesiyle 1416 sayılı Kanunun 21. maddesinde yapılan değişikliklere yönelik olarak düzenlenmesi nedeniyle, 7326 sayılı Kanunun 15. maddesiyle 1416 sayılı Kanunun 21. maddesine eklenen 6. fıkra hükümleri için uygulanamayacağının aşikar olduğu, sonuç olarak, hâlen 1416 sayılı Kanun kapsamında öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarında görev yapanların söz konusu fıkra hükümlerinden yararlanarak doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmaları mümkün olmadığından, bu kapsamdaki tekliflerinize Başkanlığımızca işlem yapılamamaktadır." yönünde düzenleme yapıldığı,1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun'un 21. maddesinin 6. fıkrası uyarınca, yükseköğretim kurumları adına yurt dışına gönderilenlerden doktora öğrenimlerini başarıyla tamamlayanların, mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere adına öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumunun atama kriterlerini karşılamaları şartıyla doktor öğretim üyesi kadrolarına, atama kriterlerini sağlamamaları halinde ise öğretim görevlisi kadrolarına atama yapılacağı hususunun hükme bağlandığı, anılan hükümde halihazırda öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarında görev yapanların doktor öğretim üyesi kadrolarına atanamamasına ilişkin herhangi bir kısıtlamaya yer verilmediğinin anlaşıldığı,Bu kapsamda, üst hukuk normuna aykırı olarak yapılan dava konusu düzenlemede hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı,Dava konusu Gebze Teknik Üniversitesi Rektörlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden;İşlemin dayanağı olan Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ... tarih ve... sayılı kararı hukuka aykırı olduğundan, bu düzenlemeye dayalı olarak tesis edilen Gebze Teknik Üniversitesi Rektörlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminde de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,Bununla birlikte; anılan işlemin iptalinin, davacının doğrudan doktor öğretim üyesi kadrosuna atanması sonucunu doğurmayacağı, atama kriterlerinin karşılanıp karşılanmadığı yolunda yapılacak değerlendirme sonucuna göre işlem tesis edilmesine yönelik olduğunun açık olduğu, gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI
: Davalı idarelerden Yükseköğretim Kurulu tarafından, 1416 sayılı Kanun'un 21. maddesine 6. fıkranın eklenmesi üzerine doktora öğrenimlerini tamamlayarak yurda dönenlerin atamalarının yapılabilmesini teminen ... tarih ve ... sayılı yazının yükseköğretim kurumlarına gönderilmesinin ardından Başkanlıklarına gönderilen yazılardan, 1416 sayılı Kanun kapsamında mecburi hizmet yükümlülüklerini yerine getirmek amacıyla öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarında görev yapanların da doktor öğretim üyesi kadrolarına atanmaları amacıyla kadro aktarımı teklifinde bulunduklarının anlaşılması üzerine, dava konusu ... tarih ve... sayılı yazının tesis edildiği, 1416 sayılı Kanun'un Geçici 3. maddesinin uygulanma imkanının olmadığı, muhtemel tüm düzenlemelerden Geçici 3. madde dayanak gösterilerek hak iddia edilmesi durumunda, söz konusu maddenin geçici madde olma özelliğinin ortadan kalktığı, ayrıca Kanun değişikliği öncesinde 1416 sayılı Kanun kapsamında araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi kadrolarına atananlara da doktor öğretim üyesi kadrolarına atama imkanı verecek bir düzenleme yapılacak olması halinde, yükseköğretim kurumlarının bu durumdakilerin atanmaları için yeterince doktor öğretim üyesi kadrosuna sahip olmaması ihtimaline yönelik olarak, söz konusu atamaların tamamlandığı tarih itibarıyla kadro ihdasına yönelik düzenlemelerin de yapılmasının gerekeceği, Kanun'un 21. maddesinin 6. fıkrası hükümlerinden Kanun değişikliği öncesinde araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi kadrolarına atama gibi bir düşünce bulunsaydı bu hususa ilişkin ayrıntılı olarak düzenleme yapılması gerektiği ileri sürülmektedir.Davalı idarelerden Gebze Teknik Üniversitesi Rektörlüğü tarafından, dava konusu işlemin Yükseköğretim Kurulunun tüm Devlet Üniversitelerine hitaben gönderdiği yazıya istinaden tesis edildiği, 1416 sayılı Kanun'un Geçici 3. maddesinin dava konusu uyuşmazlığa uygulanmasına olanak bulunmadığı, Kamu Denetçiliği Kurumunun kararlarının da bu yönde olduğu, Geçici maddenin uygulanmasıyla kadro yetersizliği nedeniyle atanamayan kişilerin sorununun çözülemeyeceği, harçtan muaf olmalarına rağmen yargılama gideri kapsamında aleyhine harca hükmedildiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI
