ticari nitelikteki hgs geçiş ücretlerinden kaynaklanan itirazın iptali davasında, kaçak geçişler ve borcun tespiti amacıyla istenen detaylı bilirkişi incelemesi süreci.

Ticari nitelikteki HGS geçiş ücretlerinden kaynaklanan itirazın iptali davasında, kaçak geçişler ve borcun tespiti amacıyla istenen detaylı bilirkişi incelemesi süreci.

Özet: Bu itirazın iptali davasında, davacı şirket, davalıya ait aracın otoyollardan ücret ödemeden ihlalli geçişler yaptığını ve yasal süre içinde ödeme yapılmadığı için biriken geçiş ücretleri ile cezaların tahsilini ve icra takibinin devamını talep ederken; davalı, aracının HGS sistemiyle düzenli ödeme yaptığını, bakiyesinin yeterli olduğunu, ihlalli geçiş olmadığını, davanın haksız ve kötü niyetli olduğunu, asıl sorumluluğun bankada olduğunu ileri sürerek davanın reddini istemiş; mahkeme ise, iddia edilen kaçak geçişlerin varlığını, HGS/OGS bakiye durumunu, tahsilat yapılıp yapılmadığını ve tahsilatın yapılamamasının nedenini tespit etmek üzere uzman bilirkişi incelemesi yapılmasına karar vermiştir.

T.C.

İSTANBUL

7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

:████████ Esas

KARAR NO

:████████

DAVA

:İtirazın İptali

DAVA TARİHİ

:█████/2025

KARAR TARİHİ

:█████/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...’nda işletme hakkı kendisine ait olan şirketin, davalıya ait ... plakalı araç tarafından █████/2023-█████/2024 tarihleri arasında geçiş ücretlerinin ödenmeden gerçekleştirildiğini, 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun’un 30. maddesi uyarınca on beş günlük süre içerisinde cezasız ödeme imkânı tanınmasına rağmen davalının bu süreyi kullanmadığını, bu nedenle geçiş ücretleri ve kanuni ceza bedellerinin tahakkuk ettirildiğini belirtmiştir. Davacı vekili, davalının borca, faiz ve fer’ilerine yönelik itirazlarının haksız ve kötü niyetli olduğunu, geçiş ücretlerinin tahsilinin mevzuata uygun şekilde yapıldığını, davalının kendi ihmal ve kusurunun sonuçlarını davacıya yüklemeye çalıştığını, ödeme emri ekinde dayanak belgenin bulunmadığına ilişkin itirazın ise ancak şikayet yoluna tabi olduğunu ileri sürmüştür. Ayrıca, davacı vekili İcra ve İflas Kanunu’nun 67/2. maddesi uyarınca davalının haksız itirazı nedeniyle icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir. Davacı, tüm delillerin celbi ve bilirkişi incelemesi ile ihlalli geçişlerin ve borcun tespit edileceğini ileri sürerek, itirazın iptali ve takibin devamına, ayrıca icra inkar tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı, davacı şirketin açmış olduğu davanın haksız ve hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek dava dilekçesindeki tüm iddiaları kabul etmediğini belirtmiştir. Davalı, davacının taleplerinin zaman aşımına uğradığını ve davacıya hukuki yarar bulunmadığını savunmuştur. Davalı, ... plakalı aracın HGS geçiş ücretlerinin otomatik ödeme talimatı ile her zaman tahsil edildiğini, davacının iddia ettiği dönemlerde herhangi bir bakiye yetersizliği bulunmadığını, dolayısıyla ihlalli geçişin söz konusu olmadığını ileri sürmüştür. Davalı ayrıca, davacının cezai işlem ve icra takibi başlatmadan önce yasal yükümlülüklerini yerine getirmediğini, icra takibinin kötü niyetli olduğunu ve kamu hizmeti ilkesine aykırı olduğunu iddia etmiştir. Mahkemenin aksi kanaatte olması halinde bile, HGS ödemelerinden esas sorumlu olan tarafın ... Bankası A.Ş. olduğu, müvekkilin aleyhine bir karar verilmesi hâlinde banka aleyhine rücu hakkının saklı olduğu belirtilmiştir. Bu gerekçelerle davalının, HMK. 61 ve devamı maddeleri uyarınca ... Bankası A.Ş.’ye ihbar edilmesi, davanın usul ve esas yönünden reddi, davacının haksız ve kötü niyetli davranışları nedeniyle lehine kötü niyet tazminatına hükmedilmesi ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesi talep edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, 6001 sayılı kanundan kaynaklanan ve .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına konu 2004 sayılı İİK madde 67'ye göre açılmış itirazın iptali davasıdır.

