6361 sayılı kanundan kaynaklanan itirazın iptali davasında, yatırımcı eksi bakiyesi ve aracı kurumun uygunluk/risk bildirim yükümlülüğü tartışması.

6361 sayılı Kanundan kaynaklanan itirazın iptali davasında, yatırımcı eksi bakiyesi ve aracı kurumun uygunluk/risk bildirim yükümlülüğü tartışması.

Özet: Davacı aracı kurum ile davalı müşteri arasındaki finansal kiralama kanunundan kaynaklanan itirazın iptali davasında, davacı, davalının sermaye piyasası araçları alım satımına aracılık çerçeve sözleşmesi kapsamında oluşan 438.256,53 TLlik eksi bakiyeyi ödememesi ve icra takibine haksız itiraz etmesi üzerine takibin devamı ile icra inkar tazminatı talep ederken; davalı ise sözleşmenin 2017deki deneme süreci sonrası ısrarlı baskılarla aceleyle ve yeterli bilgilendirme, uygunluk testi veya ıslak imza olmaksızın dayatıldığını, mali ve bilgi donanımına uygun olmayan piyasaya yönlendirildiğini iddia ederek davanın reddini veya görevsizlik kararıyla tüketici mahkemesine gönderilmesini talep etmektedir.

T.C.

İSTANBUL

6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ████████

DAVA

: 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İtirazın İptali)

DAVA TARİHİ

: █████/2022

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İtirazın İptali) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle: "... Müvekkil şirket ile davalı arasında 17.11.2021 tarihli Sermaye Piyasası Araçlarının Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi akdedilmiştir. İşbu sözleşmede Müvekkil Aracı Kurum “Yatırım kuruluşu”, davalı ise “müşteri” sıfatıyla yer almaktadırlar. Davalı, Müvekkil Şirket ile imzalamış olduğu 17.11.2021 tarihli sözleşme uyarınca ... A.Ş. (“...”) nezdinde bulunan ... (“...”) alım satım işlemleri gerçekleştirmektedir. Davalıya, Sermaye Piyasası mevzuatının bir gereği olarak hesap açılışında kendisine gerekli bütün risk bildirimleri yapılmış, Risk Bildirim Formu kendisine sunulmuş, okuması ve her bir sayfayı imzalaması sağlanmıştır. Davalı, ekte sunulan hesap ekstrelerinden görülebileceği üzere ... nezdinde almış olduğu alım ve satım pozisyonları ve pozisyonların dayanağını oluşturan varlıkların fiyatlarında yaşanan değişimler nedeniyle teminatın tamamı kaybetmiş, kayıpları yatırdığı teminatı aşarak eksi bakiye miktarı 438.256,53 TL olmuştur. Davalıya müteaddit defalar teminat eksiğini tamamlaması çağrısı yapılmış, ancak Davalı bu çağrıların hiçbirine icabet etmemiş, nihayetinde borcunu ödemekten imtina etmiştir. Davalı yanın, mevcut eksi bakiye ödeme yükümlülüğünü yerine getirmemesi üzerine, ... 30.İcra Müdürlüğü’nün ...Esas sayılı dosyası üzerinden yasal takip başlatılmıştır. Davalı 01.02.2022 tarihinde bu takibe itiraz ettiğini belirten dilekçesini mezkur icra dosyasına sunmuş ve icra takibi, davalının haksız ve kötü niyetli itirazları sebebiyle durmuştur. Davalı tarafından yapılan itiraz haksız ve kötü niyetli olup, itirazın iptali ile takibin devamınai ile davalının asıl alacağın %20’sinden az olmamak üzere icra-inkâr tazminatına mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini..." talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle: "... Haksız ve hukuki mesnetten yoksun işbu davanın reddi gerekmektedir. Müvekkil 2017 yılında deneme amaçlı davacının sistemine iletişim bilgilerini bırakmış, devamında herhangi bir sözleşme imzalanmadan ve işlem yapılmadan süreç sonlandırılmıştır. Müvekkil davacı tarafın uhdesinde bulunan iletişim bilgileriyle ısrarla ve defaten aranarak ve hatta mail yoluyla baskı altına alınmış ve bu yoğun baskı neticesinde 17.11.2021 tarihinde çerçeve sözleşme imzalamak durumunda bırakılmıştır. ancak hemen belirtmek gerekir ki toplamda 67 sayfa olan bu sözleşme; davacı şirketin adı ... olup kendini yatırım danışmanı olarak tanıtan çalışanının telefonu kapatmadan ve müvekkilin tüm sözleşmeyi okumasına fırsat vermeden, online olarak, onay/kabul kutucuklarını işaretleme suretiyle, alelacele ve ıslak imzasız olarak dayatılmıştır. müvekkil 2017 yılında davacı şirkette deneme amaçlı ... hesap açmıştır. Orada kayıtlı olan iletişim bilgilerini kullanarak müvekkili özellikle 2021 yılı içinde aylarca, her gün en az 2 defa aramıştır. Müvekkil yeteri kadar bilgilendirilmediği gibi güncel bir uygunluk testine de tabi tutulmamıştır. Davacı şirket kayıtlarında yer alan uygunluk testinde görüleceği üzere, müvekkilin 2017 yılında dahi ... işlemlerini gerçekleştirmeye uygun olmadığı tespit edilmiştir. 17.11.2021 tarihinde dayatılan Çerçeve Sözleşme imzalanmadan önce müvekkilin uygunluğu test edilmemiştir. Müvekkil, mali ve bilgi donanımı bakımından durumuna uygun olmayan ... piyasasına yönlendirilmiştir. Uygunluk testi, risk analizi ve yeterli aydınlatma yapılmadan imzalatılan sözleşme dayanak yapılarak müvekkilden teminat tamamlama istenmesi hukuka aykırılık teşkil etmektedir. Davacı aleyhinde kullanacağımız tüm cezai ve hukuki haklarımızı şimdilik saklı tutuyoruz. Ayrıca, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, bu şekilde ne idüğü belli olmayan bir borç için müvekkilimizin icra inkar tazminatına mahkum edilmesi de hukuken mümkün değildir. arz ve izah edilen ve Sayın Mahkemece re’sen nazara alınacak nedenlerle; öncelikle dosya kapsamında görevsizlik kararı verilerek, dosyanın Tüketici Mahkemelerine gönderilmesini,1 nolu talebimiz kabul görmez ise, davanın açıklanan nedenlerle reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini ... " talep etmiştir.

