istanbul 6. asliye ticaret mahkemesinde, bankanın ihracat vesaik belgelerinin yanlış teslimi sonucu ödediği bedelin kargo şirketinden rücuen tahsilini talep ettiği tazminat davası.

İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesinde, bankanın ihracat vesaik belgelerinin yanlış teslimi sonucu ödediği bedelin kargo şirketinden rücuen tahsilini talep ettiği tazminat davası.

Özet: Bu tazminat davasında, davacı banka, ihracat işlemleri için gönderdiği vesaik mukabili ödeme belgelerini İtalyadaki muhabir bankaya teslim etmesi gereken davalı kargo şirketinin, bu belgeleri üçüncü ve ilgisiz bir kişiye teslim etmesi nedeniyle ortaya çıkan zararın rücuen tahsilini talep etmektedir; davacı, kargo şirketinin uluslararası bankacılık kurallarına ve özen yükümlülüğüne aykırı davranarak ihracat ürününün bedeli ödenmeden gümrükten çekilmesine yol açtığını ve bu nedenle önceki bir mahkeme kararı ile ödeme yapmak zorunda kaldığını iddia ederken, davalı kargo şirketi ise davanın Montreal Konvansiyonunda belirtilen hak düşürücü süre içinde açılmadığını, gönderi içeriğini bilme yükümlülüğü olmadığını ve sorumluluğunun sınırlı olduğunu savunarak davanın reddini istemektedir.

T.C.

İSTANBUL

6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████

KARAR NO

: ████████

DAVA

:Tazminat

DAVA TARİHİ

: █████/2024

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ -İSTEM /

Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle;müvekkilinin ...LTD. ŞTİ. tarafından ihracat işlemleri için müvekkil bankanın gönderi bankası tayin edildiğini, müvekkili tarafından dava konusu vesaik mukabili ödeme işleminde davacı talimatına uluslararası bankacılık kurallarına uygun hareket edildiğini ve yükümlülüklerin yerine getirildiğini, İncirciler firmasının talimatı üzerine vesaik belgeleri İtalya'da bulunan bankaya teslim edilmek üzere davalı ... şirketine teslim edildiğini, davalı kargo şirketi tarafından özen ve dikkat yükümlülüğüne aykırı davrandığını vesaik belgeleri muhabir bankaya teslim edilmediğini, banka ile ilgisi bulunmayan farklı şehir ve adresteki bir şahsa teslim edildiğini, ...firmasının özen ve dikkat göstermediğini, ihraç edilen mal bedeli yatırılmadan ihracat ürünü gümrükten çekildiğini, ...Firması tarafından, uğranılan zararın tahsili amacı ile müvekkili banka aleyhine ... Asliye Hukuk Mahkemesi ... E.... K. sayılı dava ikame edildiğini, dosyada davalı kargo şirketinin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranarak zarara kusuru ile sebebiyet verdiği tespit edildiğini, mahkemece kargo şirketi TBK 116. maddesi uyarınca ifa yardımcısı kabul edidiğini ve ifa yardımcısının ihmali ve kusurlu davranışından müvekkilinin sorumlu tutulduğunu. ...Tic. A.Ş.'e ihbar edildiğini, kesinleşen yerel mahkeme kararının İncirciler firması tarafından ... İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosya üzerinden takibe konu edildiğini, müvekkilini zarara uğratan davalı hava yoluyla uluslararası taşımacılığa ilişkin belirli kuralların birleştirilmesine dair montreal protokolü uyarınca da yükümlülüklerini yerine getirmediğini, davaya konu talepler hakkında arabuluculuk yoluna başvurulup anlaşma sağlanamadığını, davalı şirketin kusurundan kaynaklı olarak müvekkil bankanın ödenmek zorunda kalınan 3.048.360,66-₺ alacağının 27.12.2023 tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faiziyle birlikte davalıdan rücuen tahsili edilmesini talep ve dava etmitir.

