istanbul bölge adliye mahkemesi, gelinlik tasarım ihlali nedeniyle hükmedilen maddi ve manevi tazminat kararının istinaf incelemesini gerçekleştirdi.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi, gelinlik tasarım ihlali nedeniyle hükmedilen maddi ve manevi tazminat kararının istinaf incelemesini gerçekleştirdi.

Özet: Tescilli bir gelinlik tasarımının davalı tarafından izinsiz kullanıldığı iddiasıyla açılan davada, davacı, eski çalışanının davalı nezdinde benzer modeli sergilemesi nedeniyle tasarım hakkının ihlal edildiğini ileri sürerek maddi ve manevi tazminat talep etmiş; ilk derece mahkemesi, davalının tasarım hakkına tecavüz teşkil eden eylemi bulunduğunu ve zararın TBK hükümleri uyarınca karşılanması gerektiğini belirterek, ihlalin boyutu ve davalının önceden bilgi sahibi olması gibi hususları dikkate alarak davacıya 2.100 TL maddi ve 5.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar vermiş, davalı bu hükmü istinaf yoluyla üst mahkemeye taşımıştır.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO

: ████████

KARAR NO

: █████████

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: İstanbul 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

TARİHİ

: █████/2022

NUMARASI

: ████████ E. - ████████ K.

DAVANIN KONUSU

: Tasarım İhlaline Dayalı Tazminat

İSTİNAF KARAR TARİHİ

: █████/2025

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA DİLEKÇESİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin tasarımı kendisine ait olan gelinliği (... Model) tescili için 21.01.2019 tarihinde Türk Patent Enstitüsüne müracaat ederek... Tasarım Tescil Numarası ile tescil belgesini aldığını, müvekkilinin yanında daha önce terzi olarak çalışan ...'un işten ayrılarak davalı ...'in iş yerinde çalışmaya başladığını, dosyaya sunulan fotoğraflar incelendiğinde "... model gelinliğin" davalının vitrininde sergilediğinin görülebileceğini,tasarım hakkına tecavüz oluşturan eylem nedeniyle şimdilik 1000 TL maddi ve 20.000 TL manevi tazminatın tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 27.6.2022 tarihli ıslah dilekçesiyle maddi tazminat istemini 2100 TL olarak talep etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının hukuki korumadan yararlandığı bir tasarımının mevcut olmadığını, davanın öncelikle görev yönünden reddini, müvekkilinin dava dışı bir müşterisinden sipariş üzerine çalışanı ... vasıtasıyla nişanlık dikerek müşterisine 05.01.2019 tarihinde teslim ettiğini, ekte ilgili faturayı sunduklarını, modelin müşterisi tarafından tarif edildiğini, modelin sadece yaka kısmının davacının modeli ile benzerlik gösterdiğini, davacının tek bir ürünün benzerliğinden yola çıkarak toplu bir üretim var gibi fahiş miktarlar talep ettiğini, birebir taklit iddiası varsa davacının katalog benzeri bir yayın ile ispat etmesi gerektiği,şu an için böyle bir ispatının bulunmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi kararıyla; "...çekilen fotoğraflardan da salon Tuğba ibaresinin işyeri tabelasında bulunduğu dolayısıyla davalının sorumlu olduğu, tasarımın tescilinin kurucu etki sağladığı, bu nedenle tasarımın tescilli olup almasının huzurdaki davanın ihtisas mahkemesinde görülmesine engel olmadığı, dolayısıyla davalı yarca ileri sürülen görev ve husumet itirazlarının yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Zararın tam olarak tespit edilemediği durumlarda Yerleşik Yargıtay uygulamasında, tasarım hakkı sahibinin maruz kaldığı zararın adil bir biçimde denkleştirilmesi amaçlandığından zarar miktarı net olarak tespit edilemiyorsa dolaylı bir yoldan yani BK hükümlerine göre belirleme yapılması gereklidir. Davacı ve davalının mali kayıtlara yansıyan ticari faaliyetlerinin boyutu ,tasarımı taşıyan ürünlerden ne kadar sipariş alındığının tespit edilememesi , ne kadar üretim ve satış yapıldığı, ne kadar stok bulunduğu bilinmemekle birlikte , davacının tescil başvurusuna konu gelinlik/nişanlık tasarımının özel günlerde dikilen –kiralanan ve belirli bir bedel ödenerek satın alınabilecek nitelikte bir ürün olduğu, davacı ve davalının sosyal medya hesapları aracılığıyla da takipçiler tarafından belirli bir oranda izlendiği, tasarımın başvuru tarihi, davacı yanca kamuya sunulma tarihi , davalının üründen diktiğini ikrar etmesi, davacının ise tazminat seçim yöntemini SMK 151/2-a kapsamında talep etmiş olup, yıllık gelir kaydına esas 2019 ve 2020 tarihli kayıtlar ile ekindeki faturalarda gelinlik nişanlık satışı/kiralanmasına ilişkin faturalar sunulduğu, sektör bilirkişi görüşüne göre karlılık oranına göre bir ürün 700 TL olarak kabul edilmiş olup, davalının ise bu üründen ne kadar satış yaptığı belli olmamakla birlikte tasarımın kullanıldığı süre, tasarımın niteliği, ihlalin boyutu davalının daha önce davacı tasarımına vakıf olması nedeniyle (davacı iş yerinde çalışan ...'un davalı iş yerinde çalışmaya başlaması) dikip satabileceği makul sayı 3 olarak kabul edilmiş ve dava konusu tasarımdan ihlal nedeniyle davacıya TBK'nın 50. maddesi uyarınca 2100 TL maddi tazminat ödenmesi gerektiği anlaşılmıştır. Manevi tazminat için davalının kusurlu olması gerekir. Davada davalının başkası adına tescilli tasarımı bildiği halde izinsiz olarak ticarete konu ettiği Tarafların mali kayıtlara yansıyan sosyal ve ekonomik , TMK'nun 4. Maddesindeki hakimin takdir hakkı ilkesi ve bunun sınırları hakkaniyet ölçüsü, davacının olayı delillerle ispat sınırı ve çerçevesi, hayatın olağan akışı da dikkate alınarak manevi tazminatın miktarı takdiren 5.000 TL olarak takdir edildiği" gerekçesi ile,1-Tasarım hakkının ihlal nedeniyle somut olayın özelliklerine göre takdiren 2.100- TL maddi tazminatın ve 5.000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline, manevi tazminatta fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.

