Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, haksız üye ihracı ve usulsüz hazirun listesi nedeniyle kooperatif genel kurul kararlarının iptali ve yok hükmünde sayılmasına ilişkin dava.
Özet: Bir kooperatif üyesi olan davacı, yönetimin olağanüstü genel kurul talebini dikkate almaması, üyeliğinin haksız yere sonlandırılması ve bu yolla genel kurula katılımının engellenmesi gibi usulsüzlükler nedeniyle, kooperatifin belirli bir tarihteki genel kurulunda alınan kararların iptalini talep etmiş; davalı kooperatifin davacının üyelikten ihraç edildiğini öne sürerek husumet itirazında bulunmasına karşın, yargılamanın ilerleyen aşamalarında davacının üyelikten ihraç kararının ayrı bir mahkeme kararıyla kesinleşmiş şekilde iptal edilmesi, davacının genel kurul kararlarına itiraz etme hakkını sağlamlaştırırken, aynı gerekçelerle başka bir üyenin de benzer bir iptal davası açtığı belirtilmiştir.
T.C.
ANTALYA3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████ANA DAVADAVA
: Kooperatif Genel Kurul Kararının İptaliDAVA TARİHİ
: █████/2018BİRLEŞEN DAVA (Antalya ... . Asliye Ticaret Mahkemesi ... /... E. - ... /... K.)DAVA TARİHİ
: █████/2018KARAR TARİHİ
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Genel Kurul Kararının İptali (Kooperatif Genel Kurul Kararının İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili mahkememize vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle; davacının davalı kooperatif üyesi olduğunu, davacının ve bir kısım üyelerin, kooperatif yönetim kurulu başkanı ...’nın kooperatif aleyhine faaliyetlerde bulunduğu yönündeki ciddi delil ve emareler bulunması ve hakkındaki şikayetler nedeniyle, kooperatif yönetim kuruluna noter aracılığı ile ihtar çekerek seçimli olağanüstü kongre yapılmasını talep edildiğini, kooperatif yönetiminin talebe kayıtsız kalması üzerine denetim kuruluna noter aracılığı ile ihtarname gönderilerek genel kurulu olağanüstü toplantıya çağırması talebinde bulunulduğunu, davacının Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'ne müracaatta bulunarak genel kurulun olağanüstü toplaması talep edildiğini, kurum tarafından müracaat çokluğu nedeniyle dava yoluna başvurulması gerektiğinin belirtilmesi üzerine davacı ve bir kısım üyeler tarafından Antalya ... .Asliye Ticaret Mahkemesinin ... /... esas sayılı davasının ikame edildiğini, kooperatif genel kurulunu, seçimli olağanüstü genel kurula çağırmak üzere yetki ve izin talebinde bulunulduğunu, davalı kooperatif ve yönetimi kasten, kötü niyetli olarak ve sırf genel kurula davacının katılmasını engellemek maksadıyla ve yine kooperatif genel kurulunu olağanüstü toplantıya çağırmaya yönelik dava açması nedeniyle ve usulsüz surette davacının üyeliğini sonlandırmaya yönelik karar aldıklarını, kararın iptali için yine Antalya ... . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... /... esasında dava bulunduğunu, davacının ve diğer üye ...'ın hazirun listesinde ismine yer verilmemesi ve genel kurula esas hazirun usule ve kanuna aykırı olduğunu belirterek Kooperatifler Kanununa ve ana sözleşme hükümlerine uygun surette davacının ve bir kısım üye çağrısı olduğu ve hatta bu hususun dava konusu yapılmış olduğu sabit iken, seçim gündeme alınmadan yapılmış olan genel kurul usul ve kanuna aykırı olduğunu, usulsüz hazirun ve davacı ile bir kısım üyelerin genel kurula katılmaları engellenmek suretiyle icra olunan genel kurulda alınan kararlar usul ve yasalara aykırı bulunduğunu, davalı kooperatifin ... tarihli genel kurul toplantısında alınan kararların iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı adına usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen süresi içerisinde cevap dilekçesi sunulmamış, davalı vekili duruşmadaki beyanlarında; davacının genel kurula alınmamasının etki kuralı gereğince karara herhangi bir etkisinin olmadığını, Antalya ... . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... /... Esas - ... /... Karar sayılı ilamı ile birleşen davacı tarafından açılan üyelikten ihraç kararının iptali davasının reddine karar verildiğini, dolayısıyla birleşen dava yönünden ortak sıfatı bulunmadığından aktif husumet yokluğu nedeniyle birleşen davanın reddine karar verilmesi gerektiğini bildirmiştir.Birleşen dava
