Ankara Bölge Adliye Mahkemesi, kira ilişkisi iddialarıyla bağlantılı bedelsiz bono takibi üzerindeki menfi tespit davasında görevli mahkeme uyuşmazlığını istinafen değerlendirdi.
Özet: Davacı tarafından, davalı adına araç kiralanması karşılığında teminat olarak verildiği ancak aracın iadesiyle bedelsiz kaldığı iddia edilen bir bononun, davalı tarafından haksız yere doldurularak icraya konulması üzerine açılan menfi tespit davasında, ilk derece mahkemesi uyuşmazlığın kira ilişkisinden kaynaklandığını belirterek görevsizlik kararı vermiş; davacının, ihtilafın bononun kendisinden doğduğunu ve bu sebeple asliye ticaret mahkemesinin görevli olduğunu ileri sürerek kararı istinaf etmesiyle, görevli mahkemenin tespiti yüksek mahkemenin incelemesindeki temel uyuşmazlık konusudur.
T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 22. HUKUK DAİRESİ
T.C.A N K A R AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ22. H U K U K D A İ R E S İESAS NO
: █████████ (KABUL KALDIRMA)KARAR NO
: █████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN
: ... (...)ÜYE
: ... (...)ÜYE
: ... (...)KATİP
: ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ
: ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ
: █████/2025ESAS NO
: ████████ E ████████ KDAVANIN KONUSU
: Menfi TespitKARAR TARİHİ
: █████/2025YAZILDIĞI TARİH
: █████/2025Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜİDDİANIN ÖZETİDavacı vekili; davalı ... ile müvekkili arasında kira sözleşmesinin olduğunu, mülkiyeti daha önce müvekkile ait olan ... adresindeki taşınmazı, müvekkilinin davalı ...'a kiraladığını, aralarındaki kiracı- kiralayan ilişkisi ve samimiyetten dolayı, ...'a █████/2022 tarihinde ... Ticaret Limited Şirketinden ... plakalı araç kiralandığını, anlaşmaya göre kira bedelini ...'ın ödeyeceğini ve kiralama karşılığında teminat olarak müvekkilinin de █████/2022 tarihli bonoyu ... Ticaret Ltd. Şti adına ...'e verdiğini, bononun ... plakalı aracın kiralanması nedeniyle kira bedelinin ödenmesinin teminatı olarak ... Ticaret Ltd. Şti'ne verilmiş olduğunu, aracın iade edilmesi nedeniyle senedin bedelsiz kaldığını, ...'e ve ...e müvekkilinin herhangi bir borcunun olmadığını, kira ilişkisi sona erip, araç ... Ticaret Ltd. Şti' ne iade edilmesine rağmen teminat olarak müvekkilinin verdiği bononun müvekkiline iade edilmediğini, müvekkilinin senedi ...'dan istemesine rağmen, ...'ın senedi kaybettiğini, bulamadığını beyan ederek müvekkiline vermediğini, ... ile müvekkili arasında konut kira ilişkisinden dolayı uyuşmazlık çıktığını, elinde bulunan boş senedin ... tarafından doldurulup üvey kızı ...'e ciro edildiğini ve ciro edilen bonoyu Ankara 8. Genel İcra Dairesi'nin ██████████ esas sayılı dosyasında kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibine koyduğunu, senedin bedelsiz olduğunu ve bedelsiz senedin takibe konulduğunu, takip talebinde ...'ın borçlu olarak gösterilmemesi, aralarında alacak borç ilişkisinin bulunmadığını ortaya koyduğunu, ...'in kötü niyetli olarak senedi takibe koyduğunu, müvekkilinin şikayeti üzerine Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca ██████████ soruşturma sayılı dosyasına yapılan soruşturma sonucunda dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik suçlarından Ankara 35.Ağır Ceza Mehkemesi'nin ████████ Esasında kamu davası açıldığını, müvekkilinin borcu olmadığı halde 5.300.000,00 TL tutarlı senetten dolayı icra tehdidi altında olduğunu bu sebeplerle Ankara 8. Genel İcra Dairesi'nin ██████████ Esas sayılı dosyasında takibe konulan bono ve icra dosyasında müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini ve icra dosyasında başlatılan takibinin ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİMahkemece; taraflar arasında kira sözleşmesi bulunduğunun Ankara 35. Ağır Ceza Mahkemesinin ████████ Esas sayılı dosyası ile belirlenmiş olduğunu, uyuşmazlığın kiradan kaynaklandığı iddia edilen senede dayalı menfi tespit istemine ilişkin olduğu, uyuşmazlığın kaynağının kira sözleşmesi olduğu, bu haliyle Mahkemenin görevli olmadığı anlaşılmakla HMK 114/(1)-c ve 115/2.maddeleri uyarınca mahkemenin görevine ilişkin dava şartı noksanlığı bulunduğu değerlendirilerek, davaya görevli olan Sulh hukuk mahkemelerinin bakması gerekeceği kanaati ile mahkemenin görevsizliğine dair karar verilmiştir.İSTİNAF SEBEPLERİİstinaf eden davacı vekili; davanın taraflarının, senette keşideci olarak görünen davacı lehtar olarak görünün ... ve hamil ... olduğunu, davacı ile davalılar arasındaki uyuşmazlığın, kira ilişkisinden kaynaklanmadığı, uyuşmazlığın senedin ... tarafından hukuka aykırı olarak elde edilmesine dayandığı, hukuka aykırı elde edilen bir senedin kira ilişkisine dayalı olarak verildiğinden bahsedilemeyeceği, bu nedenle mahkemenin uyuşmazlığın kira ilişkisinden kaynaklandığı şeklindeki değerlendirmesinin yerinde olmadığı, uyuşmazlığın takibe konulan bonodan kaynaklanması, bononun 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda düzenlenmiş olması ve aynı Kanunun 4 ve 5. maddeleri gereğince davaya bakma görevinin Asliye Ticaret Mahkemesine ait olması dikkate alınarak, görevsizlik nedeniyle verilen usulden red kararının usul ve kanuna aykırı olduğu belirtilerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLARUyuşmazlık, görevli mahkemenin tespiti noktasında toplanmaktadır.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇETalep; davada Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğu bu nedenle görevsizlik kararının kaldırılması istemine ilişkindir.İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355.madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Davaya konu bononun, davacı tarafından araç kira ilişkisi nedeniyle dava dışı 3.kişi olan ... Otomotive verildiği, söz konusu senedin ...'a konut kira ilişkisi nedeniyle verilmediği, bu durumun dosyadaki ibra, soruşturma aşamasında alınan ifadeler ile anlaşıldığı, bu nedenle uyuşmazlığın kira ilişkisinden kaynaklanmadığının tespit edilmekle, uyuşmazlığın kambiyo senedine ilişkin bir uyuşmazlık olduğu, TTK 4 ve 5. maddeleri gereği ticari uyuşmazlıklarda görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğundan ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak dosyanın görevli Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.HÜKÜM
:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile,Ankara 3.Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ Esas ████████ Karar sayılı █████/2025 tarihli kararının KALDIRILMASINA,2-HMK.nın 353/1.a.3.maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye GÖNDERİLMESİNE,3-İstinaf başvurma harcı dışında alınan istinaf karar ilam harcının istek halinde davacıya İADESİNE,4-İstinaf yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,5-Kararın tebliğinin İlk Derece Mahkemesince yapılmasına,HMK'nin 362/(1).c.maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, █████/2025 tarihinde kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi.Başkan...e-imzalıdırÜye...e-imzalıdırÜye...e-imzalıdırKatip...e-imzalıdırNOT
: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR."5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."