İSTİNAF

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece verilen kararın, delillerin hatalı değerlendirilmesi ve usule yönelik itirazların dikkate alınmaması nedeniyle hukuka aykırı olduğunu, dava tarihinde müvekkilinin işletmesini ...'a devrettiğini ve kendisinin artık sadece işletmenin bordrolu kuaför çalışanı olduğunu, SGK ve Vergi Dairesi kayıtlarıyla sabit olan bu devir nedeniyle taraf ve husumet ehliyetinin bulunmadığını, bu usule ilişkin itirazlarının dikkate alınmadığını, davacının iddia ettiği ihlal tarihinde hukuki korumadan yararlandığı tescilli bir tasarımının mevcut olmadığını, tescil öncesi benzerlik iddiasına dair bir davanın İhtisas Mahkemelerinde görülmesinin mümkün olmadığını, hükme esas alınan 3 adet gelinlik ücreti hesaplamasının varsayımsal olduğunu, dosya içeriğinde böyle bir dikim, sergileme veya satım işleminin kanıtlanamadığını, benzerliği iddia edilen tek ürünün (nişanlık), davacının tasarım tescil belgesini aldığı 21.01.2019 tarihinden çok önce, 05.01.2019 tarihinde satıldığını ve bu alım-satım belgesinin dosyada bulunduğunu, tescil sonrası bir tecavüz eyleminin söz konusu olmadığını, nişanlığın görünümünün müşteri tarafından tarif edildiğini ve dava dışı, eski davalı çalışanı ... tarafından tasarlandığını, müvekkilinin ise tasarıma ehil olmadığını, ...'u çalıştırması nedeniyle davacının husumet güttüğünü, hükme esas kök ve ek bilirkişi raporlarında dahi sosyal medya hesaplarında benzer bir ürüne rastlanmadığının ve görsellerin tarih içermediğinin tespit edildiğini, bu tespitlere rağmen mahkemenin hukuki takdir mahkemeye bırakıldığı halde doğrudan rapordaki varsayımsal hesaplamaya göre karar verdiğini ve ispatlanamayan davanın hatalı bir şekilde kabul edildiğini belirterek istinaf isteminin kabulü ile mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddini talep etmiştir.

