bakırköy 1. asliye ticaret mahkemesinde görülen, rıza dışı elden çıkan ve çalınan çeklerin kötü niyetli hamilden istirdatı ile haklı hamilin tespiti davası.

Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, rıza dışı elden çıkan ve çalınan çeklerin kötü niyetli hamilden istirdatı ile haklı hamilin tespiti davası.

Özet: Davacı şirket, çalışanın aracından çalınan ve bankalara bildirilerek ödeme yasağı konulan çeklerin, hakkında hiçbir ticari ilişkisi bulunmayan davalı şirket tarafından kötü niyetle elde edilip alıkonulduğunu iddia ederek, çalınan bu çeklerin zilyetliğinin kendisine iadesini ve hukuken haklı hamil sıfatının tespitini talep etmiştir.

T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: █████████

DAVA

: İstirdat (Çek İstirdatı)

DAVA TARİHİ

: █████/2019

KARAR TARİHİ

: █████/2025

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH

: █████/2025

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Çek İstirdatı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ..... Şubesine ait █████/2017 keşide tarihli, ..... seri numaralı 50.000,00 TL bedelli çek ile ..... bank .... şubesine ait █████/2017 keşide tarihli, .... seri numaralı 7.250,00 TL bedelli çek ve ..... Bankası ..... █████/2017 keşide tarihli, ..... seri numaralı 25.000,00 çek ile birlikte toplam 19 adet çekin █████/2017 Müvekkil .... Yapı Kimyasalları ve Kimya San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin çalışanının arabasına zorla girilerek çalındığını, müvekkili şirket tarafından çeklerin keşidecilerinin haberdar edildiğini, müvekkili şirketin çalıntı durumu hakkında suç duyurusunda bulunmakla birlikte halihazırda Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığının .... numarası ile soruşturma yürütüldüğünü, Çorlu ..... Asliye Hukuk Mahkemesi'nde .... Esas sayılı dosya ile çeklerin rızası dışında elinden çıkması sebebiyle çeklerin iptali için dava açtığını, ilgili çek hesaplarına tedbiren ödeme yasağı şerhi koydurduğunu ve Mahkemece ödeme yasağı kararı ve ''Çekin ibrazı halinde Mahkemeye bildirilmesi '' kararının bankalara tebliğ edildiğini, istirdatı talep edilen .... Şubesine ait █████/2017 keşide tarihli, .... seri numaralı 50.000,00 TL bedelli çek, ..... bank ..... şubesine ait █████/2017 keşide tarihli, ..... seri numaralı 7.250,00 TL bedelli çek ve ..... Bankası ..... █████/2017 keşide tarihli çekin müvekkili şirketin rızası dışında elden çıktıktan sonraki süreçte davalı .... Tekstil İç ve Dış Tic.Ltd.Şti.'nin eline geçtiğini, davaya konu çeklerin lehtar .... Alçı Yapı San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından müvekkili şirkete aralarındaki ticari ilişkiye mukabil, elden teslim suretiyle zilyetliğinin devredildiğini, buna dair delillerin her iki şirketin kayıtlarında da mevcut olduğunu, müvekkili şirket ile çek kaybolduktan sonraki süreçte kendisine ciro edildiği görülen cirantalardan hiçbiri ile arasında hiçbir ticari ve hukuki ilişki bulunmadığını, taraflarınca çekin zilyetliğinin kendisine havale edilmediği gibi bu şahısların müvekkili tarafından da tanınmadığını, böylelikle davalı .... Tekstil İç ve Dış Tic.Ltd.Şti.'nin kaybolan çekleri üzerinde hak sahibi olmadığı halde, kötü niyetli olarak elinde bulundurarak müvekkili zarara uğrattığını, ödeme yasağı ve ilan yoluyla çeki elinde bulunduranlara karşı duyuru yapıldığını, ilan süresinden sonra davalı tarafından çeklerin mahkemeye ibraz edilmesinin kötü niyetini gösterdiğini iddia ederek; Çorlu ..... Asliye Hukuk Mahkemesinin ..... E. sayılı çek iptali davası kapsamında davalının mahkeme ilamına uymayarak, çeki mahkemeye süresinde ibraz etmemiş olup, dava konusu çeklerin istirdadı ile müvekkilinin ciranta ...... Yapı San. Ve Tic. Ltd. Şti 'den sonraki haklı hamil sıfatıyla alacaklı olduğunun tespitine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ..... Tekstil İç Ve Dış Ticaret Ltd. Şti'ne █████/2019 tarihinde usulüne uygun tebligat yapılmış, davalı taraf süresinde cevap dilekçesi sunmamıştır.