Mahkememizce tüm deliller toplanmış, gerekli inceleme ve araştırmalar yapılmış, ... Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyası dosya arasına alınmış ve Mahkememizce█████/2025 tarihli ara karar ile dosyanın kaçak geçişler konusunda uzman bilirkişiye tevdi ile bilirkişiden; a-kaçak geçişlerin olup olmadığı, b-geçiş sırasında davalıya ait araçta hgs/ogs bakiyesi olup olmadığı, c-bakiye varsa tahsilat yapılıp yapılmadığı, d-tahsilat yapılmamış ise bu durumun bankadan mı yoksa davacının kullandığı hgs/ogs sistemden mi kaynaklandığı, e-bakiyenin belli bir limit altına düşmesi halinde otomatik yükleme yapılıp yapılmadığı, f-geçiş anında bakiye yetersiz kalırsa sonradan yapılan yükleme ile geçişten itibaren 15 gün içerisinde tahsilat yapılıp yapılmadığı/tahsilatın mümkün olup olmadığı, ğ-sonradan yükleme yapılmış ise geçiş bedellerinin tahsil edilememesinin sebebi, h-tahsilat yapılmasına rağmen kaçak geçiş olarak sisteme geçmesinin mümkün olup olmadığı, ı-ihlali geçiş ve cezasının ne kadar olduğu ile takip tarihine kadar işlemiş ticari faizin ne kadar olduğu, i-KDV kanun'un 1,2,3,4 ve 5. Maddelerinde gereğince ihlali geçişlere ilişkin cezaların teslim ve hizmet olarak sayılamayacağı ve KDV hesaplanamayacağı hususu da dikkate alınarak; KDV kanunun 24/c'e göre işlemiş ticari faizin KDV'sinin ne kadar olduğu ile takip talebinde ihlali geçiş cezasına KDV işletilip işletilmediği, işlemiş faizin içerisinde ihlali geçişlere ilişkin cezaların dahil edilip edilmediği ile, ihlali geçiş ücretinin işlemiş ticari faizin KDV'sinin ne kadar olduğunun tespit edilmesinin ve rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmiştir.

