İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesinde Adli Tıp raporuyla imzası taklit edildiği belirlenen kayıp ticari çeklerin iadesi talepli istirdat davası.
Özet: İstirdat davasında davacı, kaybettiği, imzasının taklit edilerek ciro edildiğini ve davalı tarafından icra takibine konulduğunu iddia ettiği her biri 100.000 TL bedelli iki adet çekin kendisine iadesini ve meşru hamil olduğunun tespitini talep etmiştir. Davalı ise çekleri ticari ilişki sonucu iyi niyetle edindiğini savunarak davanın reddini istemiştir. Mahkeme sürecinde Adli Tıp Kurumu tarafından hazırlanan bilirkişi raporuyla, çekler üzerindeki ilk ciro imzalarının davacının eli ürünü olmadığı kesin olarak belirlenmiştir.
T.C.
İSTANBUL14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
:████████ EsasKARAR NO
:████████DAVA
:İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)DAVA TARİHİ
:█████/2023KARAR TARİHİ
:█████/2025Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı Vekilinin Mahkememize Tevzi Edilen Dava Dilekçesinde Özetle; Müvekkili ile ticari ilişki içinde bulunan dava dışı ... San. Ve Tic. A.Ş. Tarafından keşide edilerek müvekkiline verilen her biri100.000,00-TL bedelli olan iki adet çekin █████/2023 tarihinde kaybolduğunu, bu nedenle taraflarınca ... ... Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, çeklerin kaybolması sebebiyle ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2023/... soruşturma sayılı dosyası ile de soruşturmanın devam ettiğini, taraflarınca açılan çek iptali davası ile görülen yargılama sırasında sunulan müdahale dilekçesi ile; çeklerin davalı elinde olduğunun, müvekkili imzasının taklit edilmek suretiyle ciro edildiğinin ve çekinlerin icra dosyasına konu edildiğinin öğrenildiğini, bu nedenle taraflarına istirdat davası açılması için süre verildiğini, kaybolan çeklerin .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... ve .... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... esas sayılı dosyaları ile takibe konulduğunu, işbu icra dosyalarına müvekkilinin borçlu olarak eklenmediğini iddia ederek; icra dosyalarının durdurulması hususunda ihtiyati tedbir taleplerinin ve davanın kabulünü, dava konusu iki adet çekin taraflarına iadesini ve müvekkilinin meşru hamil sıfatıyla alacaklı olduğunun tespitini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya bırakılmasını talep ve dava etmiştir.Davacı vekilinin dava dilekçesinde ihtiyati tedbir talep ettiği, mahkememizin █████/2023 tarihli ara kararı ile; davanın takipten sonra ikame edilmesi, davacı aleyhine takip bulunmadığının bildirilmesi, çeklerin rıza hilafında elden çıktığına dair yaklaşık ispat sağlanamadığı, taraf olunmayan takip yönünden imzaların istiklali ilkesi gözetilerek şartları oluşmayan ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verildiği, davacı vekilinin mahkememizin ihtiyati tedbir ara kararına karşı █████/2023 tarihli istinaf başvuru dilekçesini sunduğu, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi'nin; █████/2023 tarih, █████████ Esas ve █████████ Karar sayılı karar ilamı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b1 maddesi gereğince reddine karar verdiği anlaşılmıştır.Davalı Vekilinin Mahkememize Sunmuş Olduğu Cevap Dilekçesinde Özetle; Davacı dava dilekçesinde çeklerin istem dışı ellerinden çıktığını iddia etmiş ise de müvekkilinin ticari faaliyet sonucu ilgili çekleri istisap ettiğini ve ardından çekin tahsili yoluna gittiğini, yine davacı çekteki imza ve kaşenin sahte olduğunu iddia etmiş ise de müvekkilinin bu durumu çekin görüntüsünden anlayamayacağını, son olarak müvekkilinin çek bedelini tahsil edememesi sebebiyle mağduriyet yaşadığını ve çekin tahsili yoluna gittiğini, ayrıca çeki kendisine veren şirket ile yetkilisi hakkında suç duyurusunda da bulunduğundan müvekkilinin kötü niyetli olmadığının