ortopedik ayakkabı ve terlik markası sahibinin, ürünlerindeki şekil markalarına tecavüz ve haksız rekabet iddialarıyla açtığı davanın, bilirkişi raporlarıyla desteklenen marka ihlali ve iltibas bulgularını içeren fikri mülkiyet davası.

Ortopedik ayakkabı ve terlik markası sahibinin, ürünlerindeki şekil markalarına tecavüz ve haksız rekabet iddialarıyla açtığı davanın, bilirkişi raporlarıyla desteklenen marka ihlali ve iltibas bulgularını içeren fikri mülkiyet davası.

Özet: Uluslararası alanda tanınmış ortopedik ayakkabı ve terlik üreticisi davacı şirket, Türkiyede uzun süredir pazarda olan ve tescilli/başvuru aşamasındaki şekil markalarına sahip olduğu ürünlerinin, davalı yerel firma tarafından taklit edilerek marka hakkına tecavüz edildiğini ve haksız rekabet oluşturduğunu iddia etmiş, davalı ise benzer tasarımların genel geçer olduğunu, davacının hak sahibi olmadığını ve ileri sürülen marka başvurularının reddedildiğini savunmuş; ancak yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda, davalı ürünlerinin davacıya ait şekil markaları ve başvurularıyla yüksek derecede benzerlik gösterdiği, teknik/ticari zorunluluk olmaksızın ortalama tüketici nezdinde karıştırılma ihtimali yarattığı ve bunun marka tecavüzü ile haksız rekabet teşkil ettiği tespit edilmiştir.

T.C.

İSTANBUL

2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ████████

DAVA

: Marka

DAVA TARİHİ

: █████/2015

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Mahkememizde görülmekte bulunan Marka davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, müvekkili ...'in, ...'da yerleşik bir şirket olup kökenlerinin 1774 yılına kadar uzanmakta olduğunu, ortopedik ayakkabı ve terlikleriyle hâlihazırda alanında dünyanın önde gelen firmalarından birisi olduğunu, müvekkilinin ürünlerinin yaklaşık 30 yıldır Türkiye'de satılmakta olup farklı modelleri ile bugün Türkiye'nin popüler sandalet markası haline geldiğini, müvekkilinin hepsi kendi üretimi ve tamamen orijinal olan ayakkabı, terlik ve sandaletlerden oluşan geniş bir ürün gamına salip olup, bu ürünlerin tabanında yer alan şekil unsurunun halihazırda ...'da tescilli olduğunu ve WIPO aracılığı ile Benelux ülkeleri ve ...'da tescil edildiğini, müvekkilinin WIPO aracılığıyla bu markayı tescil ettirmek üzere başvuru yaptığı ülkelerden birisinin de Türkiye olduğunu, ... sayılı uluslararası başvuru numaralı marka başvurusunun, TPE kayıtlarında da ...sayı ile yer almakta ve hâlihazırda yayın aşamasında olduğunu, müvekkilinin ayrıca Türkiye'de ... sayılı ... markasının ve ... sayılı marka başvurusunun da sahibi olduğunu, açıklanan nedenlerle; müvekkilinin dünyanın pek çok ülkesinde tescilli ve TPE nezdinde yayın aşamasında olan ... sayılı marka başvurusuna ve ... sayılı tescilli markasına yaratılan marka tecavüzü ve haksız rekabet ile müvekkiline özgün ayakkabı, sandalet ve terlik modellerine iltibas sureti ile yaratılan haksız rekabet durumunun tespitine, davalının tespit edilecek marka tecavüzü ve haksız rekabet fiillerinin önlenmesine ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, ... 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin vermiş olduğu ...D.İş ve... K. sayılı ihtiyati tedbir kararının hükmün kesinleşmesine kadar devam ettirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili, müvekkili firmanın uzun yıllardan bu yan ayakkabı ve terlik sektöründe üretici olarak faaliyet gösteren küçük ölçekli saygın bir şirket olduğunu, müvekkilinin üreteceği tasarımları modaya uygun şekilde gerçekleştirmeye çalıştığını, ancak bunu gerçekleştirirken dahi başka model ve tasarımlardan ayırt edici nitelik taşımasına özen gösterdiğini, müvekkilinin ürettiği tüm ürünlerde açık ve belirgin şekilde kendi markasını kullandığını, davacının üzerinde tekel hakkına sahip olduğunu iddia ettiği marka ve tasarımların benzerlerinin tüm dünyada ve ülkemizde yıllardır üretilmekte olduğunu, bu tasarımların ülkemizde ve dünyada ne endüstriyel tasarım olarak ne de markasal anlamda şekil olarak tescilli olmadığını, zira davacının marka olduğunu iddia ettiği desenlerin ve haksız rekabet olduğunu ileri sürdüğü ürünlerin ilk üreticisi olmadığını ve tasarımlar üzerinde hak sahibi olmadığını, davacının tescilli markasının “...” ibaresi olduğunu, iddiaları arasında müvekkilinin bu markayı veya benzerini kullandığı ve ihlal ettiği yönünde bir iddiası bulunmadığını, davacının marka ihlali iddiasının konusunun tescilli olduğunu iddia ettiği ...ve ...nolu marka başvuruları olduğunu, davaya konu tecavüz olduğu iddiasına dayanak teşkil eden ve ihtiyati tedbir kararına esas alınan markaların başvuruları yapılmış ise de tescillerinin gerçekleşmediğini, tescil taleplerinin reddedildiğini, buna rağmen davacının █████/2015 tarihinde ... 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin, ihtiyati tedbir konusunda daha karar vermeden bu hususun kendisine tebliğ edilmesine rağmen mahkemeye bu konuda bilgi sunmayarak, mahkemeyi yanılttığını, aynı durumun bu dava için de söz konusu olduğunu, açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Tarafların bildirdikleri deliller toplanmış, müzekkere yazılarak dosya içerisine alınmış, bilirkişi incelemesi yaptırılarak kök ve ek raporlar alınmıştır.

Mahkememizin █████/2016 tarihli bilirkişi raporunda;"Davalının ürünlerinin, davacının ...ile ... no'lu marka başvurusundaki şekil markaları ve işaretleri ile aynı ve/veya benzer mal ve hizmetlerde kullanılması nedeniyle, davalının ürünlerinin hiçbir teknik ve/veya ticari teamül/zorunluluk bulunmamasına rağmen davacı marka başvurusu ve ürünleri ile ayniyet derecesinde benzer olduğu, işbu durumun ortalama tüketici nezdinde bıraktığı genel izlenim açısından karıştırılma ihtimali yarattığı, böylelikle davacının 556 sayılı KHK açısından marka hakkına tecavüz ve TTK md. 54 vd. anlamında haksız rekabet teşkil ettiği, davalının haksız rekabet eylemleri devam ettiğinden davacının zaman aşımı süresinin başlamadığı" yönünde görüş ve kanaate varıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizin █████/2016 tarihli bililrkişi ek raporunda; "Davacı tarafa ait terlik, sandalet ürün görselleri ile davalının ürünleri karşılaştırıldığında, her iki tarafın da terlik, sandalet sektöründe iştigal ettikleri, davacıların, davalıdan çok önce piyasaya girmiş bulundukları, uzun ticari geçmişi ve dosya içerisindeki delillere göre emek, mesai harcayarak ürünleri tanıtması, davalının, davacı ürünlerinde, yer alan kedi, fare deseni, figürü, bant geçişleri, renk, taban özellikleri ve taban desenini, hiçbir ticari teamül ve/veya teknik zorunluluk bulunmamasına rağmen ayniyet derecesinde benzer şekilde kullanmasının tesadüf eseri olarak nitelendirilemeyeceği, bu durumun “ürün şekli, ürün ambalajı” ve “sunum şekli” gibi halterle yaratılan karıştırma nedeniyle TTK md. 55/4 nedeniyle haksız rekabet teşkil ettiği, dosya içerisinde davacılar adına kayıtlı herhangi bir endüstriyel tasarım kaydına ve heyetimizce yapılan re'sen yapılan araştırma neticesinde de herhangi bir kayda rastlanmadığından, bu sebeplerle tarafımızca 554 sayılı KHK gereğince inceleme yapılamadığı," yönünde görüş ve kanaate varıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizin █████/2017 Tarihli bilirkişi raporunda; "Modellerin hepsinde birbirine benzerlikler olduğu; bu modellerin birçok firma tarafından yapıldığı, davacının ... no.lu marka başvurusunun yeniden inceleme ve değerlendirme Kurulunda incelendikten sonra başvurunun reddine karar verildiğinden hükümden düşmüş olduğu, davacının ... nolu marka başvurusunun yayına itiraz üzerine yapılan inceleme neticesinde itiraz hakkı bulunarak markanın hükümden düşmüş olduğu, heyetimiz sektör bilirkişisince yapılan inceleme neticesinde, davacı ile davalının terlik, sandalet ve ayakkabı müdellerinin benzer olduğu; ancak bu modellerin birçok firma tarafından üretim/satışının yapıldığı tespit edilmiş olmakla, somut olayda haksız rekabet şartlarının mevcut olmadığı, dava konusu ürünleri ilk tasarlayanın davacı olduğu tespit edilecek olursa, davalının hiçbir teknik zorunluluk olmamasına ve sayısız tasarım seçeneği bulunmasına rağmen, davacının özgün terlik, sandalet ve ayakkabı modellerinin benzerini kendi ürünlerine kullanması davacının emeğinden haksız faydalanma olarak değerlendirilerek TTK 54 ve 55/1/a/4 uyarınca haksız rekabet şartlarının mevcut olduğunun kabul edilebileceği" yönünde görüş ve kanaate varıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizin █████/2018 tarihli bilirkişi ek raporunda;"...kök raporumuzda, sektör bilirkişisince yapılan inceleme neticesinde, taraflara ait terlik, sandalet ve ayakkabı modelleri arasında benzerlik olduğu; ancak bu modellerin pek çok firma tarafından üretim/satışı yapılan anonim nitelikte modeller olduğu; taban deseninin davacıya ait özgün bir desen olarak değerlendirilemeyeceği kanaatiyle haksız rekabetin mevcut olmadığının tespit edilmiş olduğu, her ne kadar heyetimizce somut olayda haksız rekabet bulunmadığı kanaatine varılmış ise de sayın mahkemenin aksi kanaatte olması halinde aiternatif sunulabilmesi amacıyla davacının tazminat talebi yönünden yapılan incelemede, davacının yoksun kalınan kazanç tercihini 556 sayılı KHK'nın 66/2-c bendinde öngörülen “Marka hakkına tecavüz edenin, markayı bir lisans anlaşması ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması halinde ödemesi gereken lisans bedeline göre” hesaplanmasını tercih ettiği, ancak dosyada tazminat hesaplanmasında değerlendirebilecek hiçbir belge ve bilgi bulunmadığı, bu durumda 556 sayılı KHK 66/2-c maddesi kapsamında yoksun kalınan kazanç hesaplanmasının mümkün olmayacağı, davacının manevi tazminat talebine ilişkin değerlendirmenin münhasıran Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu..." görüş ve kanaatine varıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizin █████/2019 tarihli bilirkişi raporunda; "Davacı tarafın tescilli veya kullanıma dayalı marka hakkı sahibi olduğu hususunun ispata muhtaç olduğu, böyle bir hakkın bulunmaması sebebiyle marka hakkına tecavüzden söz edilemeyeceği, davacının oluşturduğu imajın taşıyıcı unsurları olan ürün tasarımı, renk ve diğer detayların davalı ürünlerinde de yer aldığı, imaj transferine sebep olabilecek bu tür bir benzerliğin, davacının oluşturduğu imajdan haksız yararlanma anlamına geldiği ve TTK m.55/1/a)/â uyarınca haksız rekabet oluşturduğu," yönünde görüş ve kanaate varıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizin █████/2020 tarihli bilirkişi ek raporunda; "Kök raporda bulunan ekran görüntülerinde ve yeniden incelenen sayfalarda dava konusu ürünlerin taban şekillerinin açıkça görülmediği, İnternet üzerinden taban şekilleri ile ilgili inceleme ve karşılaştırma yapılamayacağı," yönünde görüş ve kanaate varıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizin █████/2025 tarihli bilirkişi raporunda; "Dosya kapsamı belge/bilgi ve görseller incelendiğinde; davalı tarafın ürünlerinin davacının şekil ibareli ürünleri ile benzer olduğu hususunda bilirkişi raporlarına tarafımızca da iştirak edilmiş, elde edilen veriler ile davacının görsel tasarımlarının 2016 yılı itibarıyla harcı alem tasarımlar olmadığı kanaatine varılmıştır. Dosya eki fatura içeriklerinde ürün cinsi Mantar Terlik, Terlik açıklamaları ile yer almaktadır, içerikte belirtilen mantar terlik, terlik dava konusu ... ibareli eşyalar yönünden ayırt edici nitelik taşımamaktadır. 2015 yılı toplam cirosu üzerinden hesaplama yapıldığında; İTO verileri ve Vergi Dairesi müzekkere cevapları baz alınmak suretiyle davalı cirosu üzerinden SMK 151/2-c kapsamında yoksun kalınan kazanç miktarı 2015 yılı için 113.020,29 TL hesap edilebileceği, davalı tarafın emsal sözleşme hususunda ilettiği dilekçenin kabulü halinde SMK 151/2-c kapsamında yoksun kalınan kazanç miktarı 2015 yılı için 22.604,05 TL hesap edilebileceği, haksız rekabet yönünden talep edilen tazminat miktarı için de değerlendirme yapılması gerekebileceği ihtimaline binaen bakıldığında davalının 2015 yılı için faaliyet kazancının 141.683,76 TL olduğu, Kıst dönem tescil başvuru tarihi (02.09.2015) ile dava tarihi (28.09.2015) arası hesaplama yapıldığında; İTO müzekkere cevabına göre SMK 151/2-c kapsamında cironun 9615 payı 107.645,47 TL, davalının sunduğu emsale göre 963 payı 21.529,09 TL, haksız rekabet yönünden davalının yaklaşık 8 aylık faaliyet kazancının aritmetik hesaplama ile (141.683,76 TL/12 x 8 ay) 94.455,84 TL olarak hesap edilebileceği," yönünde görüş ve kanaate varıldığı anlaşılmıştır.

Dava, davalının eylemlerinin davacıların marka hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespiti ile maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

Davacılar vekili █████/2025 tarihli dilekçesi ile, 5.000,00 TL maddi tazminat talebini 100.000,00 TL olarak neticelendirmiş, dava dilekçesinde 5.000,00 TL (Beş Bin TL) olarak belirtilmiş olan manevi tazminatın mahkemece hak ve nesafet ilkesi uyarınca takdiren artırılmasını ve 09.02.2015 tarihinden itibaren, merkez bankasının Türk lirasına uygulamış olduğu senelik en yüksek mevzuat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememiz dosyası ile birleştirilen mahkememizin ████████ esas sayılı dosyasının işbu dosyadan tefrikine karar verilmiştir.

Davaya dayanak marka tescil belgeleri güncel kayıtlarıyla dosya arasına alınmıştır.

Tüm dosya kapsamı, marka tescil belgeleri ve yukarıda özetlenen bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde, davacının 556 sayılı KHK gereğince davasına dayanak yaptığı marka başvurularının ... ve ... sayılı başvurular olduğu, davacının tescilli markası olan ... sayılı ... markası bakımından bir çekişmenin bulunmadığı, ...no ile kayıt edilen markanın ... tarihli ve ... sayılı Resmi Marka Bülteninde yayınlandığı ve mahkememizce alınan kayıt belgelerine göre tescilinin geçersiz olarak göründüğü,...sayılı başvurunun ise ... tarihinde başvuruya konu edildiği, ...nolu marka başvurusunun markalar bülteninde yayınlamadan tazminat davasının açıldığı, 556 sayılı KHK madde 9/3 ve 6769 sayılı SMK madde 7/4 hükümlerine göre, marka başvurusuna dayanarak tazminat davası açılabilmesi için, tecavüz fiilinin marka başvurusunun bültende yayınlanmasından sonra gerçekleşmiş olmasının gerekeceği, davacının ...nolu marka başvurusunun 12.09.2023 tarihinde markalar bülteninde yayınlandığı, davacının ...sayılı şekil marka başvurusunun, marka tecavüzü yapıldığı iddia edilen tarihlerde markalar bülteninde yayınlanmamış olduğu ve bu doğrultuda davacının tazminat isteminde bulunamayacağı, davacı tarafın tescilli veya kullanıma dayalı marka hakkı sahibi olduğu hususunun ispata muhtaç olduğu ve bu hususların davacı tarafça ispatlanamadığı kanaatine varılmıştır.

Davacının bir diğer iddiası da, müvekkillerine ait markalar ve özgün ürün modellerinin burun, taban ve diğer tüm kısımlarının herhangi bir teknik zorunluluk bulunmamasına rağmen davalı tarafından aynen taklit edildiğidir.

Davacının talepleri haksız rekabet hükümleri çerçevesinde değerlendirildiğinde, bu açıdan da ürün tasarım ve modellerinin ilk kez kendisi tarafından yaratılarak geliştirildiğini ispatlaması gerektiği, ancak dosyada buna ilişkin bir delil bulunmadığı, iltibas konusundaki değerlendirmenin hakimin mesleki bilgisi ile yapılabileceği, ürün model ve tasarımlarının davacıya ait olduğunun ispatlanmasından sonra tarafların ürünlerinin teknik zorunluluk ve tasarım özgürlüğü kapsamında objektif olarak değerlendirilmesi gerektiği, dosya bütünü dikkate alındığında, davacı tarafın özellikle ayakkabı tabanındaki görsellere ilişkin uzun süreli kullanıma dayalı söylemleri olmakla birlikte, dosya içerisinde bu iddiaları destekleyen delillerin bulunmadığı, davacıların marka hakkına tecavüz eden ya da haksız rekabet yaratan bir davalı eyleminin bulunmadığı, davacıların tescilsiz ürün modellerinin Türkiye’de ilk defa davacı tarafından kamuya sunulduğuna dair dosya kapsamında herhangi bir delilin bulunmadığı, tescilsiz ürün modellerinin Türkiye’de birçok kimse tarafından üretilip satılarak harcıalem hale gelmiş olduğu, dosya kapsamında alınan █████/2017 ve 20.06.2018 tarihli bilirkişi raporunda “ taraflara ait terlik sandalet ve ayakkabı modelleri arasında benzerlik olduğu, ancak bu modellerin pek çok firma tarafından üretim/satışı yapılan anonim nitelikte modeller olduğu, taban deseninin davacıya ait özgün bir desen olarak değerlendirilemeyeceği kanaatine varıldığı ve mahkememizce bu görüşün dosya kapsamı ile uyumlu olduğunun anlaşıldığı , her ne kadar █████/2019 tarihli raporda davacının ürünlere toplumsal algı uyandıracak düzeyde farklılık ve ayırt edicilik kazandırdığı ve ortalama kullanıcı tarafından algılanabilecek farklılıkların aynı ürün şeklinin kullanılmasına bağlı olarak güçlü bir imaj oluşturduğu kanaatine varılmışsa da mahkememizce varılan ve yukarıda açıklanan kanaat çerçevesinde bu görüşün dosya kapsamı ve dosyada mevcut taraf delilleri ile uyumlu olmadığı, █████/2025 tarihli raporda da yine yüzeysel değerlendirmelere yer verildiğinin anlaşıldığı, zira gerekçesiz olarak "davalı tarafın ürünlerinin davacının şekil ibareli ürünleri ile benzer olduğu hususunda bilirkişi raporlarına tarafımızca da iştirak edilmiş.." şeklindeki değerlendirmelerin hükme esas alınamayacağı, yine ... ve ... tarihli raporlarda yer verilen görüşlere -yukarıda açıklanan markaların tescil durumları ve mahkememizce davacı tasarımlarının harcı alem tasarım olarak değerlendirilmiş olması karşısında- itibar olunamayacağı vicdani kanaatine varılarak davanın tümden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.

HÜKÜM

: Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın tümden reddine,

2-Alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcının, peşin (peşin + tamamlama) alınan 1.650,06 TL harçtan düşümü ile artan 1.034,66 TL harcın talebi halinde davacıya iadesine,

3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Davalı kendilerini vekil ile temsil ettirdiğinden;

a-Tecavüz davası yönünden A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 40.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

b-Haksız rekabet davası yönünden A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 40.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

c-Maddi tazminat davası yönünden A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 40.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

ç-Manevi tazminat davası yönünden A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 5.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştikten sonra ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,

Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2025

Katip ...

Hakim ...