SAVUNMA /

Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle; taraflar arasındaki ihtilafın, uluslararası hava taşımacılığından kaynaklandığını, somut olaya, ... tarihli ve ... sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hava Yoluyla Uluslararası Taşımacılığa İlişkin Belirli Kuralların Birleştirilmesine Dair Sözleşme hükümlerinin uygulanması gerektiğini, davaların; hava aracının varış yerine ulaşma tarihinden ya da hava aracının ulaşmış olması gereken ya da taşımanın durdurulduğu tarihten itibaren 2 yıl içerisinde açılması gerektiğini, davanın hak düşürücü süreden 10 yıl sonra açıldığını, müvekkili şirkete süresinde ihbar yapılmadığını, ihbar sürelerine uyulmamış olması sebebiyle de taşıyıcı müvekkili şirketin sorumluluğunun sona erdiğini, zira ihbarın dava şartı olduğunu, konşimentoyu doldurmanın göndericinin sorumluluğunda olduğunu, göndericisinin davacı banka olduğu gönderi; 0,5 kg ağırlığında döküman olduğunu, gönderi için özel fayda beyanında bulunulmadığını ve ek ücret ödenmediğini, davacı tarafın her ne kadar gönderinin ihracat tahsil vesaik belgesi olduğu ve vesaik mukabili ticarete konu edildiğini iddia etse de müvekkilinin döküman içeriğini inceleme yetkisi olmadığı gibi gönderici tarafından özellikle beyan edilmediği sürece bilebilme imkanı olmadığını, müvekkili şirketin sorumluluğunun mutlak sınırlı olduğunu, yargıtay uygulaması ve mahkeme kararları çok açık bir biçimde taşıyıcının sınırlı sorumluluğu olgusunu kabul ettiğini, davada ek fayda beyanında bulunulmadığını ve ek ödeme de yapılmadığını,bu itibarla müvekkilinin asla kabul etmediği sorumluluğunun en fazla 0,5 kg * 22 sdr olabileceğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere haksız davanın öncelikle hak düşürücü süre yönünden aksi takdirde esas yönünden reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

KANITLAR VE GEREKÇE /

Dava;tazminat istemine ilişkindir.

Uyuşmazlığın konusunun

: Dava dışı ... Ltd. Şti tarafından yapılan ihracat işlemi nedeni ile davacının gönderi bankası tayin edilerek İtalya'da bulunan banka ... adlı muhabir bankaya teslim edilmek üzere davalıya teslim edilen vesaik belgelerin davalı tarafça hiç ilgisi olmayan yanlış bir alıcıya teslim edilmesi nedeni ile davacı tarafça ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin... Esas-...Karar sayılı ilamı ile hüküm altına alınan ve sonrasında ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile ödenmek zorunda kalınan bedelin davalıdan rücuen tahsili istemi olup uyuşmazlık konularının zararın oluşumunda davalı kargo şirketinin özen ve dikkat yükümlülüğüne aykırı davranıp davranmadığı bu kapsamda bir kusur bulunup bulunmadığı, oluşan zarar ile taşıma arasında illiyet bağı olup olmadığı, davanın hak düşürücü süre içeresinde açılıp açılmadığı montreal konvansiyonu gereği taşıyıcı sorumluluğu olup olmadığı varsa miktarı noktasında toplandığı görülmüştür.

Taraflarca gösterilen delilen toplanmış, dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak bilirkişi raporu alınmıştır

Biirkişiler ... , ... ve ... tarafından düzenlenen █████/2025 tarihli bilirkişi raporu dosya kapsamına ibraz edilmiştir.