anlaşılacağını iddia ederek; davanın reddini, davacının %20'den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesin,i, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya bırakılmasını talep etmiştir..... İcra Müdürlüğü'nün ... Sayılı İcra Dosyasının İncelemesinde; alacaklı tarafından borçlular aleyhine 100.000,00-TL çek bedeli, 300,00-TL komisyon bedeli, 10.000,00-TL karşılıksız çek tazminatı bedeli, 559,59-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 110.859,59-TL borcun ödenmesi amacıyla █████/2023 tarihinde icra takibi başlatıldığı, borçlu ... ... Malzemeleri San. Tic. Ltd. Şti'ye █████/2023 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu ... San. ve Tic. A.Ş'ye █████/2023 tarihinde tebliğ edildiği, ... ... Limited Şirketi ve ... ... ve Tic A.Ş'ye yapılan tebligatların iade döndüğü anlaşılmıştır..... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Sayılı İcra Dosyasının İncelemesinde; alacaklı tarafından borçlular aleyhine 100.000,00-TL çek bedeli, 300,00-TL komisyon bedeli, 10.000,00-TL karşılıksız çek tazminatı bedeli, 176,71-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 110.476,71-TL borcun ödenmesi amacıyla █████/2023 tarihinde icra takibi başlatıldığı, borçlu ... ... Malzemeleri San. Tic. Ltd. Şti'ye █████/2023 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu ... San. ve Tic. A.Ş'ye █████/2023 tarihinde tebliğ edildiği, ... ... Limited Şirketi ve ... ... ve Tic A.Ş'ye yapılan tebligatların iade döndüğü anlaşılmıştır.Adli Tıp Kurumu Başkanlığı Fizik İhtisas Dairesinin █████/2024 Tarihli Raporun Özetle; "İnceleme konusu çeklerdeki 1. ciro imzaları ile ...'in mukayese imzaları arasında; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından farklılıklar saptandığından söz konusu imzaların mevcut mukayese imzalarına kıyasla ...'in eli ürünü olmadığı" görüş ve kanaatine varılmıştır.Mahkememizin █████/2024 tarihli celsesinin 2 nolu ara kararı gereği davacı şirketin ticari defter ve kayıtlarının bilirkişi marifetiyle incelenmesi amacıyla ... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılmasına karar verildiği, ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... talimat sayılı dosyasına bilirkişi raporunun sunulduğu görülmüştür.... 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Talimat Sayılı Dosyasına Sunulan █████/2025 Tarihli raporun Özetle; Davacı şirket ile dava dışı ... İnş. Yatırım San. Ve Tic A.Ş. Arasında gerçek bir ticari ilişkinin mevcut olduğu, dava dışı şirketin davacı ile olan ticari ilişkisi kapsamında davacı adına düzenlemiş olduğu çeklerin davacının ticari defter kayıtlarında olmadığı, davacı ile dava dışı ... ... Ltd. Şti. Arasında herhangi bir ticari ilişki olmadığ,ı dosyada bulunan adli tıp raporunda çeklerdeki imzanın davacı şirket yetkilisi ...'in el ürünü olmadığının anlaşıldığının tespit edildiği" görüş ve kanaatine varılmıştır.Mali Müşavir Bilirkişinin █████/2025 Tarihli Raporunda Özetle; "Davalı tarafça incelemeye ibraz edilen 2022-2023 yıllarına ait yasal defterlere ilişkin tasdikle ilgili yükümlülüklerin yasal süresinde yerine getirildiği ve kendi lehine delil olma özelliğine sahip olduğu, davalı ve dava dışı ciranta firmalar tarafından yasal defterlerin incelemeye ibraz edilmediği, bu nedenle tarafların yasal defterleri üzerinde dava konusu olaylar yönünden inceleme yapılamadığı, dava konusu ... ... Şubesi, ... seri nolu, 100.000,00-TL bedelli, 15.02.2023 vade tarihli ve ... ... Şubesi, 0055036 seri nolu, 100.000,00-TL bedelli, 15.03.2023 vade tarihli çeklerin ciro silsilesinin ve ticari ilişki durumlarının aşağıdaki gibi vade tarihli çekin ciro silsilesinin ve ticari ilişki durumlarının aşağıdaki gibi olduğu; dava konusu çekin dava dışı ... San. Ve Tic A.