YARGILAMANIN ÖZETİ, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, davaya konu çeklerin yetkili ve meşru hamili olduğunun tespiti ile rıza dışı elden çıkan çeklerden dolayı açılan 6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi uyarınca çek istirdatı istemine ilişkindir.

Uyuşmazlık; çekin ne şekilde verildiği, davalının yasal hamil olup olmadığı, davalının çeki iktisap ederken kötü niyetli ve ağır kusurlu olup olmadğı noktasındadır.

Davacı meşru hamil olarak ispat bakımından savcılık dosyası, banka kayıtları tanık ve çek iptal dosyasına dayanmıştır

Davacının gösterdiği tanıklar dinlenmiştir. Mahkememizce .... dinlenmiş; ..... ve .... için talimat yazılmıştır.

Davacı tanığı .... beyanında; Ben davacı şirketin grup şirket i olan .... Yapı şirketinde satın alma müdürü olarak çalışırım, dava konusu çekler benim aracımdan çalınmıştır, ben onları davacı şirketten alıp .... yapı merkez ofise götürüyordum, aynı gün Beylikdüzü Karakoluna şikayette bulundum, davalı şirket ile ne .... Yapı'nın ne de .... Yapı'nın ticari ilişkisi yoktur, bunlardan cirantalar içindeki .... firması .... Yapı'nın müşterisidir, demiştir.

Çorlu .... Asliye Hukuk Mahkemesinin ..... Talimatında tanık ..... dinlenmiş olup " davacı .... Yapı Kimyasalları şirkette █████/2017 tarihinden beri muhasebeci olarak çalışmaktayım, kaybolduğu iddiasında bulunan çekleri biliyorum, yaklaşık 20 ye yakın çek vardı, çekler satın alma ve satış pazarlama yapan şirket çalışanı .....'ın arabasında çalındığını genel müdürlükten duydum, çeklerin çalındığına dair bankalara bilgi verildiğini biliyorum, muhasebe işini yapmam sebebiyle Trakya Bölgesindeki müşterilerimize ait çekler benim elimden geçerdi, ben çekleri müşteri carilerine işlerdim, daha sonra çekleri genel müdürlüğüne teslim etmek üzere ....'a verirdim, çekler daha sonra ne olur ne biter ..... ne zaman çekleri teslim eder bilmiyorum, davacı ile davalı arasında herhangi bir ticari ilişki yoktur, çeklerin davalı ..... adlı şirkete nasıl geçtiğini bilmiyorum, Bilgim görgüm bundan ibarettir. Tanıklık ücreti talep etmiyorum. " demiştir,

Edirne ..... Asliye Hukuk Mahkemesinin ..... Talimatında tanık ..... dinlenmiş olup "ben, davacı şirketle Trakya Bölge sorumlusu olarak çalışıyordum tam hatırlamamakla beraber 2017-2018 yıllarında Trakya bölgesinde bulunan bir takım firmalarda yapmış olduğumuz satışlara ilişkin çekleri aldık çeklerin tam olarak kaç tane olduğunu hatırlamıyorum, ancak birden fazla sayıdaydılar bu çekleri Çorludaki fabrikada bulunan muhasebe bölümüne teslim ettim, satın alma sorumlusu İstanbul merkeze çekleri teslim etmek üzere yola çıkmış duyduğum kadarıyla yolda bir AVM'de durmuş, çekler arabada bulunan çantadan çalınmış, benim konu ile ilgili bildiklerim bunlardan ibarettir, tanıklık ücreti talebim yoktur" demiştir.

Büyükçekmece Cumhuriyet Savcılığının ..... soruşturma sayılı kararı ile daimi arama kararı verildiği görülmüştür.

