istanbul 14. asliye ticaret mahkemesinde görülen trafik kazası sonucu kalıcı maluliyet tazminatı davasında, bölge adliye mahkemesi, aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortası kapsamında olup olmadığının detaylıca araştırılması gerekliliğini vurgulayarak önceki kararı bozmuştur.

İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen trafik kazası sonucu kalıcı maluliyet tazminatı davasında, Bölge Adliye Mahkemesi, aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortası kapsamında olup olmadığının detaylıca araştırılması gerekliliğini vurgulayarak önceki kararı bozmuştur.

Özet: Bir trafik kazasında sürekli sakatlık yaşayan çocuğun tazminat davasında, ilk derece mahkemesinin kararı bölge adliye mahkemesi tarafından bozulmuştur; zira mahkeme, aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortası yaptırma yükümlülüğünü hatalı değerlendirmiş ve bu konuda ilgili trafik komisyonlarından kaza tarihindeki duruma ilişkin yeterli araştırma yapmamıştır, bu nedenle yeniden inceleme ve karar verilmesi gerekmektedir.

T.C.

İSTANBUL

14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

:████████ Esas

KARAR NO

:████████

DAVA

:Tazminat (Ölüm ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)

DAVA TARİHİ

:█████/2016

KARAR TARİHİ

:█████/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar Vekilinin Mahkememize Tevzi Edilen Dava Dilekçesinde Özetle; █████/2015 günü müvekkili çocuk ...'ın yolcu olarak bulunduğu, dava dışı sürücü ...'nın sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın .../...'dan ... Köyü istikametine doğru seyrederken direksiyon hakimiyetinin kaybedilmesi sonucun devrilmesi nedeniyle davacı ...'ın kalıcı maluliyete düçar olacak şekilde yaralandığını belirterek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla HMK'nın 109 maddesi gereğince 100 TL geçici iş göremezlik, 100 TL daimi maluliyet tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari ya da yasal faizi ile birlikte tahsilini kısmi olarak talep ve dava etmiş olup, tahkikat aşamasında alınan bilirkişi raporu doğrultusunda talebini daimi maluliyet tazminatı yönünden 92.276,45 TL olarak ıslah etmiştir.

Davalı Vekilinin Mahkememize Sunmuş Olduğu Cevap Dilekçesinde Özetle; davanın kendilerine değil ilgili trafik sigortacısına yöneltilmesi gerektiğini, sıralı sorumluluk prensibi gereğince taşımacılık sigortası varsa önce ona, bulunmaması halinde müvekkiline değil, ilgili trafik sigortacısına husumetin yöneltileceğini, trafik poliçesi mevcut olduğundan sorumluluklarının olamayacağını, kaldı ki taşımacılığın ilçeden köye yapılan taşıma olup taşımacılık sigortası yapılmasının zorunlu olmadığını, kaza ile sakatlık arasındaki uygun illiyet bağının da ispata muhtaç olduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.

BOZMA

: Mahkememizden verilen █████/2024 tarih ve ... sayılı kararı İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin █████/2025 tarih ve ████████ Esas ████████ Karar Karar sayılı ilamıyla KALDIRILMAKLA, dava mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılmıştır.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi'nin █████/2025 tarih ve ████████ Esas ████████ Karar sayılı kararının kaldırma gerekçesinde; ''yasa koyucu zorunlu karayolu taşımacılık sigortacısı ile trafik sigortacısı ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından müştereken ve müteselsilen bir sorumluluk değil sıralı bir sorumluluk öngörüldüğü ve davaya konu kazaya karışan minibüs için dava dışı ... Sigorta A.Ş. nezdinde trafik sigorta poliçesi düzenlenmiş olduğu göz önüne alındığında, mahkemece hükmün gerekçesinde; davaya konu kazaya karışan ... plaka sayılı aracın Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası yaptırması gereken araçlardan olmadığı gerekçesine yer verilmesine rağmen yapılan tespitin ve gerekçenin aksine davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olması hatalıdır.

(2) Dairemizin 23.02.2023 tarihli ████████ Esas ve ████████ Karar sayılı ilamı ile; kazaya karışan aracın zorunlu taşımacılık mali mesuliyet sigortası yaptırması gereken taşıtlar (kapasite-güzergah) kapsamında kalıp kalmadığının araştırılması, ... İl Trafik Komisyonu veya ... İlçe Trafik Komisyonunun bu hususta alınmış bir kararı olup olmadığı sorularak hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerektiği açıklanmış ise de, ilk derece mahkemesince kaldırma kararının gereği yerine getirilmemiştir.