İSTİNAF CEVAP

Davacı vekili Katılma yoluyla istinaf ve istinafa cevap dilekçesinde özetle; müvekkili davalı tarafın istinaf dilekçesindeki iddiaların aksine, müvekkilinin "... Model" adlı gelinliğinin 21.01.2019 tarihli endüstriyel tasarım tescil belgesiyle hukuki korumadan yararlandığını ve bu nedenle görevsizlik itirazının yersiz olduğunu, tasarım ihlalinin gerçekleştiği tarihte her iki tarafın da taraf sıfatını haiz olduğunu ve sonradan meydana gelen devir gibi değişikliklerin bu sıfata etki etmeyeceğini ileri sürerek husumet itirazının mesnetsiz olduğunu, tasarımları eski çalışan ...'un yaptırdığı yönündeki iddianın ikrar içerdiğini ve davalı ...'in moda evinin sahibi olarak taklit tasarımların ticaretini yapmak suretiyle ekonomik kazanç sağladığını ve TBK 66 uyarınca çalışanlarını denetlemek zorunda olduğunu açıklayarak sorumluluğun davalıda olduğunu, davalının moda evinin müvekkilinkine çok yakın mesafede olduğunu ve sosyal medya açıklamaları ile istinaf dilekçesindeki çelişkili beyanlarında taklidi açıkça kabul ve ikrar ettiğini, davalının kötü niyetle hareket ederek sosyal medya paylaşımlarını ve vitrin sergilemesini kaldırarak mahkemeyi yanıltmaya çalıştığından istinaf taleplerinin reddi gerektiğini, katılma yoluyla istinaf başvurusunda bulunarak, mahkemenin maddi ve manevi tazminata ilişkin hükümlerinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, davalının müvekkiline ait tasarım tescilli nişanlık modelini 2019 ve 2020 yıllarında sürekli imal edip satarak ihlali sürdürdüğünü bu durumun sosyal medya paylaşımlarıyla sabit olduğunu davalının müvekkilinin 4.000 TL-5.000 TL'ye sattığı modeli 2.000 TL'ye satarak haksız rekabet yaratarak haksız kazanç elde ettiğini ve bu durumun müvekkilinin siparişlerinin iptaline, cirosunun düşmesine neden olduğunu, mahkeme müvekkiline ait sipariş formları ve belgeleri incelemeden ve yoksun kalınan kârın varsayımsal hesaplanması gerektiğini dikkate almadan, yalnızca 3 gelinlik üzerinden 700 TL maliyetle (toplam 2.100 TL) hesap yapan bilirkişi raporunu esas almasının, TBK Madde 50 ve 51 uyarınca mahkemenin kanaat hakkını kullanmayarak hakkaniyetten uzak bir karar verdiğini, 20.000 TL'lik manevi tazminat talebinin, mahkemece 5.000 TL olarak kabul edilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, bilirkişi raporuna göre 80.000 TL maddi zarara uğrayan müvekkilinin ticari hayatının sarsıldığını ve davalının 140 bin takipçili sosyal medya hesabından müvekkili rencide etmesi nedeniyle büyük manevi üzüntü çektiğini; bu elem ve üzüntüyü gidermede 5.000 TL'nin yetersiz kaldığını, davalının mali durumunun iyi olmasının da dikkate alınması gerektiğini belirterek istinaf isteminin kabulü ile mahkeme kararının kaldırılarak hakkaniyete uygun maddi ve manevi tazminat üzerinden hüküm kurulmasını ve davalının haksız istinaf başvurusunun reddini talep etmiştir.