Ş. tarafından keşide edildiği, söz konusu çekin davacı ... İş ve Yol Makinaları Yedek Parçaları İnşaat Nak. Haf. Müteahhitlik Hizm. Tic. San. Ltd. Şti. firmasına keşide edilerekgönderildiği, (Tarafların arasında ticari ilişki olduğu görülmüştür.) dava konusu çekin davacı tarafından dava dışı ... ... Ltd. Şti'ye ciro edildiğinin görüldüğü, ancak dosyada bulunan adli tıp raporunda çeklerdeki imzanın davacı şirket yetkilisi ...’in el ürünü olmadığının tespit edildiği (Tarafların arasında ticari ilişkinin olmadığı, dava dışı ... ... Ltd. Şti'nin faliyetinin 14.12.2021 tarihinde V.U.K. 160/A maddesi kapsamında vergi dairesi tarafından sonlandırıldığı, çekteki cironun ticari ilişkiden kaynaklanmasının mümkün olmadığı görülmüştür.), dava konusu çekin ... ... Ltd. Şti. tarafından dava dışı ... ... Malzemeleri San. Tic. Ltd. Şti'ye ciro edildiği (Tarafların arasında ticari ilişkinin olmadığı, davadışı ... ... Malzemeleri Sanayi Ticaret Limited Şirketi’nin █████/2022 ve █████/2022 tarihleri arasında faaliyet gösterdiği, taraflar arasında fatura bildirimi olmadığı, çekteki cironun ticari ilişkiden kaynaklanmasının mümkün olmadığı görülmüştür.), dava konusu çekin ... ... Malzemeleri San. Tic. Ltd. Şti. tarafından dava dışı ... ... ve Tic.A.Ş’ye ciro edildiği (Tarafların arasında ticari ilişkinin olmadığı dava dışı ... ... ve Tic. A.Ş’nin █████/2016-█████/2017 tarihleri arasında faaliyet gösterdiği sonrasında vergi dairesi tarafından resen terk ettirildiği, çekteki cironun ticari ilişkiden kaynaklanmasının mümkün olmadığı görülmüştür.), dava konusu çekin ... ... ve Tic. A.Ş. tarafından davalı ... San. ve Tic. A.Ş.’ye ciro edildiği (Davalıya ait Ba formalarında Dava Dışı ... ... ve Tic. A.Ş'den alış bildirimi yapılmış olsa da ilgili firmanın faliyetinin olmadığının vergi dairesi tarafından bildirildiği bu sebeple çekteki cironun ticari ilişkiden kaynaklanmasının mümkün olmadığı görülmüştür.), çekteki ciro silsilesi kapsamında ilk cirodan başlayarak dayanak fatura ve gerçek bir ticari ilişkinin son ciroya kadar bulunmadığının dava dışı ciranta firmaların vergi dairelerinden gelen Ba-Bs bildirimlerinden tespit edildiği, ilk cirodan itibaren cirantalar arasında gerçek bir ticari alım satım olmadığı kanaatine varıldığı, cirantalar arasında hukuki veya fili bir bağ bulunmadığı" görüş ve kanatine varılmıştır.DELİLLER
:-Davacı vekili tarafından sunulan; dava konusu çek görüntüleri, imza sirküleri sureti, kargo kayıtları ve bilgileri-Davalı vekili tarafından sunulan; 5.553.353,76-TL bedelli fatura sureti, █████/2023 tarihli ve 2.215.00,00-TL bedelli tahsilat makbuzu sureti, █████/2023 tarihli ve 100.000,00-TL bedelli tahsilat makbuzu sureti-... ... Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası-... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2023/... soruşturma sayılı dosyası-İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2023/... soruşturma sayılı dosyası-... Cumhuriyet Başsavcılığı Zamanaşımı Bürosu'nun 2023/... soruşturma sayılı dosyası-İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı Sahtecilik ve Dolandırıcılık Bürosu'nun 2023/... soruşturma sayılı dosyası-... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2023/... soruşturma sayılı dosyası-.... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... sayılı dosyası-.... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... sayılı dosyası-...'tan gelen ... ve ... numaralı çeklere dair müzekkere cevabı-... Kurumlar Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden gelen ... San. Ve Tic. A.Ş'nin BA/BS formlarını içerir müzekkere cevabı-... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden gelen ... ... Limited Şirketi’nin sicil kaydını içerir müzekkere cevabı-... Ticaret Odası Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden gelen ... San. Ve Tic. A.