Kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil davasında, Yargıtayın mera araştırması eksikliği ve zilyetlik koşullarının tespiti gerektiği yönündeki bozma kararı sonrası, eklemeli zilyetlikle davanın kabulüne ilişkin Asliye Hukuk Mahkemesi kararının Hazine tarafından temyizi.
Özet: Davacılar tarafından miras yoluyla gelen hak ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanılarak Hazine adına kayıtlı taşınmazın tapu iptali ve tescili talebiyle açılan davada, ilk bozma kararında emredilen, taşınmazın mera niteliği ve Hazinenin tapusu oluşmadan önceki zilyetlik koşullarının yeterince araştırılmadığı gerekçesiyle yerel mahkemenin davayı ikinci kez kabul eden kararının davalı Hazine vekili tarafından tekrar temyiz edildiği, davanın özünde zilyetlikle iktisap koşullarının oluşup oluşmadığı ve taşınmazın mera vasfının özel mülkiyete elverişliliğinin tespiti noktasında yoğunlaşan bir hukuki ihtilaftır.
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI
: ████████ E., ████████ K.Taraflar arasındaki kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescili istekli davasından dolayı önceki tarihli bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonunda ... Asliye Hukuk Mahkemesinin yukarıda tarih ve numarası yazılı kararı ile davanın kabulüne hükmedilmiştir.Karar davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacılar ..., ... ve ...; Kadastro Mahkemesi huzurunda miras yoluyla gelen hak ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tapu iptali ve adlarına tescil istemiyle çekişmeli 118 parsel sayılı taşınmaza yönelik olarak dava açmışlar, Kadastro Mahkemesi tarafından verilen görevsizlik kararının kesinleşmesi üzerine dava dosyası ... Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmiştir.II. CEVAPDavalı Hazine, aşamalarda davanın reddini savunmuştur.III. MAHKEME KARARIMahkemece; dava konusu 118 parsel sayılı taşınmazın belirtmelik tutanağında adı geçen .....zilyetliğinde iken taksimen davacılara intikal ettiği, davacıların eklemeli zilyetliklerinin 60 yılı aşkın devam ettiği ve davacılar lehine 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 46/1. maddesi gereğince edinme koşullarının gerçekleştiği gerekçesiyle davanın kabulüne, çekişmeli 118 parsel sayılı taşınmazın tapu kaydının iptali ile müştereken ve eşit payla davacılar ..., ... ve ... adlarına tesciline, davalı Köy Tüzel Kişiliğine karşı açılan davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.IV. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarMahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Bozma KararıYargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 11.12.2019 tarihli ve ██████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararıyla; Mahkemece yapılan araştırma ve incelemenin yetersiz olduğu belirtilerek "doğru sonuca varılabilmesi dava konusu taşınmazın bitişiğinde mera parselinin bulunması ve belirtmelik tutanağında dava konusu taşınmazın evvelce mera olup bilahare işgal edildiğinin belirtilmiş olması karşısında yöntemince mera araştırması yapılarak sonucuna göre 3402 sayılı Yasa’nın 46/1. maddesi gereği davalı Hazinenin toprak tevzi tapusunun oluşum tarihinden evvel davacılar lehine zilyetlikle edinme koşullarının oluşup oluşmadığı saptanmak suretiyle hüküm kurulması" gereğine değinilerek kararın bozulmasına hükmedilmiştir.C. Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen kararMahkemece bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucu; çekişmeli taşınmazın zilyetlikle kazanımı mümkün yerlerden olduğu, somut olayda, eklemeli biçimde zilyetlikle iktisap koşullarının davacılar yararına oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne, çekişmeli taşınmazın tapu kaydının iptali ile hüküm yerinde gösterilen payları oranında davacılar adına tapuya kayıt ve tesciline hükmedilmiştir.D. Bozma Sonrası Mahkeme Kararına Karşı Temyiz Yoluna BaşvuranlarMahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.E. Temyiz SebepleriDavalı Hazine vekili; davacılar yararına zilyetlikle iktisap koşullarının oluşup oluşmadığı araştırılmadan karar verildiğini, bozma kararında belirtilen eksikliklerin yerine getirilmediğini, bilirkişi raporlarının eksik ve hüküm kurmaya elverişli olmadığını, mera niteliğindeki taşınmazların özel mülkiyete konu edilemeyeceğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.F. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukuki NitelendirmeDava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Kadastro sonucu; ... ili, ... ilçesi, ... köyü çalışma alanında bulunan 118 parsel sayılı 134.000 metrekare yüz ölçümündeki taşınmaz, tapu kaydı nedeniyle çayır vasfıyla Hazine adına tespit ve tescil edilmiştir. Davacılar ..., ... ve ..., miras yoluyla gelen hak ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tapu iptali ve adlarına tescil istemiyle dava açmışlardır.2. Hükmüne uyulan bozma ilamında, dava konusu taşınmazın bulunduğu yerde yapılan toprak tevzii çalışmalarında taşınmazın 154 parsel numarasıyla sınırlandırıldığı, belirtmelik tutanağının kapsamına göre taşınmazın meradan elde edildiği ve taşınmazların sınırında 22 parsel sayılı mera vasıflı taşınmazın bulunduğu gözetilerek yöntemince mera araştırması yapılması, taşınmazın sınırında bulunan meradan elde edilip edilmediğinin belirlenmesi, toprak tevzii çalışmalarının yapıldığı tarihten önceki zilyetliğin başlangıç ve süresinin araştırılması gereğine değinilmiştir.3. Bozmaya uyulmakla taraflar yararına usuli müktesep hak oluşur. Bu hakkın zedelenmemesi için bozma ilamında işaret edilen hususların eksiksiz olarak yerine getirilmesi gerekir. Ne var ki; bozma kararından sonra yapılan keşifte yöntemince mera araştırması yapılmadığı gibi davacılar lehine 3402 sayılı Yasa'nın 14... /1. maddesinde belirtilen şartların oluşup oluşmadığı tereddütsüz şekilde belirlenmemiştir.4. Bozma sonrasında icra edilen keşifte dinlenen yerel bilirkişiler taşınmazın mera vasfında olmadığını beyan etmiş olmalarına rağmen, yaşları itibariyle taşınmazın toprak tevzi çalışmalarından önceki vasfı ve zilyetliğin şekli ve süresi hususlarında bilgi sahibi olabilecek durumda bulunmadıkları aşikârdır. Öte yandan taşınmazın niteliğinin ve kullanım durumunun tespiti amacıyla hava fotoğraflarından da yararlanılmadığı anlaşılmaktadır. Tüm bunlardan ayrı olarak hükme esas alınan ziraat mühendisi bilirkişi raporunun mera araştırması hususunda yetersiz olduğu, keşif günü mahallinde çekilen fotoğraflardan taşınmaz üzerinde hayvan otlatıldığı anlaşılmasına karşın bu yön üzerinde durulmadığı, taşınmazın niteliği itibariyle taban suyu seviyesi yüksek çayır mı yoksa umumi meranın devamı niteliğinde mi olduğunun da belirlenmediği anlaşılmaktadır. Bu şekilde eksik inceleme ile hüküm kurulamaz.5. Doğru sonuca ulaşılabilmesi için taşınmazın bulunduğu bölgede toprak tevzi çalışmalarının yapıldığı tarihten geriye doğru 15-20-25 yıl öncesine ait 3 ayrı tarihli stereoskopik hava fotoğrafları getirtilip dosya ikmal edildikten sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan, taşınmazların bulunduğu köyde ve komşu köylerde ikamet eden şahıslar arasından seçilecek üçer kişilik yerel bilirkişi kurulu, aynı yönteme göre tespit edilecek taraf tanıkları, hayatta iseler belirtmelik tutanağında imzaları bulunan bilirkişiler, teknik bilirkişi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişi ve 3 kişilik ziraat mühendisleri kurulu huzuruyla yeniden keşif yapılmalıdır.6. Yapılacak keşifte yerel bilirkişi, belirtmelik bilirkişileri ve tanıklardan taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, taşınmazın öncesinin geleneksel biçimde kullanılan kadim mera, yaylak veya kışlak olup olmadığı etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; Mahkemece yapılacak gözlem tutanağa geçirilmeli; bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli; yerel bilirkişi ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler, gerektiğinde yüzleştirme yapılarak yöntemince giderilmeli; teknik bilirkişiden keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli, toprak tevzi paftası ölçeği ile kadastro paftası ölçeği eşitlenerek ve çakıştırma yapılmak suretiyle taşınmazın tevzi haritasındaki konumunu gösteren denetime açık krokili rapor alınmalı; 3 kişilik ziraat mühendisleri kurulundan taşınmazın toprak yapısı ve niteliğini, zirai durumunu, üzerinde sürdürülen zilyetliğin şekli ve süresini, mera, yaylak veya kışlak vasfı taşıyıp taşımadığını, taşınmazın sınırında bulunan mera ile arasında doğal ya da yapay ayırt edici bir sınır bulunup bulunmadığını, meradan açma yerlerden olup olmadığını, taşınmazın meradan ne şekilde ayrıldığını belirtir ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalı; taşınmazın her yönünden tüm özelliklerini gösterir fotoğrafları çektirilmeli; jeodezi ve fotogrametri mühendisi bilirkişiye yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş hava fotoğrafları üzerinde uygulama yaptırılarak taşınmazın toprak tevzi öncesindeki kullanım durumunu, niteliğini, sınırlarının oluşup oluşmadığını, mera, yaylak veya kışlak vasfında olup olmadığını belirtir ayrıntılı ve gerekçeli rapor aldırılmalı; belirtilen şekilde yapılan uygulama sonunda dava konusu taşınmazda Kadastro Kanunu’nun 46/1, 14 ve devamı maddelerinde sözü edilen kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedeniyle mülk edinme koşullarının davacı taraf lehine gerçekleşip gerçekleşmediği tartışılmalı ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir.V. KARARAçıklanan sebeplerle;Davalı Hazine vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince hükmün BOZULMASINA,Davalı Hazine harçtan muaf bulunduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,Dosyanın ... Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,18.09.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.