: Davacı tarafından, 1416 sayılı Kanunun 21. maddesinin 6. fıkrası ile aynı Kanun'un Geçici 3. maddesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde; Yükseköğretim Kurumu adına yurt dışına gönderilen ve doktora öğrenimini başarıyla tamamlamış olmakla mecburi hizmet yükümlülüğünü ifa etmeye başlayanların ilgili yükseköğretim kurumunun atama kriterlerini karşılamak kaydıyla doktor öğretim üyesi kadrosuna, atama kriterini sağlamaması halinde ise öğretim görevlisi kadrosuna atanacağı hususunda tereddüt bulunmadığı, halihazırda mecburi hizmet yükümlülüğünü ifa eden personelin, 1416 sayılı Kanunun 21. maddesinden yararlanması noktasında aynı Kanun'un Geçici 3. maddesinin 1. fıkrasının değiştirilmemesi veya yürürlükten kaldırılmaması kanun koyucunun yapılan değişiklikten şartları taşıyan tüm personelin yararlandırılması amacını güttüğünü gösterdiği, yine 1416 sayılı Kanun'un 21/6. maddesi ile yapılan değişikliğin "sadece ilk defa atanacak olan kişiler için uygulanacağına" dair bir ifade bulunmadığından, anılan düzenlemeden benzer konumda bulunan tüm personelin yararlanabileceği sonucuna ulaşıldığı, temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği savunulmaktadr.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ
: Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davalı idarelerden Gebze Teknik Üniversitesi Rektörlüğünün duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME
:Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,b) Hukuka aykırı karar verilmesi,c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle;1. Davalı idarelerin temyiz isteminin reddine,2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Danıştay Sekizinci Dairesinin temyize konu █████/2023 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararının ONANMASINA,3. Kesin olarak, █████/2024 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.KARŞI OYX- Dava; 1416 sayılı Kanun kapsamında mecburi hizmetini tamamlamak üzere araştırma görevlisi olarak ataması yapılan davacının, anılan Kanun'un 21. maddesinin 6. fıkrası uyarınca doktor öğretim üyesi kadrosuna atanma talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Gebze Teknik Üniversitesi Rektörlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile dayanağı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ... tarih ve... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun'un █████/2014 tarih ve 28941 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6528 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile değişik 21. maddesinin 1. fıkrasında; "Bu Kanun uyarınca mecburi hizmet karşılığı yurt dışına gönderilenler öğrenimlerini başarıyla tamamladıktan sonra mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere, adlarına gönderildikleri kurumların ilgili kadrolarına atanır." hükmüne; 21. maddeye █████/2021 tarih ve 31506 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7326 sayılı Kanun'un 15. maddesi ile eklenen 6. fıkrada; "Yükseköğretim kurumları adına yurt dışına gönderilenlerin öğrenimlerini izlemek ve değerlendirmek üzere adına öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumu tarafından danışman atanır. Yükseköğretim kurumları adına yurt dışına gönderilenlerden doktora öğrenimlerini başarıyla tamamlayanların, mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere adına öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumunun atama kriterlerini karşılamaları şartıyla doktor öğretim üyesi kadrolarına, atama kriterlerini sağlamamaları halinde ise öğretim görevlisi kadrolarına ataması yapılır" kuralına yer verilmiştir.Aynı Kanun'a █████/2014 tarih ve 28941 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6528 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile eklenen Geçici 3. maddede ise; "21'inci madde hükümlerinden, yurt dışına eğitim amacıyla gönderilenlerden öğrenimlerini tamamlayıp mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmeye başlayanlar (bu yükümlülüklerini bitirenler dâhil) ile hâlen yurt dışında eğitimlerine devam edenler de yararlandırılır." hükmü bulunmaktadır.Dosyanın incelenmesinden; davacının 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun kapsamında Gebze Teknik Üniversitesi adına doktora öğrenimi görmek amacıyla Amerika Birleşik Devletleri'ne gönderildiği, burada fizikokimya alanında doktora öğrenimini tamamlayarak mecburi hizmetini yapmak üzere Gebze Teknik Üniversitesi Temel Bilimler Fakültesi ... Bölümüne araştırma görevlisi olarak atamasının yapılarak 2015 yılında göreve başladığı, 1416 sayılı Kanun'un 21. maddesine eklenen 6. fıkra uyarınca halen araştırma görevlisi olan kadrosunun davalı Üniversite Akademik Yükseltme ve Atama Koşulları Yönergesi kriterlerini karşılamak şartıyla doktor öğretim üyesi olarak güncellenmesi istemiyle davalı Üniversiteye yaptığı █████/2021 tarihli başvurunun, "7326 sayılı Kanun kapsamında yapılan düzenlemede, doktora öğrenimlerini başarıyla tamamlayıp yurda dönen ancak herhangi bir öğretim elamanı kadrosuna atanmayanların ilk defa öğretim elemanı kadrosuna atanmaları hususunun