Taraf iddia ve savunmaları ibraz edilen deliller, bilirkişi rapor ile Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde;

Davacı ...’ın Müşterisi .... LTD. ŞTİ. tarafından yapılan ihracat bedelinin, ...sayılı broşür kapsamında tahsilini sağlamak amacıyla gönderi bankası olarak İtalya’daki tahsilat bankasına ulaştırılmak üzere davalı ... şirketine teslim edilen vesaikin, amir tarafından verilen talimata aykırı olarak, muhbir banka ile ilgisi tespit edilemeyen farklı bir kişiye teslim edilmesi yüzünden dava dışı ihracatçı ve davacının müşterisi İncirciler şirketinin tahsil edemediği ihracat konusu emtia bedelini banka aleyhine ikame edilen ... Asliye Hukuk Mahkemesi ... E. ...K. sayılı dava dosyasında davalı kargo şirketinin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranarak zarara kusuru ile sebebiyet verdiği tespit edilerek mahkemece kargo şirketi TBK 116. maddesi uyarınca ifa yardımcısı kabul edidiği ve ifa yardımcısının ihmali ve kusurlu davranışından davacı bankanın sorumlu tutulduğu, kesinleşen mahkeme kararının İncirciler firması tarafından ... İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosya üzerinden takibe konu edilmesi sonucu tazmin eden davacı ... Bankasının, ödediği miktarını davalı ... şirketinden rücuen tazmini istemi olduğu anlaşılmıştır.

Dava konusu taşıma kargo taşıması olup ;davalı ....’nin taahhüdü “kapıdan kapıya” taşıma şeklinde olduğu, Kapıdan kapıya taşıma esasında bir karayolu ayağı da bulunan bir karma taşıma türü olup, dava konunu taşımanın niteliği gereği güzergahın büyük bölümünü hava yolundan katetmesi veya davalının taşımalarını çoğunlukla havayolundan geçekleştirmesi ve dava konusu taşımayı da fiilen havayolundan gerçekleştirmesi, taşımanın kargo taşıması olduğu gerçeğini, karayolu ayağı olduğu gerçeğini ve kapıdan kapıya taşıma taahhüdü gerçeğini değiştirmemektedir.

Dava konusu vesaik uçak taşıması sırasında ve havaalanlarında tahliye veya yükleme sürecinde de kaybolmamış, bizatihi karayolu taşıma süreci sonunda alıcı/gönderilen banka ile hiçbir ilgisi bulunmayan kişiye kara yolu taşımasında teslim edilmesi sonucu zararın ortaya çıktığı nazara alındığında dava konusu uyuşmazlığa Montreal Konvansiyonu ve havayolu eşya taşıcısının sınırlı sorumluluğu hükümlerinin uygulanma yeri olmadığı anlaşılmıştır.

Karma taşımalara ilişkin uluslararası alanda yürürlüğe girmiş yeknesak kurallar getiren bir Konvansiyon bulunmadığı nazara alındığında uygulanacak hukukun MÖHUK m.29 gereği Türk Hukuku olmasından dolayı TTK m.901 vd. hükümlere göre somut uyuşmazlığa çözüm aranmasının yerinde olacağı , Bu bağlamda da zarar yerinin İtalya sınırları içinde ve taşımanın da Türkiye-İtalya taşıması olmasından dolayı; dava konusu taşıma kapıdan kapıya kargo taşıması olup;davalı şirketin kapıdan kapıya kargo taşımasını üstlendiği, zıya durumunun varış ülkesi karayolu taşıma sürecinin tamamlanmasından önce, emtianın yanlış kişiye teslim nedeniyle kaybolmak suretiyle gerçekleştiği bu nedenle taşımanın karayolu ayağının bulunması ve dava konusu vesaikin yanlış kişiye teslimi ile gerçekleşmiş olduğuna göre havayolu taşımasının sona erip karayolu taşımasının sona ermesinden önce kaybolma şeklinde zıya durumunun gerçekleştiği anlaşılmakla dava konusu olayda TTK m.901-902 gereği CMR hükümlerinin uygulanmasının gerektiği anlaşılmıştır.