█████/2025 tarihli bilirkişi raporunda; Dosyada mevcut beyan, bilgi ve belgelerin incelenmesi ve değerlendirilmesi sonucunda, karayollarına ait tüm otoyollarda ve 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollarda, 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ve yönetmeliklerde belirtilen şekilde geçiş ücreti ve cezasının tahsil edildiği, 6001 sayılı kanunda yapılan değişiklik ile (█████/2022 tarihinde yürürlüğe giren ve 7417 sayılı Kanunun 53. maddesiyle) “Ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beşinci günden sonra ise geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte dört katı tutarında ceza, araç sahibine ücret toplama sistemlerinde tanımlı olan bilgiler doğrultusunda, en az on beş gün önceden kısa mesaj, e-posta, ihbarname, e-devlet bildirimi vb. yöntemlerden en az biriyle bilgi verilir” hükmünün yer aldığı anlaşılmıştır. Ücretli otoyolları kullanan sürücü veya firmaların geçiş sırasında geçiş ücretini ödeyecek mevcut yöntemlerden birini kullanmaları gerektiği, davaya konu otoyol işletmecisinin sorumlu olduğu yol güzergahında OGS/HGS sistemleri, geçiş sırasında nakit ödeme veya geçişi takip eden 15 gün içinde ödeme gibi alternatiflerin mevcut olduğu, geçiş sırasında OGS/HGS etiketinin yok veya bakiyesinin yeterli olmaması hâlinde bariyerlerin genellikle açılmadığı, bariyerleri geçebilmek için ya nakit ödeme yöntemi ya da görevli personelin vereceği ve 15 gün içinde belirtilen bankalara ödeme yapmanız ya da OGS/HGS bakiyenizi yeterli hale getirmeniz gerektiği bilgisinden sonra bariyerlerin görevli tarafından açıldığı bir sistem kullanıldığı, bu sebeple bu aşamaları geçmeden gişelerden geçilemeyeceği anlaşılmıştır. 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun Madde 30/5 hükmünde, 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçen araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında cezanın genel hükümlere göre tahsil edileceği belirtilmiştir. Davacı tarafından dava dosyasına sunulmuş olan ihlâlli geçiş listesi ile dava dosyasına sunulmuş olan ihlâlli geçiş görüntüleri bire bir kıyaslanarak, 87 adet geçişe ait tüm geçiş görüntülerinin dava dosyasına sunulduğu tespit edilmiştir. Davaya konu ... plaka sayılı aracın, ücret ödenmeksizin geçişler yaptığı iddia edilen 29.07.2023 ile 28.03.2024 tarihleri arasında davalı ... İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. adına kayıtlı olduğu kanaatine varılmıştır. Kaçak geçişlerin olup olmadığı incelendiğinde, ... plaka sayılı araç için bildirilen 87 adet geçişin tamamının ihlâlli geçiş olduğu kanaatine varılmıştır. Geçiş sırasında davalıya ait araçta HGS/OGS bakiyesi olup olmadığı incelendiğinde, geçişler sırasında ... plaka sayılı araca tanımlı OGS/HGS ürünü tespit edilmiştir. Bakiye varsa tahsilat yapılıp yapılmadığına bakıldığında, geçişler sırasında ... plaka sayılı araca tanımlı OGS/HGS ürünleri olmadığı tespit edilmiştir. Tahsilat yapılmamış ise bunun bankadan mı yoksa davacının kullandığı HGS/OGS sistemden mi kaynaklandığı sorusuna, geçişler sırasında ... plaka sayılı araca tanımlı OGS/HGS ürünleri olmadığı yanıtı verilmiştir. Bakiyenin belli bir limit altına düşmesi halinde otomatik yükleme yapılıp yapılmadığı incelendiğinde, geçişler sırasında ... plaka sayılı araca tanımlı OGS/HGS ürünleri olmadığı tespit edilmiştir. Geçiş anında bakiye yetersiz kalırsa sonradan yapılan yükleme ile geçişten itibaren 15 gün içerisinde tahsilat yapılıp yapılmadığı / tahsilatın mümkün olup olmadığı sorusuna, geçişler sırasında ... plaka sayılı araca tanımlı OGS/HGS ürünü tespit edilmiştir. Sonradan yükleme yapılmış ise geçiş bedellerinin tahsil edilememesinin sebebi olarak, geçişler sırasında ... plaka sayılı araca tanımlı OGS/HGS ürünleri olmadığı tespit edilmiştir. Tahsilat yapılmasına rağmen kaçak geçiş olarak sisteme geçmesinin mümkün olup olmadığına dair incelemede, geçiş ücretinin tahsil edilebileceği araç plakasına tanımlı OGS/HGS ürünü tespit edilmemiştir. İhlâlli geçiş ve cezasının ne kadar olduğu ile takip tarihine kadar işlemiş ticari faizin ne kadar olduğu belirlenmiş ve geçiş ücreti 710,50 TL, ihlâlli geçiş cezası (geçiş ücretinin 4 katı) 2.842,00 TL, genel toplam 3.552,50 TL, işlemiş faiz ise 1.521,23 TL olarak hesaplanmıştır. KDV Kanunu’nun 1, 2, 3, 4 ve 5. maddeleri gereğince ihlâlli geçişlere ilişkin cezaların teslim ve hizmet olarak sayılamayacağı ve KDV hesaplanamayacağı hususu dikkate alınarak, KDV Kanunu’nun 24/c maddesine göre işlemiş ticari faizin KDV’si 304,25 TL olarak hesaplanmış ve takip talebinde ihlâlli geçiş cezasına KDV işletilip işletilmediği ile işlemiş faizin içerisinde ihlâlli geçişlere ilişkin cezaların dahil edilip edilmediği belirlenmiştir. Davacı otoyol işletmecisinin ... plaka sayılı araca ait 87 adet ihlâlli geçişler için davalı firmadan talep edebileceği tutar bu şekilde tespit edilmiştir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 502'ye göre; "Vekâlet sözleşmesi, vekilin vekâlet verenin bir işini görmeyi veya işlemini yapmayı üstlendiği sözleşmedir.Vekâlete ilişkin hükümler, niteliklerine uygun düştükleri ölçüde, bu Kanunda düzenlenmemiş olan işgörme sözleşmelerine de uygulanır." Davacı şirket otoyol ve köprü işletme hizmeti vermekte olup iki taraf arasında yazılı sözleşme bulunmasa da aralarında ki hukuki ilişki 6098 sayılı TBK m. 502'ye göre vekâlet ve iş görme sözleşmesi niteliğindedir. Aynı maddeye göre; "Sözleşme veya teamül varsa vekil, ücrete hak kazanır."