GEREKÇE

: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Davanın konusu davacı adına 2019- 00432 tescil nolu, tasarım hakkına ihlal nedeni ile talep edilen maddi ve manevi tazminat davasıdır.İstanbul 2. FSHHM nin ███████ D.İş dosyasında alınan █████/2019 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle;" Tespit talep eden adına 21.01.2019 tarihinde başvurusu yapılan ██████████ dosya numaralı 02-02 Locarno sınıfındaki gelinlik tasarımının 11.02.2019 tarihinde Resmi Tasarımlar Bülteninde yayına çıktığı, itiraz gelmemesi durumunda 11.05.2019 tarihinde tescile bağlanacağına, Aleyhine tespit istenenlerin “Hürriyet Mahallesi Eski Edirne Asfaltı No:194 Gaziosmanpaşa /İSTANBUL” adresinde yapılan incelemede, tespite konu ürün veya ayırt edilemeyecek düzeyde benzerinin bulunmadığı" belirtilmiştir.Davalı cevap dilekçesinde; müvekkilinin dava dışı bir müşterisinden sipariş üzerine çalışanı ... vasıtasıyla nişan elbisesi dikerek müşterisine 05.01.2019 tarihinde teslim ettiğini, ekte ilgili faturayı sunduklarını, modelin müşterisi tarafından tarif edildiğini, modelin sadece yaka kısmının davacının modeli ile benzerlik gösterdiğini, davacının tek bir ürünün benzerliğinden yola çıkarak toplu bir üretim var gibi fahiş miktarlar talep ettiğini, birebir taklit iddiası varsa davacının katalog benzeri bir yayın ile ispat etmesi gerektiği,şu an için böyle bir ispatının bulunmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Bilirkişiler ... █████/2021 tarihli bilirkişi raporlarında özetle;" Dosyaya sunulan Flash bellek içerisinde bulunan video ve resimlerde herhangi bir tarih bulunmadığı, Davalı “salontugba” instagram hesabınında şu anda ilgili Gelinlik Modeli paylaşımın bulunmadığı, davacının instagram hesabı olan “mujganmoda” hesabının ise şu anda kapalı olduğu, Davaya konu gelinlik modelinin davalı taraf “salontugba” hesabında şu anda bulunmaması nedeniyle ve geçmişe yönelik instagram hesabına yüklenmiş kullanıcı tarafından silinmiş, kaldırılmış fotoğraflara ulaşılamayacağının da bilinmesi nedeniyle bu hesabın etiketlendiği fotoğraflar incelenmiş, "salontugba" etiketiyle paylaşılmış ilgili elbise modelinin bulunduğu görülmüş, ekran görüntüleri rapora eklenmiş, Davacı tarafa ait ██████████ numaralı tasarım tescili Davalı tarafa ait olduğu iddia edilen ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Davacı tarafın, 2019 yılında işletme defterine tabi olduğu ve ticari kayıtlarının Gelir idaresi Başkanlığı’ nın defter beyan sistemine kayıt edildiği, Davalı taraf vekili tarafından, müvekkilinin sigortalı çalışan olduğu ve vergi kaydının olmadığı, bu nedenle incelenmek üzere sunulacak ticari kayıtlarının bulunmadığının beyan edildiği, Davacı tarafından sunulan satış faturaları üzerinde yapılan inceleme de, dava konusu tasarıma yönelik ayırt edici bir kod ve/veya ibare kullanılmadığından, satış tutarları, maliyetler ve elde edilen net kazancın tespit edilemediği, Davacı tarafın, satış faturaları üzerinde tespit edilen en yüksek gelinlik satış fiyatı ve ortalama piyasa şartlarına göre tespit edilen karlılık oranı üzerinden yapılan hesaba göre, dava konusu tasarıma yönelik bir adet ürün satışından, davacı tarafın elde edebileceği muhtemel en yüksek kazancın 700,00 TL.’ sı olarak hesap edildiği, Davalı tarafın, ticari kayıtlarının bulunmaması nedeniyle, dava konusu tasarımdan kaç adet satış yaptığının tespit edilemediği, bu nedenle davacı tarafın maddi tazminat talebinin Borçlar Kanununun 50. ve 51. Maddelerine göre belirlenmesi hususunun Mahkemenizin takdirinde olduğunu" bildirmişlerdir. █████/2022 tarihli EK bilirkişi raporunda özetle;" Kök raporda yapılan maddi tazminat hesabını değiştirecek yeni bir belge sunulmadığı, bu nedenle kök raporda yapılan tespit ve hesaplamalar doğrultusunda, davacı tarafın 1 adet dava konusu tasarıma ait ürün için 700,00 TL.’ sı maddi tazminat talep edebileceği, Mahkeme tarafından, davalı tarafın 3 adet ürün yönünden tecavüzüne karar verilmesi halinde, davacı taraf, 3 adet ürün için 2.100,00 TL.’ sı ( 700,00 TL X 3 = 