TBK m.155 “Zamanaşımı müteselsil borçlulardan veya bölünemeyen borcun borçlularından birine karşı kesilince, diğerlerine karşı da kesilmiş olur” hükmü uyarınca müteselsil sorumlulardan birinin diğerine rücusu halinde zamanaşımı süresinin hükmün kesinleşmesinden sonra başlaması gerektiği, Davacı bankanın, mahkeme kararı sonucu dava dışı üçüncü kişi müşterisi İncirciler şirketine ödediği meblağın kendisiyle birlikte müteselsil olarak sorumlu olan davalı ... şirketine rücu talebine ilişkin olmasından dolayı ... şirketi tarafında açılan dava ve takiplere ilişkin her usuli işlemin davalı ... bakımından da zamanaşımı kestiği (TBK m.155), bu sürelerin kararın kesinleştiği 12.04.2023 tarihini takip eden 13.04.2023 tarihinden itibaren başladığı davanın esasına...’nin uygulanmasıyla üç yıllık zamanaşımı süresi (CMR m.32) içerisinde açıldığı ve davalı taşıyıcının sorumluluğunun sınırsız olduğu anlaşılmış, bu nedenle davalı tarafın zaman aşımı itirazına itibar edilmemiştir.

İbraz edilen ve itibar edilerek hükme esas alınan bilirkişi raporundaki değerlendirme uyarınca ;Davaya dayanak olan ve Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleşen Mahkeme kararında işbu davanın tarafları müteselsil sorumlular arasındaki iç ilişkiye ilişkin bir değerlendirme bulunmadığı, Davalı ..., kendisine kargo olarak taşıyıp alıcısına/gönderilene adresinde teslim edilmek üzere teslim edilen dava konusu gönderiyi (vesaik) teslimat adresi ve teslim edilmesi gereken kişi ile herhangi bir ilgisi tespit edilemeyen üçüncü bir kişiye teslim etmiş ve bu nedenle emtia bedelini ödemeden vesaiki ele geçiren kişiler emtiayı gümrükten hiçbir sorunla karşılaşmadan çektiği, davacının müşterisi ise emtia bedelini tahsil edemediği, böylece gönderi kaybolmak suretiyle zayi olduğu, davalı ... kendisine bildirilen ve konişmentoda yer alan adres ve kişi bilgilerine aykırı olarak gönderi konusu vesaiki gönderilenden farklı bir üçüncü kişiye teslim etmiştir. Her ne kadar konişmentonun gönderen tarafından doldurulduğu savunmasını yapmış olmasına rağmen dava konusu hasar gönderinin konişmentoda alıcı olarak gözüken muhbir bankaya teslim edilmemesinden doğmuş olduğu ve konişmento bilgilerinde bir yanlışlık iddiası bulunmadığından dolayı bu savunmanın yerinde olmadığı anlaşılmıştır.

Davalı ... göndereni banka, gönderileni banka ve içeriği doküman olan belgenin kıymetli evrak olduğunu ve hırsızlık için hedef emtia olduğunu bildiği veya bilmesi gerektiği düşünülerek emtiayı konişmentoda belirtilen adreste ve doğru kişiye teslim edilmesi bakımından daha fazla dikkat ve özen göstermesi gerekliyken bu davranışı göstermediği , davacı Halkbank ile dava dışı ... Şirketi arasında vekalet ilişkisi bulunup Davacı ...’ın, taraflar arasında sözleşme şartı haline getirilen ... nolu broşür gereği posta sürecinde kaybolan evraklardan dolayı bir sorumluluğu bulunmasa bile davanın dayanağı olan Mahkeme kararında da açıkça ifade edildiği gibi özen yükümlülüğünü yerine getirmediği anlaşılmış bu kapsamda gönderi konusu vesaikin kaybolası yönünden davacı ve davalı şirketlerin vesaikin hırsızlık ve dolandırıcılık için hedef emtialardan olduğunu, taşımanın yapıldığı ülke olan İtalya’da bu türden suçların yaygın olduğunu nazara almadan sevkiyatı yapmaları ve gerekli özeni göstermemeleri nedeniyle yarı yarıya olmak üzere müterafik kusurlu olduğu ve gönderinin kaybolmak suretiyle zayi olması sonucunun taşıyıcının pervasızca davranışı nedeniyle sorumluğunun sınırsız olacağı anlaşılmıştır.