Ş'nin ticaret sicil kayıtlarını içerir müzekkere cevabı-İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden gelen ... ... Limited Şirketi'nin ticaret sicil kayıtlarını içerir müzekkere cevabı-... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden gelen ... San. Ve Tic. A.Ş'nin BA/BS formlarını içerir müzekkere cevabı-... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden gelen ... İş ve Yol Makinaları Yedek Parçaları İnşaat Nakliyat Müteahhitlik Hizmetleri Tic. San. Ltd. Şti'nin BA/BF formlarını içerir müzekkere cevabı-... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden gelen ... ... Malzemeleri San. Tic. Ltd. Şti'nin BA/BS formlarını içerir müzekkere cevabı-... Ticaret Sicili Müdürlüğü'nden gelen ... İş ve Yol Makinaları Yedek Parçaları İnşaat Nakliyat Müteahhitlik Hizmetleri Tic. San. Ltd. Şti'nin ticaret sicil kayıtlarını içerir müzekkere cevabı-...Vergi Dairesi Başkanlığı'ndan gelen ... ... ve Tic A.Ş'nin sicil dökümünü içerir müzekkere cevabı-Davacı şirket yetkilisi ...'in ıslak imzasının bulunduğu ve incelemeye esas olarak mahkememiz dosyası kapsamına alınan evrak asılları-... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden gelen ... San. Ve Tic. A.Ş'nin BA/BS formlarını içerir müzekkere cevabı-... A.Ş'den gelen ... gönderi kodlu kargoya ilişkin bilgileri içerir müzekkere cevabı-Bilirkişi raporları-Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi raporuDELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇEDava, hukuksal niteliği itibariyle, TTK'nın 792. maddesi uyarınca rıza hilafına elden çıkan çekin davalı son hamilin ağır kusurlu olduğu iddiası ile istirdatı istemine ilişkindir.Uyuşmazlığın dava konusu ... ... Şubesi'ne ait; ... seri numaralı, keşide yeri ..., keşide tarihi █████/2023, Keşidecisi ... Sanayi ve Ticaret A.Ş., lehtarı davacı şirket olan 100.000,00-TL bedelli çek ile ... ... Şubesi'ne ait; 0055036 seri numaralı, keşide yeri ..., keşide tarihi █████/2023, Keşidecisi ... Sanayi ve Ticaret A.Ş., lehtarı davacı şirket olan, emre yazılı 100.000,00-TL bedelli çeklerin istirdadı isteminden kaynaklandığı anlaşılmıştır.Dava konusu çekler emre yazılı olup ilk cirantası davacıdır. Ancak her iki ilk ciranta olan davacının imzasının şirket temsilcisine ait olmadığı alınan ATK raporu ile sabittir. Bu cirantadan sonra dava dışı ... adlı şirketler ciranta ve son olarak davalı şirket hamil konumunda olup takip eden cirolarla çekler elde edilmiştir. Davacı, çekin yetkili hamili olduğunu, dava dışı keşideci tarafından kendisi lehine düzenlendikten sonra kaybolduğunu, buna ilişkin çek zayii davalarını açtığını, çeklerin davalı tarafından ibraz edilmesi üzerine huzurdaki davanın süresi içinde açıldığını, çeklerin sahte imza ile tedavül edildiğini, gerçek hamilin kendisi olması nedeniyle çeklerin iade edilmesi gerektiğini belirtmektedir.Davacının bildirdiği çek iptali ve soruşturma dosyaları ile çeklerin takibe konu edildiği icra dosyaları celp edilmiştir. ... Kargo'dan gönderi bilgileri ve akıbetleri sorulmuş, davacının bildirdiği gibi gönderenin ve alıcının keşideci ile lehtar olduğu, ancak kargonun varış birimine ulaşmadığı bildirilmiştir.Kıymetli evrak illetten mücerret ise de suç soruşturmasına konu edilen iddiaların hayatın olağan akışında değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda çek ciro silsilesini teyit edecek ve dava dışı cirantaları da kapsayacak şekilde mali bilirkişiden rapor alınmıştır. Alınan rapora göre davacının dava konusu çeki keşideciden edindiği, buna dair defter kayıtlarının ticari ilişkiyi tevsik eder şekilde bulunduğu, dolayısıyla davacının yetkili hamil konumunda olup bu davayı açma hakkının bulunduğu anlaşılmıştır. Yine çek, ilk aşamada davacı lehtar tarafından ... adlı şirkete ciro edilmiş gibi görünse de bu şirketin ticari bir faaliyeti bulunmadığının Vergi Dairesi yazı cevabından anlaşıldığı, ... adlı şirket faaliyetinin █████/2021 yılında