: Mahkememiz dosyası ile birleşen Antalya ... . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... /... Esas sayılı dava dosyasında davacı vekili aynı hukuki nedenlere dayalı olarak davalı kooperatifin ... tarihli genel kurul toplantısında alınan kararların iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Dosya içerisine; Çevre Şehircilik İl Müdürlüğünden kooperatif sicil dosyası, ana sözleşme ... tarihli genel kurul toplantı tutanağı celp edilmiş, bilirkişiden ayrıntılı rapor aldırılmıştır.... tarihli mahkememiz kararının istinaf edilmesi üzerine Antalya Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesinin ... tarih ... /... E. ... /... K. Sayılı ilamıyla mahkememiz kararı kaldırılmakla yukarıdaki esas numarasını almıştır.Mahkememizce BAM kararı doğrultusunda Antalya BAM ... .HD ... /... esas sayılı dosyası bekletici mesele yapılmıştır.Antalya ... . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... /... Esas sayılı dosyasının uyaptan incelenmesinde; davacının ..., davalının ... .... , dava ... tarihli Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali olduğu, ... tarihinden davanın reddine karar verildiği görülmüştür. Bu kararın istinaf edilmesi üzerine Antalya BAM ... .HD red kararının kaldırılmasına karar verildiği bu kararın temyizi üzerine Yargıtayın daire kararını bozduğu, bu dosyanın yargılaması sonucunda ... .HD ... /.... Esas ... Karar ihraç kararının iptaline dair kararın Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleştiği anlaşılmaktadır.Dava; kooperatif genel kurul kararlarının yok hükmünde olduğunun tespitine ilişkindir.Yine bu dosya ile birleşen Antalya ... . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... /... Esas sayılı dava dosyası da başka bir kooperatif üyesi tarafından aynı hukuki nedenlere dayalı olarak alçılan ... ... tarihli genel kurul kararlarının iptali istemine ilişkindir.Davacı vekili, davalı kooperatifin ... tarihinde icra ettiği genel kurula esas hazirunun usul ve kanuna aykırı yapıldığı, müvekkilinin genel kurula katılımının engellendiği, bakanlık temsilcisi tarafından genel kurul tutanağının imzalanmadığı nedenlerine dayalı olarak genel kurulda alınan kararların usul ve yasaya aykırılığından bahisle eldeki davayı açtığı anlaşılmaktadır.Her ne kadar davalı vekili 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunun 87/4. Maddesinde düzenlenen "hükümet komiserinin toplantıda bulunmaması nedeniyle mülki amire haber verme yükümlülüğü" ne ilişkin fıkranın yürürlükten kaldırıldığını beyan etmişse de; Davanın açıldığı tarih itibari ile 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunun 87/4 maddesinin yürürlükte olduğu ve hukuk davalarında dava tarihi itibariyle mer'i olan mevzuat dikkate alınarak karar verilmesi gerektiği dikkate alınarak bu yöndeki savunmanın yerinde olmadığı anlaşılmıştır.... tarihli genel kurul toplantı tutanağı incelendiğinde; genel kurul tutanağının birinci sayfasında "...Ortaklar listesinde kayıtlı 58 ortaktan 29 ortağın asaleten, 14 ortağın vekaleten olmak üzere toplam 43 ortağın hazır bulunduğu toplantı yeter sayısının mevcut olduğu görülerek gündem maddesinin görüşülmesine ... de geçildi.Gündem maddeleri