Dava dışı ...Ltd.Şti. tarafından, muhatabına teslim edilmeyen vesaiklerden dolayı oluşan zarar için, davacı...Bankası A.Ş. aleyhine, ... İcra Müdürlüğü’nün... E. sayılı dosyası ile 10.04.2018 tarihinde icra takibine geçildiği, davacı ... Bankası’nın 3.038.439,35 TL borçlu olduğunun hesaplandığı, Dava dışı ... Ltd.Şti.’nin aynı zamanda davacı ...Bankası A.Ş.’nin kredili müşterisi olduğu ve davacı banka tarafından, adı geçen kredili müşteri aleyhine, ... İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyasından icra takibi yapıldığı, ... İcra Müdürlüğü tarafından, 26.12.2023 tarihi itibariyle yapılan dosya hesabı ile davacı ... Bankası A.Ş.’nin, dava dışı ... Ltd.Şti.’nden 1.145.976,88 TL alacaklı olduğunun hesaplandığı, ... İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosya hesabı ile tespit edilen 3.038.439,35 TL borç tutarı için davacı ... Bankası tarafından dosya hesabına, 27.12.2023 tarihinde 1.836.034,22 TL ödeme yapıldığı, 1.145.976,88 TL’lık tutarın ise ... İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyası kapsamında, dava dışı ... Ltd.Şti.’nden olan alacağına mahsup edildiği ve ... İcra Müdürlüğü’ne 28.12.2023 tarihinde 1.145.976,88 TL tahsilat yapıldığı da nazara alınarak ve dosya vekalet ücretleri nedeniyle 66.349,56 TL tutarında KDV ve Gelir Vergisinin davacı banka kaynağından ödendiğinin anlaşıldığı, böylece, dava konusu zarardan dolayı, Davacı ...’ın kaynağından icra dosyaları için ödenen toplam miktarın 3.048.360,66 TL olduğu, davanın esasına CMR hükümlerinin uygulanması, davalı ...’nin sorumluluğunun sınırsız olduğu nazara alındığında davacı Halkbank’ın davalı ... şirketine rücu miktarının 1.524.180,33 TL olduğu anlaşılmış anılan durum karşısında ;Davanın kısmen kabulü ile, 1.524.180,33 TL alacağın ödeme tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren işleyen avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M /Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davanın kısmen kabulü ile, 1.524.180,33 TL alacağın ödeme tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren işleyen avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 104.116,76-TL nispi karar ve ilam harcından 52.058,38-TL peşin alınan harcın mahsubuna, bakiye 52.058,38-TL nispi karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

3-Davacı tarafından yatırılan 427,60-TL başvuru harcı, 52.058,38-TL peşin/nisbi herç olmak üzere toplam 52.485,98-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 231.385,25-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-Reddedilen kısım yönünden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 231.385,25-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6-Davacı tarafından yapılan; 30.000,00-TL Bilirkişi ücreti,315,00-TL posta masrafı olmak üzere toplam 30.315,000-TL yargılama giderinin davadaki kabul ve red oranına göre % 50'sinin (15.157,50-TL'nin) davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise davacı üzerinde bırakılmasına,

7-Davalı tarafından dosya üzerinde yapılan yargılama gideri bulunmadığından ve yatırılan gider avansı olmadığından bu konuda hüküm kurulmasına yer olmadığına,

8-HMK 333.maddesi gereğince davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiye avansın hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

9-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) 1.800,00-TL'sinin davalıdan, bakiye 1.800,00-TL'sinin ise davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, buna ilişkin harç tahsil müzekkeresi yazılmasına,

Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde temyizi kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2025

Başkan

¸e-imzalıdır

Üye

¸e-imzalıdır

Üye

¸e-imzalıdır

Katip

¸e-imzalıdır