İlk derece mahkemesince Dairemizin kaldırma kararı gereğince ... İl Emniyet Müdürlüğü, ... İlçe Emniyet Müdürlüğü, ... Valiliği ve ... Belediye Başkanlığı'na müzekkere yazılmış ise de, müzekkere içeriklerinde kaza tarihinin bildirilmediği, bu nedenle ilgili kurumlar tarafından kaza tarihine ilişkin olarak araştırma yapılmadığı, davaya konu kazaya karışan aracın cevabi yazı tarihinde tescil kaydının aktif olmaması nedeniyle verilen cevapların da yeterli olmadığı görülmüştür.

Bu durumda mahkemece, Dairemizin kaldırma kararında da belirtildiği üzere, 4925 Sayılı Taşımacılık Kanunu'nun 2. maddesinde İl ve ilçe trafik komisyonlarına taşımaların düzenlenmesi konusunda yetki verildiği de göz önünde bulundurularak, ... İl Trafik Komisyonu, ... İlçe Trafik Komisyonu, ... Belediye Başkanlığı ile ... Belediye Başkanlığı'na yeniden müzekkere yazılarak kaza tarihi itibariyle ... ilçe merkezi ile ... Köyü arasında öğrenci servisi olarak çalıştığı anlaşılan ... plaka sayılı araç ile ilgili olarak münferiden veya aynı güzergahta çalışan sürücü dahil 10-17 koltuklu minibüs niteliğindeki araçlar yönünden genel olarak zorunlu karayolu taşımacılık sigortası yaptırmaları gerektiği yönünde alınmış herhangi bir karar bulunup bulunmadığı hususunun yeniden sorulması ve hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf talepleri yerinde olup, ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a/6 madde hükmü gereğince kaldırılmasına karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.'' şeklinde karar verilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, trafik kazası neticesinde doğan cismani zarar nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir.

... Hesabı Yönetmeliği'nin 9/1-b maddesi; "Rizikonun meydana geldiği tarihte geçerli olan teminat tutarları dâhilinde sigortasını yaptırmamış olanların neden olduğu bedensel zararlar için ... Hesabı'na başvurulabilir" düzenlemesini yapmıştır.

Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'nun 25.04.2016 tarihinde yürürlüğe giren 6704 sayılı Kanun'un 17. maddesi ile yürürlükten kaldırılan, ancak kaza ve dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan "Sorumluluk ve Sigorta" başlıklı bölümünde düzenlenmiş olup; Kanunun 17. maddesinde "Şehirlerarası ve Uluslararası yolcu taşımacıları, duraklamalar dahil olmak üzere kalkış noktasından, varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelecek bir kaza nedeniyle yolcunun ölümü, yaralanması ya da eşyanın zarara uğramasından dolayı sorumludurlar" düzenlemesi yapıldıktan sonra, 18. maddesinde "Taşımacılar, yolcuya gelebilecek bedeni zararlar için bu Kanun'un 17. maddesinden doğan sorumluluklarını sigorta ettirmek zorundadırlar" düzenlemesine yer verilmiştir.

Yine; 4925 Sayılı Taşımacılık Kanunu kapsamında kalan taşımalar için Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası yaptırılmasının zorunlu olduğu düzenlenmiş, aynı Yasanın 2. maddesinde İl ve ilçe trafik komisyonlarına taşımaların düzenlenmesi konusunda yetki verilmiştir.

Zorunlu Karayolu Taşımacılığı Mali Sorumluluk Sigortası ile sigortacı, poliçede belirtilen motorlu taşıtta seyahat eden yolcuların, duraklamalar da dahil olmak üzere, kalkış noktasından varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelebilecek bir kaza sonucu bedeni zarara uğraması halinde, sigortalının 10.07.2003 tarih ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu'ndan doğan sorumluluğunu poliçede yazılı limitlere kadar sigorta örtüsüne almaktadır. Aynı Kanun'un 18 inci maddesi uyarınca taşımacılar, yolcuya gelebilecek bedeni zararlar için bu Kanun'un 17 nci maddesinde düzenlenen sorumluluklarını sigorta ettirmek zorundadırlar. Aynı Kanun'un 19/son ve Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B/8 maddeleri hükümlerine göre meydana gelen zarar öncelikle taşımacının sorumluluk sigortasından karşılanır. Ancak, bu sigortanın hiç yapılmamış olması, yapılmış fakat geçersiz hale gelmiş olması, süresinin bitmiş olması veya meydana gelen zararın bu sigorta teminatlarının üzerinde bulunması halinde teminatların üzerinde kalan kısım için; sırasıyla zorunlu mali sorumluluk sigortasına ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortasına başvurulur.

Bahse konu düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, yasa koyucu, yolcuların uğradığı zararlar bakımından taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortacısı, trafik sigortacısı ve varsa ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından müştereken ve müteselsilen bir sorumluluk öngörmemiş, sıralı bir sorumluluk düzenlemiştir. Başka bir anlatımla, yolcunun uğradığı bedeni zararlar, taşımayı yapan aracın zorunlu karayolu taşımacılık sigortası kapsamında ise, bu aracın trafik veya ihtiyari mali sorumluluk sigortacısının sorumluluğu doğmayacaktır.

Kazaya karışan ... plaka sayılı minibüsün, dava dışı ... Sigorta A.Ş. nezdinde 06.11.2014 ila 06.11.2015 tarihleri arasını kapsar şekilde zorunlu mali mesuliyet sigortası poliçesi düzenlendiği görülmüştür.

Somut olayda; davacıların yolcu olduğu aracın ticari taşıması esnasında karıştığı kazada yaralandığı iddia edilerek tazminat isteminde bulunulmuştur. Kazaya ilişkin olarak kaza tespit tutanağı düzenlenmemiş, dosya içerisinde bulunan ifade tutunaklarından kazanın, dava dışı minibüs sürücüsü ...'nun davacının da aralarında bulunduğu öğrencileri ... ili ... ilçesinde bulunan okullarından aldıktan sonra ilçeye bağlı ... Köyüne götürürken ... Köyü civarında meydana geldiği, araçta bulunan 7 öğrenciden davacı dahil olmak üzere dört öğrencinin yaralandığı, aracın ruhsat kaydına göre ticari nitelikte yolcu nakli yapan minibüs olduğu anlaşılmıştır.

İstinaf ilamı doğrultusunda kazaya karışan aracın zorunlu taşımacılık mali mesuliyet sigortası yaptırması gereken taşıtlar (kapasite-güzergah) kapsamında kalıp kalmadığı yasa ve yönetmelik hükümlerine göre araştırılmış, ... İl Trafik Komisyonu, İl Emniyet Müdürlüğü, ... Belediyesi, ... İlçe Trafik Komisyonunun bu hususta alınmış bir kararı olup olmadığı sorulmuş, bahsi geçen güzergahta kayıtlı bir hat bulunmadığı, zorunlu olarak sigorta yaptırılmasına yönelik alınmış bir karar bulunmadığı anlaşılmıştır.

Dolayısıyla mevcut durumda davalı ... Hesabının sorumluluğunu doğuracak şekilde kazaya sebep olan araç yönünden karayolunda taşımacılık mali mesuliyet sigortası yaptırılması zorunluluğu bulunmadığından, diğer bir deyişle taşımacılığa dair zorunlu bir şeklide sigorta yapması gereken araç bulunmadığından ... Hesabının da sorumluluğu doğmayacağı, aracın zorunlu (trafik) mali mesuliyet sigortası da bulunmakla sırasıyla yapılacak başvuruda öncelikle ... (birleşmeden dolayı ...) sigorta şirketinin sorumluluğu söz konusu olup davacı için hesaplanan zarara dayalı miktar da bu poliçe limiti ile karşılanacağından, ... Hesabına yönelik açılan davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM

: Gerekçesi Yukarıda Ayrıntılı Açıklandığı Üzere;

1-Davanın REDDİNE,

2-Alınması gereken 615,40-TL harcın, peşin alınan peşin alınan 29,20-TL peşin harç ve 315,00-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 344,20-TL'nin mahsup edilerek kalan 271,20-TL'nin davacılardan tahsili ile hazineye irat kaydına,

3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 45.000,00-TL vekalet ücretinin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davalıya ödenmesine,

5-Davalı tarafından yapılan 430,80-TL yargılama giderinin davacılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davalıya verilmesine,

6-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde resen ilgilisine iadesine,

Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu kabil olmak üzere verilen karar alenen okunup usulen anlatıldı. █████/2025

Katip .... Hakim ...

e-imzalıdır e-imzalıdır