KALDIRMA KARARI ÖNCESİ YARGILAMA VE GEREKÇE:

Mahkememizin ..... Esas █████/2021 tarih ve ..... Sayılı kararı ile;

"...Kural olarak çekin istirdatı ile ilgili davalarda; ispat yükünün davacıdan bulunduğu; bu nedenle; bu davada da davacının, senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu bulunduğu ispat etmesi gerekmektedir. Çekin istirdatı ile ilgili davalarda; ispat yükünün davacıdan bulunduğu; bu nedenle; bu davada da davacının, senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu bulunduğu ispat etmesi gerekmektedir. Her ne kadar davacı tanık deliline dayanmışsa da tanıklar çekin iktisabında davalının kötüniyetli ya da ağır kusurlu olduğunu beyan edecek güçte delil oluşturmamışlar, dava konusu çekin teslimine ve tesliminden çeklerin elinden rızası dışında çıktığını ispat etmişler fakat davalının ağır kusurunu ve kötüniyetini ispat etmiş değildir.Davacının çekin iktisabında davalının kötüniyetli ya da ağır kusurlu olduğunu beyan edecek güçte delil oluşturmamışlar.

Somut olayda; davacı, dava konusu çekin rızası hilafına elinden çıktığını ispat etmiş ise de davalının iktisapta kötüniyetli ve ağır kusurlu olduğu ileri sürülüp kanıtlanamadığı anlaşılmakla davacı tarafından davalı aleyhine açılan işbu davanın sübut bulmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

KALDIRMA KARARI SONRASI YARGILAMA VE GEREKÇE:

Mahkememizin ..... Esas ..... Karar sayılı dosyasından verilen █████/2021 tarihli kararı, davacı vekili tarafından İSTİNAF edilmiş ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .....Hukuk Dairesi'nin ..... Esas █████/2024 tarih ve ..... Sayılı ilamı ile: "... Dosya ve uyap kayıtlarının incelenmesinde; dava konusu çeklerin ilgili bankalardan akibeti ile birlikte önlü arkalı örneklerinin celbinin talep edildiği, ..... Bankası çekine ilişkin olarak cevap verildiği ve çekin önlü arkalı örneğinin dosyaya sunulduğu, dava konusu yapılan ..... şubesine ait çek ve ..... bank .... Şubesine ait çekler ile ilgili olarak müzekkerelere verilen cevapların dosyada yer aldığı, ancak bu cevap içeriklerinde ..... Çekinin .... Bankası Tekstilkent şubesine ibraz edildiği, yine ..... bank .... şubesine ait çekin .... Bankası aracılığı ile takastan ibraz edildiği, çeklerin ödeme yasağı nedeniyle ödenmediği, çek görüntüsü ile ibraz eden bilgilerinin karşı banka nezdinde olması nedeniyle oradan istenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Banka müzekkere cevap içerikleri de dikkate alındığında çeklerin ibraz edildiği ancak çek görüntüsü ve ibraz eden bilgilerinin karşı bankadan sorulması gerektiği yönünde verilen cevaplar kapsamında, çeklerin örneğinin dosyaya celp edilip, ciro silsilesinin incelenmediği anlaşılmaktadır. Davacının çeklerin yetkili hamili olup, davalının ise yetkili hamil olmadığı iddiası kapsamında çeklerin örneğinin dosyaya celbi sağlanarak ve ciro silsilesi de denetlenerek değerlendirme yapılması gerekirken, esasa etkili delil niteliğindeki çeklerin ibrazda alınan önlü arkalı okunaklı örnekleri dosyaya kazandırılmadan ve ciro silsilesi yönünden inceleme yapılmaksızın sonuca gidilmesi doğru olmamıştır..." gerekçesiyle Mahkememiz kararının HMK'nun 353/1-a.6 madde uyarınca kaldırılmasına karar verilmiştir.

Mahkememizce kaldırma kararından sonra yapılan yargılama aşamasında; taraflara usulüne uygun davetiye tebliğleri yapılarak taraf teşkili sağlanmış ve davanın esasına başlanmıştır.