:Hükumet komiserinin ... 'da toplantıya gelmemesi üzerine yasa gereği 1 saat beklenildi. Bu esnada isminin ... .... olduğunu belirten ve kendini hükumet komiseri olarak tanıtıp kooperatif başkanını arayarak başka bir toplantısı olduğunu ve gecikeceğini söylemesi üzerine saat... e kadar beklenildi ve temsilcisinin gelmemesi üzerine toplantıya başlanmasına karar verildi. Bu esnada temsilci yeniden kooperatif başkanını arayarak işinin bitmek üzere olduğunu söylemesi üzerine başkanın ısrarıyla toplantıya katılması söylendi....4-Bu esnada bakanlık temsilcisi ... toplantıya iştirak etti...13-Hükumet komiseri tutanağın tamamlanmasını beklemeden başka bir toplantıya katılacağı gerekçesiyle toplantıdan ayrıldı." kaydının yer aldığı anlaşılmaktadır.Bilirkişi ... ... tarafından düzenlenen ... tarihli ek rapora göre de; davalı kooperatifin ... tarihli toplantıya bakanlık temsilcisi ile ilgili TC Çevre Şehircilik İl Müdürlüğüne başvuruda bulunduğu, toplantıya ... tarih ve ... sayılı yazısı ile bakanlık temsilcisinin görevlendirildiğinin tespit edildiğini, Çevre Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarihli yazısında görevli personelin bir önceki toplantısı geç bittiğinden bu toplantıya katılamadığının bildirildiğinin görüldüğünü, yine toplantı tutanağı incelenmesinde ... arihinde ... 'da yapılacağı belirtilen toplantıya komiserin gelmemesi üzerine yasa gereği 1 saat beklenip .... ye kadar beklenilip temsilcinin gelmemesi üzerine toplantıya başlanmasına karar verildiğinin görüldüğünü, bu durumun Kooperatifler Kanununun 87/4.maddesine aykırılık teşkil etmediğinin mütalaa edildiği anlaşılmıştır.Uyuşmazlık; Kooperatifler Kanununun 87.maddesi uyarınca bakanlık temsilcisinin toplantıya katılıp tutanağı imzalamamasının, genel kurul kararlarının iptali veya butlanını doğurup doğurmayacağı, bu konudaki yasal prosedüre davalı kooperatif tarafından uyulup uyulmadığı hususlarına ilişkindir.Kooperatifler Kanununun 53.maddesine göre; genel kurula katılıp karşı oy kullanan ve muhalefet şerhini tutanağa geçirten ortaklar kanuna, ana sözleşmeye ve iyi niyet kurallarına aykırı kararların iptalini talep edebilirlerken, yokluk hükmünde karşı oy ve muhalefet koşulu aranmamaktadır. Yine genel kurul toplantısında alınan kararların yoklukla malul olup olmadığı hususunun resen araştırılması gereklidir. Kaldı ki somut olayda davacı vekili dava konusu genel kurul toplantısının bakanlık temsilcisi imzası olmadan imza altına alındığı hususunu ve bu hususun usul ve kanuna açıkça aykırılığını da ileri sürmüştür.1163 sayılı kanunun 87.maddesi Ticaret Bakanlığı temsilcileri ve kararların yürürlük şartı başlığını taşımakta olup buna göre; "Ticaret Bakanlığı, kooperatiflerle kooperatif birlikleri, merkez birlikleri ve Türkiye Milli Kooperatifler Birliğinin genel kurul toplantılarında temsilci bulundurur. Genel kurul toplantıları bakanlık temsilcisinin huzuru ile açılır ve devam eder. İdare bildirilen günde temsilci bulunmasını sağlar. Temsilciler toplantının kanunlara, ana sözleşmeye ve gündeme göre yürütülmesini denetleme ve temin ile görevlidirler. Temsilcilerden her birine birinci derece kadrolu personel için tesis edilen en yüksek yurt içi harcırahının bir günlük tutarının iki katını geçmemek üzere ilgili bakanlıkça tespit edilen tutarda ücret ödenir....Genel kurul kararlarını muhtevi tutanaklar ile toplantıya katılanların listesi temsilciler tarafından imzalanır. Temsilci genel kurulda kanun ve ana sözleşmeye aykırı olarak alınan kararlar hakkındaki görüşünü tutanakla belirtmeye mecburdur....Ancak usulüne uygun müracaat yapıldığı halde temsilci toplantıya gelmez ise toplantı icrasını temin etmek üzere mahalli idare amirine durum bildirilir. Temsilci yine gelmez ise 1 saat sonunda toplantıya başlanır."Bakanlık temsilcisinin niteliği ve görevi ile ilgili olarak █████/1969 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe konulan kooperatif ve üst kuruluşların genel kurullarında bulundurulacak Ticaret Bakanlığı Temsilcisinin nitelik ve görevleri hakkında tüzüğün 4.maddesinde "Ancak usulüne uygun şekilde istemde bulunduğu halde temsilci toplantıya gelmezse, durum o yerin mülki amirine bildirilir ve temsilci onun tarafından atanır." hükmüne yer verilmiş, 5, 6 ve 7.maddelerde toplantı öncesinde, toplantı sırasında ve sonrasında temsilcinin görevleri açıklanmıştır. Öte yandan 1163 sayılı kanunun 98.maddesi yollamasıyla TTK'nın uygulanması gereken anonim şirketler ile ilgili "Sermaye şirketlerinin genel kurul toplantıları ve komiserleri hakında yönetmelik" hükümlerinin kooperatifler hakkında da kıyasen uygulanması gereklidir. İlgili yönetmeliğin 8.maddesinde genel kurul toplantılarında komiser bulundurulmasının zorunlu olduğu, komiserin yokluğunda yapılan toplantılarda alınan kararların muteber olmadığı ve 16.maddesinde de genel kurul toplantılarında bakanlık komiserinin bulundurulması için toplantının yer gün ve saati bildirilmek suretiyle toplantı tarihinden en az 10 gün önceden şirketi temsil ve ilzama yetkili kişilerce imzalanmış bir dilekçe ile müracaat edilmesi gerektiği düzenlenmiştir.1163 sayılı kanunun 45/4, 87/4 ve ana sözleşmenin 30.maddesinde genel kurul toplantısının tarihi, yer ve gündeminin en az 15 gün önce ilgili bakanlık il müdürlüğüne bildirilerek temsilci talebinde bulunulması ve ücretinin yatırılması gerektiği de öngörülmüştür. Görevlendirilen bakanlık temsilcisinin gelmemesi üzerine mahalli idare amirine durumun yazı ile bildirilmesi, temsilcinin bu bildirime ve 1 saat beklenmesine rağmen yine gelmemesi halinde toplantıya başlanmalıdır.Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin █████████ Esas - █████████ Karar sayılı içtihadında da açıklandığı üzere Kooperatifler Kanunu 87.maddesine göre genel kurul toplantılarında bakanlık temsilcisi bulundurulması yasal bir zorunluluk değilse de, genel kurul öncesinde bakanlık temsilcisi için başvuruda bulunmak yasal bir zorunluluk ve toplantının geçerliliği için şarttır.Dava konusu olayda da bilirkişi raporundan anlaşılacağı üzere genel kurul öncesinde ilgili Çevre Şehircilik İl Müdürlüğüne bakanlık temsilcisi görevlendirilmesi için usulüne uygun şekilde müracaatta bulunulduğu ve kurum tarafından bakanlık temsilcisinin görevlendirildiği anlaşılmaktadır.Kooperatifler Kanunu 87.maddesinde belirtilen prosedüre uyulmadan yapılan genel kurul toplantısının ve alınan kararların mutlak butlanla batıl olacağı anlaşılmakla her iki davanın da ayrı ayrı kabulüne karar verilmiştir.HÜKÜM
: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Dava ve birleşen davanın ayrı ayrı KABULÜ ile;Davalı kooperatifin ... tarihli genel kurul toplantısında alınan tüm kararların mutlak butlanla batıl olduğunun TESPİTİNE,2-Ana dava yönünden alınması gerekli ....-TL maktu karar ve ilam harcından, peşin alınan ....-TL harcın mahsubu ile bakiye ....-TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine adına gelir KAYDINA,3-Birleşen dava yönünden alınması gerekli ....-TL maktu karar ve ilam harcından, peşin alınan ...-TL harcın mahsubu ile bakiye ....-TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine adına gelir KAYDINA,4-Davacı tarafından yapılan (davetiye, müzekkere, bilirkişi gideri ve harç olmak üzere) toplam ....-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,5-Ana dava yönünden davacı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ....-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,6-Birleşen dava yönünden davacı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ....-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,7-Gider avansının kullanılmayan kısmının hükmün kesinleşmesine müteakip davacı tarafa İADESİNE,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, HMK 345. Maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. █████/2025Başkan ...¸ e-imzalıdırÜye ...¸ e-imzalıdırÜye ...¸ e-imzalıdırKatip ...¸ e-imzalıdır