düzenlendiği, halihazırda 1416 sayılı Kanun kapsamında öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarında görev yapanlara aynı Kanunun 21. maddesinin 6. fıkrası hükümlerinin uygulanmasına ilişkin herhangi bir geçici madde düzenlenmesine yer verilmediği, bununla birlikte, 1416 sayılı Kanunun geçici 3. maddesinin, 6528 sayılı Kanunun 3. maddesiyle 1416 sayılı Kanunun 21. maddesinde yapılan değişikliklere yönelik olarak düzenlenmesi nedeniyle, 7326 sayılı Kanunun 15. maddesiyle 1416 sayılı Kanunun 21. maddesine eklenen 6. fıkra hükümleri için uygulanamayacağının aşikar olduğu, sonuç olarak, hâlen 1416 sayılı Kanun kapsamında öğretim görevlisi ve araştırma görevlisi kadrolarında görev yapanların söz konusu fıkra hükümlerinden yararlanarak doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmaları mümkün olmadığından, bu kapsamdaki tekliflerinize Başkanlığımızca işlem yapılamamaktadır." yönündeki Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı dayanak gösterilmek suretiyle reddedilmesi üzerine, bahse konu talebin reddine ilişkin işlem ile bu işlemin dayanağı Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Anayasa'nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin bir hukuk devleti olduğu belirtilmiştir. Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan “hukuk devleti” ilkesinin en önemli unsurlarından birisi “hukuk güvenliği” ilkesidir. Bu ilke, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılan ve temel hak güvencelerinde korunan ortak değerdir. Kural olarak hukuk güvenliği, yasaların geriye yürütülmemesini zorunlu kılar. Bu nedenle, “Kanunların geriye yürümezliği ilkesi” uyarınca yasalar yürürlüğe girdikleri tarihten sonraki hukuki durumlara uygulanabileceklerinden, sonradan çıkan bir kanun yürürlüğe girdiği tarihten önceki olaylara uygulanmaz.” (AYM, █████/2013, E: ███████, K: ████████)Kanunların zaman bakımından uygulanmasına ilişkin temel ilke bu olmakla birlikte, Kanun koyucu bazı istisnaî durumlarda, haklı beklentiler ve kazanılmış hakları koruyarak, Kanun hükümlerinin geçmişe dönük uygulanmasına karar verebilir. Ancak bu durumun Kanunda açıkça düzenlenmesi gerekmektedir.Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri bu çerçevede değerlendirildiğinde, █████/2014 tarih ve 28941 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6528 sayılı Kanun'un 3. maddesi ile 1416 sayılı Kanun'un 21. maddesinde yapılan değişiklikle; mecburi hizmet karşılığı yurt dışına gönderilenlerden öğrenimlerini başarıyla tamamladıktan sonra mecburi hizmet yükümlülüklerini ifa etmek üzere dönenlerin, adlarına gönderildikleri kurumların ilgili kadrolarına atanacakları hüküm altına alınmış olup, aynı tarihte yürürlüğe giren Geçici 3. madde ile de 1416 sayılı Kanun'un 21. maddesinde yapılan bahsi geçen değişiklikle sınırlı olarak bir hak getirildiği görülmektedir.Yurt dışında doktora eğitimini tamamlayıp yurda dönenlerin doktor öğretim üyesi kadrosuna atanmasına imkan tanıyan 1416 sayılı Kanun'un 21. maddesinin 6. fıkrası ise 1416 sayılı Kanun'a █████/2021 tarih ve 31506 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7326 sayılı Kanun'un 15. maddesiyle eklenmiş olup, Geçici 3. maddenin 6528 sayılı Kanun'la olan bağlantısı ve geçici madde olması sebebiyle 1416 sayılı Kanun'un 21. maddesine eklenen 6. fıkra hükmünün anılan Kanun'un yürürlüğe girdiği █████/2021 tarihinden sonra atanacaklara uygulanabileceği açıktır.Zira, yasama organınca 21. maddeye eklenen 6. fıkranın geçmişe dönük uygulanacağına ilişkin bir düzenleme yapılmadığı gibi buna yönelik geçici madde de ihdas edilmemiştir. Anılan kuralın yürürlüğe girmesinden önce ilgili kadrolara atananlara da uygulanması, sonradan çıkan bir kanunun geçmişe yürütülerek, yürürlüğe girdiği tarihten önceki olaylara uygulanması anlamına gelir ki bu durum hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kanunların geriye yürümezliği ilkelerine aykırıdır.Bu durumda, 1416 sayılı Kanun hükümleri kapsamında Gebze Teknik Üniversitesi Rektörlüğü adına yurt dışına öğrenim görmesi amacıyla gönderilen ve doktora eğitimini tamamlayarak yurda dönmesi üzerine anılan Üniversitenin Temel Bilimler Fakültesi ... Bölümünde Araştırma Görevlisi kadrosunda 2015 yılında göreve başlayan davacı tarafından; █████/2021 tarih ve 31506 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7326 sayılı Kanun'un 15. maddesi ile 1416 sayılı Kanunun 21. maddesine eklenen 6. fıkra uyarınca doktor öğretim üyesi kadrosuna atanma talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Gebze Teknik Üniversitesi Rektörlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminde ve bu işleme dayanak teşkil eden Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının ... tarihli ve ... sayılı kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum