istanbul 7. asliye ticaret mahkemesinde, sahte kaşe ve imza ile ciro edildiği öne sürülen kayıp çek nedeniyle başlatılan haksız icra takibine karşı açılan menfi tespit davası.

İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesinde, sahte kaşe ve imza ile ciro edildiği öne sürülen kayıp çek nedeniyle başlatılan haksız icra takibine karşı açılan menfi tespit davası.

Özet: Bu menfi tespit davası, müvekkili aleyhine icra takibine konu edilen ve rızası dışında tedavüle sokulduğunu iddia ettiği bir çek nedeniyle borç tehdidi altında ödeme yapan davacının, söz konusu çekin kaybolduğunu, üzerindeki kaşe ve imzanın sahte olduğunu, ilgili çek için ödeme yasağı kararı bulunduğunu ve davalının kötü niyetle hareket ettiğini ileri sürerek borçlu olunmadığının tespitini talep etmesi üzerine açılmıştır; bilirkişi raporu, çekin çalındığını, üzerindeki cironun sahte olduğunu ve taraflar arasında ticari ilişki bulunmadığını teyit ederken, davalı hamilin kötü niyeti veya ağır kusurunun Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca belirlenmesi gerekmektedir.

T.C.

İSTANBUL

7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████

KARAR NO

: ████████

DAVA

: Menfi Tespit

DAVA TARİHİ

: █████/2024

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Mahkememizde görülmekte olan Sermaye Piyasası Kanunundan Kaynaklanan (Menfi Tespit) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirketin, müvekkili ... Ltd. Şti. aleyhine ... Bankası ... Şubesi ... seri numaralı, 05.04.2024 tarihli, 365.654,93 TL bedelli çeke dayanarak ... 9. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ...D.İş sayılı dosyası üzerinden ihtiyati haciz kararı alıp, bu karara istinaden ... 4. İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyasıyla takibe geçtiğini, müvekkil şirketin haciz tehdidi altında takibe konu borcu fer’ileriyle birlikte ödediğini, ancak bu çekin kargoda kaybolduğunu, sahte kaşe ve imza kullanılarak tedavüle sokulduğunu, oysa çekin lehtarı ... A.Ş. tarafından ...12. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin...E. sayılı dosyasında çek iptali davası açıldığını ve bu kapsamda söz konusu çeke ödeme yasağı konulduğunu, buna rağmen davalı tarafından haksız ve kötü niyetli olarak icra takibi başlatıldığını beyan etmiştir. Müvekkilinin borcu bulunmamasına rağmen cebri icra tehdidi altında ödeme yaptığını, bu nedenle ... 15. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ...D.İş, ... K. sayılı dosyasında İİK m.72/3 uyarınca ihtiyati tedbir kararı alındığını belirten davacı vekili; işbu tedbir kararının devamına, davalıya herhangi bir borcu bulunmadığının tespitine, davalı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine ve yargılama sonuna kadar icra dosyasına yatırılan bedelin alacaklıya ödenmemesi yönündeki tedbirin sürdürülmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı taraf davaya cevap dilekçesi vermeyerek 6100 sayılı HMK m.128'e göre dava konusu maddi vakıaları inkâr etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, ... Bankası ... Şubesi'ne ait, ... seri numaralı, █████/2024 tarihli ve365.654,93 TL bedelli çekten kaynaklı menfi tespit davasıdır.

Mahkememizce tüm deliller toplanmış, gerekli inceleme ve araştırmalar yapılmış Mahkememizce █████/2024 tarihli ara karar ile dosyanın dava konusu çeklerin ticari defter ve kayıtlarda yer alıp almadığı ile çek alıp vermeyi gerektirir ticari ilişkinin bulunup bulunmadığı hususunda rapor aldırılması karar verilmiştir.

█████/2025 tarihli bilirkişi raporunda; Davacı ...Şti.'nin, dava dışı ...Ltd. Şti. ile aralarında ticari ilişki bulunduğu, Davalı ... A.Ş. ve cirantalar ...Şti. ile .... Ltd.Şti. ile herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı, takibe konu çekin çalındığı ve Diriliş ...Şti.'nin kaşe ve imzasının taklit edilerek ciro edildiği, davacının dava dilekçesinde iddia edildiğine ilişkin olarak ; Dava dışı...Şti. ile sonraki ciranta ...Şti. ile aralarında ticari ilişki bulunmadığı halde, ...Şti. tarafından (Kaşe ve imzanın sahte olduğu beyan edilmiş ) ciro edilmiş gözükmesinin nedeninin anlaşılmadığı, Hukuki olduğundan bu hususun taki Mahkemeye ait olacağı görüş ve kanaati bildirilmiştir.

TTK'nın 792. maddesi; ''Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmünü haiz olup anılan kanunî hüküm bağlamında iyi niyetli hamilin hak sahibi olmayan kimselerden elde ettiği kazanımlar korunmaktadır. Bu kapsamda bir kimsenin muntazam bir ciro zinciriyle çeki iktisabı, kendisine ancak şeklî anlamda meşru hamil sıfatını kazandıracak olup maddi hukuk anlamında hak sahipliğinin mevcudiyeti için devralanın çeki iktisabında kötü niyetinin yahut ağır kusurunun bulunmaması gerekmektedir. Aksi takdirde TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılacak istirdat davası sonucu çeki iadeye mecbur kalır. Bu davada, davacının çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve çeki elinde bulunduran şahsın kötü niyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Aynı Kanunun 790.maddesinde ise "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve bir birine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir beyaz ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır" düzenlemesi bulunmaktadır.

TTK'nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder. Yine, TTK’nın 792. maddesindeki ''Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...'' ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hâmil korunur. Bu tür davalarda, yukarıda da belirtildiği gibi çekin önceki hâmilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hâmil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delile kanıtlanabilir (Yargıtay HGK'nın █████/2021, E. ... K.... tarih ve sayılı kararı).

Bu bilgilere göre davacı, dava konusu edilen çekin yetkili hamili iken koybolma sebebiyle rızası dışında elinden çıktığını ve davalı ... A.Ş.'nin çeki iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlamakla yükümlüdür.

Öte yandan, 13.12.2012 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre, "Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez." düzenlemesi bulunmaktadır. Maddenin 3. Fıkrasında ise, "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri hâlinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğerki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." düzenlemesi bulunmaktadır.

Dava konusu çekteki imzalarının davacı tarafça sahteliği iddia edilmiş ise de imzaların istiklali prensibi uyarınca ciranta imzalarından birinin imzasının sahte olması bu imzadan sonra çeki ciro ile iktisap eden kişinin meşru hamil olmasına halel getirmeyeceği bu nedenle davalının kötü niyeti ya da ağır kusuru ispatlanmadığı sürece çekin istirdatının talep edilemeyeği anlaşılmıştır. Dava ve takip konusu çek karşılığında finansman sağlayan ... şirketi, TTK 801.maddesindeki " Cirosu kabil bir çeki ödeyecek olan muhatap, cirolar arasında düzenli bir teselsülün var olup olmadığını incelemekle yükümlü ise de, cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda değildir." düzenleme uyarınca sadece cirolar arasındaki teselsülü incelemekle yükümlüdür. Yasa temelindeki hukuki ilişkiden ayrık olarak bir ödeme aracı olan çekin bu kambiyo vasfı sebebiyle çeki ciro ve temlik sözleşmesi ile temlik alana başka araştırma külfeti yüklememiştir. TTK 818/1-c maddesi ile atıf yapılan TTK 677. maddesinde bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan yada adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez şeklindeki imzaların istiklali prensibi uyarınca, geçersiz bir imza sahibini bağlamaz ise de ciro zincirini koparmayacağından (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ... esas ve ...karar sayılı kararı) cirantaların gerçekte var olup olmadığı, hayali isimler veya paravan şirketler olması, keşidecinin imzasının ona ait olduğunun tespit edilmesi halinde çekin kambiyo vasfını ve şeklen ciro silsilesindeki teselsülü etkilemeyeceğinden, çek Tam Faktoring tarafından, usulüne temlik alındığından, yasaların külfet yüklemediği bir konuda araştırma yapılmaması kötü niyet olarak kabul edilemeyeceğinden, bu durum Tam Faktoring Şirketi'nin kötü niyetli olduğunu göstermez. Kötü niyetin varlığını ve bile bile borçlunun zararına hareket edildiğini kanıtlamak davacı tarafa aittir. Çeklerin incelenmesinde şeklen ciro silsilesinin düzgün olduğu anlaşılmıştır. Davalı faktoring şirketinin dava konusu çeki devraldığı, çeki almasına dayanak gösterdiği, faktoring sözleşmesinin dosyaya sunulduğu, sözleşmenin geçerli bir sözleşme olduğu, yapılan ödemelerin sözleşmenin ve çeklerin tevdinden sonra yapıldığı, çeklerin fatura ile tevsik edildiği, Finansal Kurumlar Birliği ve Gelir İdaresi Başkanlığından gelen müzekkere cevabında çekin ve faturanın herhangi bip iptale ve itiraza konu olmaması ve çalıntı ihbarının bulunmaması, aldırılan bilirkişi raporları ile de taraflar ticari ilişki bulunup bulunmadığı ve davalı faktoring şirketinin çeki iktisabında ağır kusurlu olup olmadığı hususunda tespitler yapılmış olup; imzaların istiklali ilkesi gereğince davacı yanın takibe konu alacaktan sorumlu olacağı yine davacı tarafça da şikayetçi olunan savcılık dosyasında davalı faktoring şirketi ya da çalışanları hakkında herhangi bir şikayet bulunmayışı göz önüne alınarak ilgili dosyanın sonucunun mahkememiz dosyasını etkilemeyeceği anlaşılmakla kesinleşmesi beklenilmemiştir. Faktoring ilişkisinin kurulduğu tarihte davalı şirkete ulaşmış herhangi bir çek kayıp/çalıntı bildiriminin olmayışı, tevsik edici faturaların faktoring işlem tarihinde geçerli faturalar oluşu, ödeme yasağının faktoring işleminden sonraki tarihlere ilişkin olması birlikte gözetildiğinde davalı faktoring şirketinin kötü niyetin varlığı ve bile bile borçlunun zararına hareket ettiği ispatlanamadığı anlaşılmakla; davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;

1-Davanın REDDİNE,

2-Yasal şartları oluşmayan tazminat talebinin reddine,

3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 615,40-TL maktu red harcının davacıdan tahsiline, peşin alınan 6.244,48-TL harçtan mahsubu ile geri kalan 5.629,08-TL harcın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret tarifesi gereğince hesap olunan 58.504,79 -TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5-Arabuluculuk ücreti olan 3600,00-TL’nin davacıdan alınarak, hazineye GELİR KAYDINA,

6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

7-Davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından hüküm kurulmasına yer olmadığına,

8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2025

Katip

Hakim