Danıştay, maliki olunmayan taşınmaza verilen yapı ruhsatının iptali davalarında semt sakinleri ve belediye meclisi üyelerinin dava açma ehliyeti hususundaki bölge idare mahkemesi kararları arasındaki aykırılığı gideriyor.
Özet: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, semt sakini ve belediye meclisi üyesi sıfatıyla maliki olunmayan taşınmaza verilen yapı ruhsatı iptal davalarında dava açma ehliyeti konusundaki Bölge İdare Mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın giderilmesi talebini incelemiş; ancak kanundaki benzer olaylarda aykırılık şartının sağlanabilmesi için uyuşmazlık konusu olay ve olguların her iki dosyada da benzer olması gerektiğini belirtmiştir, zira bir dosya kamuya açık sahil şeridindeki yat limanı, diğer dosya ise alışveriş merkezi otoparkının ticari alana dönüştürülmesiyle ilgili olduğundan, dava konularının farklılığı nedeniyle kanunda aranan aykırılığın giderilmesi koşullarının oluşmadığı sonucuna varmıştır.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULUEsas No
: ███████Karar No
: ███████BÖLGE İDARE MAHKEMESİ KARARLARI ARASINDAKİ AYKIRILIĞIN GİDERİLMESİ İSTEMİ HAKKINDA KARARSamsun Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun █████/2024 tarih ve E:2024/5, K:2024/5 sayılı kararıyla;... vekili Av.... tarafından, Samsun Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin █████/2024 tarih ve E:█████████, K:████████ sayılı kararı ile İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin █████/2017 tarih ve E:████████, K:███████ sayılı kararı arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle,"Aykırılığın, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği" görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendi uyarınca dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine,Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi ...'ın açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelenerek gereği görüşüldü:2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'a █████/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun ile eklenen 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde, "Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek" bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri arasında sayılmış; █████/2019 tarih ve 7188 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile değişik 5. fıkrasında ise, dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemlerin, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletileceği; ilgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verileceği; aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararların kesin olduğu kurala bağlanmıştır.Anılan maddenin gerekçesinde de, bölge idare mahkemesi dairelerinin benzer konularda birbiriyle çelişen kararlar vermesini önlemek amacıyla bu tür kararların Danıştay Başkanlığına gönderilmesinin sağlanması konusunda bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevlendirildiği belirtilmiştir.Bu kapsamda, yukarıda yer verilen Kanun metni ve gerekçesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, aykırılığın giderilmesi müessesesinden beklenen amacın, benzer olaylarda, aynı veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında süregelen aykırılıkların giderilmesi suretiyle kararlardaki hukukî istikrarın sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.İncelemeye konu başvuruda giderilmesi istenen aykırılık, Samsun Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi ve İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi kararları arasında ortaya çıkmış olup, söz konusu aykırılığın, semt sakini ve belediye meclisi üyesi olan davacıların, maliki olmadıkları taşınmaza verilen yapı ruhsatının iptali istemiyle açtığı davalarda dava açma ehliyetinin bulunup bulunmadığı konusunda verilen farklı kararlardan kaynaklandığı anlaşılmaktadır.Aykırılığın giderilmesi istemine konu kararlar arasında, yukarıda anılan Kanun hükmü uyarınca bir aykırılık olduğundan bahsedebilmek için, uyuşmazlıklarda gelişen ve vuku bulan tüm olay ve olguların da her iki dava dosyasında benzer olması gerekmektedir. Bu nedenle, öncelikle, anılan uyuşmazlıklarda, davacıların statülerinin, dava konusu işlemin, uyuşmazlık konusu yapı ruhsatlarına konu taşınmazların kullanım amacının, aykırılığın giderilmesine konu edilen yargı kararlarında bahsedilen iptal davalarına ilişkin yargılama süreçlerinin, kararlarının içeriklerinin değerlendirilmesi ve buna göre karar verilmesi gerekmektedir.İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin dosyasında dava konusu olan yapı ruhsatı, Bakırköy sahil şeridi üzerine inşa edilen yat limanına ilişkindir.Samsun Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin dosyasında dava konusu olan yapı ruhsatı ise fiilen alışveriş merkezi olarak kullanılan bir yapının bahçesindeki açık otopark alanının, ticaret alanına dönüştürülmesine ilişkindir.Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında; aykırılığın giderilmesine konu edilen iki dosyadaki davacılar semt sakini ve belediye meclisi üyesi sıfatıyla dava açmış ise de; İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin dosyasında dava konusu olan yapı ruhsatına konu yat limanına ilişkin yapının Bakırköy hatta tüm İstanbul halkının yararlandığı sahil şeridinde yapıldığı, İstanbul'da yaşayanların gezme ve seyir alanlarını ilgilendirdiği, dolayısıyla bu yapının kamusal nitelikte kullanımı ilgilendirdiği ve kamusal etkilerinin olduğu, Samsun Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin dosyasında dava konusu olan yapı ruhsatının ise alışveriş merkezinin açık otopark alanının bir kısmının kaldırılarak, ticaret alanına dönüştürülmesine ilişkin olduğu, dolayısıyla sadece alışveriş merkezini ziyaret edenler üzerinde etkisinin söz konusu olduğu anlaşılmıştır.Aykırılığın giderilmesi istemine konu kararlarda, uyuşmazlık konusu yapı ruhsatlarına konu kullanımların doğurduğu etki farklı olduğundan; her davacının durumunun ayrı bir inceleme ve değerlendirmeye tabi tutulması gerektiği, bu durumda, her dosya kendine özgü bir nitelik taşıdığından, aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesine karar verilebilmesi için 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde öngörülen benzer olay koşulunun gerçekleşmediği sonucuna ulaşılmıştır.Bu itibarla, aralarında aykırılık olduğu öne sürülen kararlarda, uyuşmazlık konusu yapı ruhsatlarına konu kullanımların doğurduğu kamusal/bireysel etkiler bakımından ayrı değerlendirme yapılması gerektiğinden, semt sakini ve belediye meclisi üyesi olan davacıların, maliki olmadıkları taşınmaza verilen yapı ruhsatının iptali istemiyle açtığı davalarda dava açma ehliyetinin bulunup bulunmadığı konusunda verilen farklı kararlardan kaynaklanan uyuşmazlıkların, belirli bir ilke ve esasa bağlanmasına olanak bulunmamaktadır.Açıklanan nedenle, 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendi kapsamında bulunmayan aykırılığın giderilmesi isteminin REDDİNE, █████/2024 tarihinde oyçokluğu ile kesin olarak karar verildi.KARŞI OYX- 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde, "Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine, istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek." bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri arasında sayılmış, aynı maddenin 5. fıkrasında, "(Değişik:█████/2019-7188/7 md.) Dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemler, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletilir. İlgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verilir. Aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir." kuralına yer verilmiştir.Anılan kurala göre, benzer olaylarda, aynı veya farklı bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunuyorsa ve usulüne uygun olarak Danıştay Başkanlığına yapılmış bir başvuru varsa uyuşmazlığın giderilmesine karar verilmesi gerekmektedir.Olayda, uyuşmazlığın giderilmesi istemine konu kararlar arasında aykırılık bulunduğu açıktır. Aykırılığın giderilmesi müessesesinden beklenen amaç, benzer olaylarda, aynı veya farklı bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasındaki aykırılıkların giderilmesi suretiyle hukuki istikrarın sağlanmasıdır. Aykırılığın giderilmesine konu edilen iki dosyada dava konusu edilen yapı ruhsatlarına konu yapıların doğuracağı kamusal etkiler birbiriyle tamamen aynı olmasa da bu durum aykırılığın giderilmesi isteminin incelenmesine engel olan ve istemin reddini gerektiren bir husus değildir. Zira her iki dosyada da davacılar semt sakini ve belediye meclisi üyesi sıfatıyla yapı ruhsatlarının kamusal olumsuz etkilerini öne sürerek dava açmışlardır. Aksi halin kabulü, Kanun'da öngörülen amacın gerçekleşmesine, hukuki güvenliğin ve hukuki istikrarın sağlanmasına engel olacak niteliktedir.Açıklanan nedenlerle, olayda Kanun'da öngörülen şartların gerçekleştiği ve aykırılığın giderilmesi istemi hakkında işin esası incelenerek bir karar verilmesi gerektiği oyuyla, istemin reddi yolundaki karara katılmıyoruz.