Davacı şirket vermiş olduğu otoyol ve köprü geçiş hizmetinin karşılığının davalının araçlarında bulunan OGS ya da HGS isimli okuyucuların bağlı bulunduğu hesapta yeterli para bulunmaması nedeniyle alamadığını belirterek tahsil edemediği geçiş ücretlerini ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun m. 30/V'e göre ihlalli geçiş miktarının dört katı tutarında cezanın tarafına ödenmesine karar verilmesini talep etmektedir.

Dava konusu uyuşmazlığın çözümü için davalıya ait bütün araçların bilgileri getirtilmiş, davalının HGS-OGS kayıtlarının dökümleri de Karayolları Genel Müdürlüğü'nden istenilerek davalının HGS-OGS hesaplarında yeterli para bulunup bulunmadığının tespiti için dosya içerisine alınmıştır.

Tüm bu açıklamalar ışığında somut uyuşmazlık değerlendirildiğinde; uyuşmazlığa konu dönemde davalı yanın ihlali geçiş yaptığı iş bu hususun mahkememizce aldırılan ve hükme esas alınan bilirkişi raporuyla da sabit olduğu, davalı yanca ödeme olgusu ispat edilemediği anlaşılmakla; davanın kısmen kabulü ile; .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyasına, davalının itirazının kısmen iptali ile takibin 3.552,50-TL asıl alacak, 1.521,23-TL işlemiş faiz, 304,25-TL işlemiş faiz KDV'si olmak üzere toplam 5.377,98-TL üzerinden aynı koşullarla devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine, yasal şartlar oluşmadığından icra inkar ve kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;

1-Davanın KISMEN KABULÜ ile;

.... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyasına, davalının itirazının kısmen iptali ile takibin 3.552,50-TL asıl alacak, 1.521,23-TL işlemiş faiz, 304,25-TL işlemiş faiz KDV'si olmak üzere toplam 5.377,98-TL üzerinden aynı koşullarla devamına,

2-Fazlaya ilişkin istemin reddine,

3-Yasal şartlar oluşmadığından icra inkar ve kötüniyet tazminatı talebinin reddine,

4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 367,37-TL nispi karar harcının, peşin alınan 615.40-TL harcın mahsubu ile kalan 248,03-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

5-Kabul edilen miktar üzerinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 5.377,98-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6-Reddedilen miktar üzerinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 10,16-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

7-Davacı tarafından yapılan dava açılarken yatırılan toplam 1.318,30-TL (Vekalet Harcı 87,50-TL, Başvurma Harcı 615,40-TL, Peşin Harç 615.40-TL) harcın davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,

8-Davacı tarafından yargılama aşamasında yapılan toplam 8.130,00-TL (130,00-TL tebliğler ve posta, 8.000,00-TL bilirkişi ücreti) yargılama giderinin davadaki kabul ve red oranına göre hesaplanan 8.114,67-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

9-Davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu hususta hüküm kurulmasına yer olmadığına,

10-Arabuluculuk ücreti olan 4.600,00-TL’nin davadaki kabul ve red oranına göre; 8,67-TL‘sının davacıdan, 4.591,33-TL’sının davalıdan alınarak, hazineye GELİR KAYDINA,

11-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,

Dair, davalı vekilinin yüzüne karşı miktar itibari ile kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2025

Katip ...

Hakim ...