2.100,00 TL.) maddi tazminat talep edebileceği, Davalı tarafın, ticari kayıtlarının bulunmaması nedeniyle, dava konusu tasarımdan kaç adet satış yaptığının tespit edilemediği, bu nedenle davacı tarafın maddi tazminat talebinin Borçlar Kanununun 50. ve 51. Maddelerine göre belirlenebileceğini" bildirmişlerdir. Somut olayda dava konusu ██████████ tescil nolu tasarımın█████/2019 tarihinde başvurusu yapıldığı, bültende █████/2019 tarihinde yayınlandığı, █████/2019 tarihinde davacı adına tescil edildiği, tespit tarihinin bülten tarihinden sonra █████/2019 tarihi olduğu, kaldı ki davacı tarafça davalıya ve ...'a 23 Ocak 2019 tarihinde ihtar gönderildiği, yapılan tespitte her ne kadar ürüne rastlamasa da, davalının instagram hesabında yaptığı açıklamada, "Olayın muhatapları olarak ilk önce bu açıklamayı kendi takipçilerimiz ve kendi müşterilerimiz için bir borç biliriz. Emek hırsızlığı konusunda ne kadar hassasiyet sahibi olduğumu benimle çalışan herkes çok rahat bilirler bunu. Bunu biz kimsenin oturup da biz bugün ... Modelini çalalım da dikelim gibi bir durum olmadı. Bize ... ... isimli gelinimiz elinde fotoğrafla gelip, "ben bu modeli ... da denedim fakat yıpranmış bulduğum için giyinmek istemedim. Bunun biraz daha pembe renklisini temin edip bize dikebilir misiniz "dedi. Huriye de, daha önce ... evinde çalıştığı için "abla ben bu modeli diktim biz birlikte tasarladık evet ben bu modeli dikebilirim" dedi. Sonrasında biz de bu modeli diktik .Şimdi biz sizin emeğinizi mi çalmış oluyoruz? Bugün benim gelinliğimi X bir gelinlikçiye götürdüklerinde bu gelinlik hayır Salon Tuğbaya ait ben bunu asla dikemem mi diyeceksiniz. Hangi gelinlikçi bana gönderecek benim müşterimi bana tekrar geri. Herkes birbirinin modelini dikiyor herkes birbirinin işini taklit ediyor" sözleriyle kabulünün bulunduğu, davacı ait tasarım ile davalı tarafından dikilen tasarım arasında bilirkişi heyet raporu ile de tespit edildiği üzere, ürünler arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı anlaşılmıştır.Davalı vekili istinaf dilekçesinde, ... ...'ya ... vasıtası ile nişanlık diktiğini, █████/2019 tarihinde teslim ettiğini beyan etmiştir. 6769 Sayılı SMK 59/2 ve 60. Maddede tescilli tasarımdan bağımsız olarak yapılan tasarımların ve kamuya sunulduğunun, makul yolla bilinmesi mümkün olmayan tasarımların ihlal teşkil etmeyeceği düzenlenmişse de, somut olayda, davalı vekilinin, daha önce davacı çalışanı olan ... vasıtası ile gelinliğin dikildiğini beyan ettiği, davalı tarafça sunulan █████/2019 tarihli teslim fişinin herzaman düzenlenmesinin mümkün olduğu, bilirkişi raporunda, davalı instagram hesabının etiketlendiği tarihin 2 Kasım 2019 tarihli olduğu anlaşılmıştır. Davalı tarafça işyeri devrinin bu tarihten sonraki tarihli olduğu, işyeri devrine yönelik istinaf sebebinin sonuca etkili olmadığı anlaşılmıştır.Davacı vekilinin katılmalı istinaf dilekçesinde, hükmedilen maddi tazminatın düşük olduğunu ileri sürmüşse de, davacı vekilinin ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 2.100 TL olarak sınırladığı, mahkemece taleple bağlılık esasına göre karar verildiği, reddedilen kısım bulunmadığından istinaf başvurusunda haklı olmadığı anlaşılmıştır.Yukarıda açıklanan gerekçelerle; davalı ve davacının maddi ve manevi tazminat yönünden katılma yolu ile istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Usûl ve yasaya uygun İstanbul 1. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin █████/2022 tarih ve ████████ E. ████████ K. sayılı kararına karşı davalı ve davacı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 179,90-TL harcın mahsubu ile bakiye 435,50-TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 3-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 179,90-TL harcın mahsubu ile bakiye 435,50-TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4-Taraflarca istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,5-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, █████/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. █████/2025