İstinaf ilamı doğrultusunda; ..... Bankası A.Ş.'ne müzekkere yazılarak; ..... Bankası A.Ş. ..... Şubesi'ne ait keşidecisi .... KONUT YAPI KOOPERATİFİ olan █████/2017 keşide tarihli ..... çek seri numaralı 50.000,00-TL bedelli çek ile ..... bank A.Ş. ..... Şubesi'ne ait keşidecisi ..... İnşaat ..... olan █████/2017 keşide tarihli ..... çek seri numaralı 7.250,00-TL bedelli çeke ilişkin olarak; çek hesabının kime ait olduğu, bankaya ibraz edilip edilmediği, edilmişse tarihi ve kim tarafından ibraz edildiği hususlarında bilgi verilmesi istenilmiş, aynı zamanda çeklerin arkalı önlü onaylı bir örneği celp edilerek dosya kapsamına kazandırılmıştır.

Büyükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığının ..... soruşturma sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilmiş olmakla incelenmesinde; müştekisinin ...., şüphelisinin faili meçhul olduğu, Nitelikli Hırsızlık (142/2.h) suçundan yürütülen soruşturmada yapılan tüm araştırmalara rağmen şüphelinin tespit edilemediği anlaşılmakla daimi arama kararı verildiği görülmüştür.

Bakırköy Ceza Mahkemeleri Ön Bürosuna müzekkere yazılarak; çeklerin arka yüzünde davalı şirketten önceki ciranta olan ..... İnşaat Demir Çelik Hafriyat Nakliyat Orman Ürünleri Plastik Sanayi Ticaret Limited Şirketi adına ceza mahkemelerinde görülen dava olup olmadığı yönünde inceleme yapılarak var ise dosya numaralarının mahkememize bildirilmesinin istenilmiş, bildirilen dosyalar Mahkemelerinden celp edilmiş, incelenmelerinde dava konusu uyuşmazlık ile ilgili yada davayı etkileyecek dosyalar olmadığı görülmüştür.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde; Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlü olacağı hüküm altına alınmıştır. Bu madde hükmüne göre, davalının çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü yoktur. Davacının, kendisinin yetkili hamili olduğunu ve yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.

Mahkememizce yapılan yargılama, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ..... Hukuk Dairesi'nin .... Esas █████/2024 tarih ve .... Sayılı ilamı, iddia, savunma, sunulan ve toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Davacının çeklerin hırsızlık nedeniyle rızası hilafına elinden çıktığını ileri sürerek işbu davayı açtığı, davalının ise çeklerin yetkili hamili olduğunu savunduğu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 788. maddesinde emre yazılı veya belirli bir kimse lehine düzenlenen çekin, ciro ve teslim yolu ile devredilebileceği, yine aynı kanunun 790. Maddesinde cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağının düzenlendiği, yine aynı kanunun 792. Maddesindeki düzenleme uyarınca rıza hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına karar verilebilmesi için davacının dava konusu çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlamasının yanında, yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesinin gerekli olduğu, bu durum karşısında davada ispat yükünün çeklerin istirdatını talep eden davacıya ait olup aksinin kabulünün kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldıracağı, dava konusu çekler incelendiğinde, farklı şirketlerin ciroları olan, süresinde ibraz edilmiş ancak ödeme yasağı nedeniyle işlem yapılamamış çekler olduğunun görüldüğü, muntazam ciro silsilesine göre çeklerin son olarak davalının elinde bulunduğu, dosyada bulunan delillerin, son hamil olan davalının çekleri iktisapta kötü niyetli ya da ağır kusurlu olduğunu kanıtlamaya yeterli ve elverişli bulunmadığı, çeklerin hamili olan davalı söz konusu çekleri müteselsil ve birbirine bağlı cirolarla iktisap ettiğinden, davalının çekleri iktisap ederken kötüniyetli ve ağır kusurlu olduğu ispatlanamadığından davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;

Davanın REDDİNE,

Harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 615,40-TL harçtan, davacı tarafça peşin yatırılan 44,40-TL peşin harcın mahsubu ile noksan kalan 571,00-TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye GELİR KAYDINA,

Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerine BIRAKILMASINA,

Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca tayin ve takdir olunan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

Kullanılmayan gider avansının HMK 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra davacı tarafa iadesine,

HMK'nın uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine,

Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere davacı vekilinin e duruşma sistemi ile yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2025

Katip .....

Hakim .....