terkin edildiği, çeklerin basım tarihinin ise 2022 yılı olduğu, aynı şekilde ... ve davalı şirket arasında da ticari ilişkiyi gösterir sahih bir kayıt, ba/bs uyumluluğu ve fatura hareketliliğine rastlanmadığı, ... adlı şirketin de vergi dairesi kayıtlarının █████/2016 ve █████/2017 tarihleri arasında bulunup en son bu tarihte re'sen terkin gördüğü, dolayısıyla ..., ... ve ... adlı şirketlerin ciro silsilesinin kayıtlardan izlenemediği, sahih fatura ve ticari ilişkilerinin dosyaya yansımadığı gibi faaliyet halinde olmadıklarına dair kayıtların bulunduğu, mali bilirkişi tarafından da ticari ilişkinin sahih olmadığına dair kanaatin bildirildiği görülmüştür.Aynı ciro silsileli çeklerin davalıda toplanması, önceki ilişkilerin kaynağının bilinmemesi, açıklanamayan kaynağın araştırılmaması, ticari ilişki kurulmaksızın çek iktisap edilmesi, çeklerin kendisinden önceki cirantalar nezdinde karşılığının bulunmadığına dair orta derecede bir tacir olarak şüphe ile hareket etmesi gerekliliğine rağmen yeterli basireti göstermeyen davalının hırsızlık suçlarına konu çok sayıda çeki elinde bulundurması nedeniyle başlatılan ceza soruşturmalarının bulunduğu ve birçok olayda hırsızlık yoluyla elden çıkan çekleri benzer cirantalardan, aynı silsileyle ve ciro yoluyla devralıp son hamil olarak farklı kişi veya şirketler aleyhine icra takiplerine konu edildiği görülmüştür.Davacının beyan ve iddialarını destekleyecek şekilde birçok çekin aynı veya farklı cirantalar vasıtasıyla aynı gerekçelerle bir şekilde davalı uhdesinde toplanmasının, hepsinde de kargo hırsızlığına dair şikayetlerin ve soruşturmaların bulunmasının, bu şikayetlerin de kargo gönderi akıbetine dair cevabi yazılar ile desteklenmesinin hayatın olağan akışına uygun olmadığı (aynı yönde İstanbul BAM 12. HD., █████████ E., ████████K., Yargıtay 11. HD., █████████E., █████████K), bu durumda davalının, keşidecileri ve lehdar-cirantaları farklı olan çok sayıda hırsızlık iddiasına konu çek üzerinde yeterli araştırma yapmadan iktisap etmesinde ağır kusurlu olduğu, buradaki kusurluluğunun dosya kapsamındaki delillerle ceza yargılaması beklenmeksizin de Mahkememizce tespit ve kanaat edilebileceği anlaşılmıştır. Bu nedenlerle davalı nezinde TTK'nın 792. maddesindeki şartlardan "ağır kusur" şartı oluştuğundan dava konusu çekin istirdatına dair davanın kabulüne karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.HÜKÜM
: Gerekçesi Yukarıda Ayrıntılı Açıklandığı Üzere;1-Davanın KABULÜ ile; dava konusu,a-.... İcra Dairesi'nin 2023/... E. sayılı takip dosyasına konu edilen, ... ... Şubesi'ne ait; ... seri numaralı, keşide yeri ..., keşide tarihi █████/2023, Keşidecisi ... Sanayi ve Ticaret A.Ş., lehtarı davacı şirket olan, emre yazılı 100.000,00-TL bedelli,b-.... İcra Dairesi'nin 2023/... E. sayılı takip dosyasına konu edilen, ... ... Şubesi'ne ait; 0055036 seri numaralı, keşide yeri ..., keşide tarihi █████/2023, Keşidecisi ... Sanayi ve Ticaret A.Ş., lehtarı davacı şirket olan, emre yazılı 100.000,00-TL bedelli,-Çeklerin, yasal hamilinin davacı şirket olduğunun Tespitine, davalıdan istirdatı ile davacıya verilmesine,2-Alınması gereken 13.662,00-TL karar ve ilam harcından 3.415,50-TL peşin harcın düşümü ile eksik kalan 10.246,50-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,3-Davacı tarafından yatırılan 179,90-TL başvuru harcı ve 3.415,50-TL peşin harç olmak üzere toplam 3.595,40-TL harç bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,4-Davacı tarafından yapılan toplam 19.650,88-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,5-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,6-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde resen ilgilisine iadesine,Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu kabil olmak üzere karar verildi. █████/2025Katip ... Hakim ...e-imza e-imza