DELİLLER

Davalı ile imzalanan tüm sözleşmeler, davalı’ya sunulan ve imzası alınan risk bildirim formları Davalı’nın hesap ekstreleri İşlemlere ilişkin ...’a yapılan ödemeye ilişkin belge, ... 30. İcra Müdürlüğü nezdindeki ... Esas sayılı dosya, Mail ekran görüntüsü Müvekkile ait ... numaralı telefon ile davacı taraf adına kayıtlı numaralar arasında yapılan görüşmelerin tarih ve görüşme süresine ilişkin kayıtları, davacı taraf uhdesinde bulunan telefon ve mail kayıtları Sermaye Piyasası Kurumu tarafından... tarihli ... sayılı kurul kararı ile kesilen idari para cezasına ilişkin belgeler.

28.04.2025 tarihli bilirkişi raporunda

:"Davacı ... A.Ş. İle davalı ... arasındaki uyuşmazlık noktaları yönünden; Davacı Kurum tarafından davalı ...’un yapmış olduğu işlemlere ait tüm sözleşmeler ve risk bildirim formunun imzalanmış olduğu, Davalı ....’un 17.11.2021 tarihinde hesabını aktif hale gelmesi akabinde geçen bir aylık sürede düzenli olarak işlem yaptığı, mali bilgiler formunda yatırım amaçlı işlem yapmak amacında olduğunu, imzalamış olduğu risk bildirim formları sebebiyle piyasa riskleri konusunda bilgi sahibi olduğu, Yapılan işlemler neticesinde Davalı ...’un kendi bilgisi ve kontrolü dahilinde açmış olduğu pozisyonlar sonrasında teminat tamamlama çağrısı aldığı, hesabın stop-out uyarısı verdiği, akabinde de hesabındaki alım pozisyonlarının satılması neticesinde hesabının 22.12.2021 tarihi itibarıyla 438.256,53.-TL borç bakiyesi verdiği, 2022 yılında “Aralık 2021 ... Veri Yayın Ücreti İadesi” olarak yapılan iade ile hesabın 438.240,73.-TL borç bakiyesine ulaştığı, Davacı kurumun takip talebinde yer alan ve talep ettiği asıl alacak tutarı ile davalının hesabında yer alan borç bakiyesinin tutarsal anlamda birbiriyle uyumlu olduğu, Davacı Aracı Kurum tarafından İstanbul ... İcra Mahkemesi’nde 19.01.2022 tarihinde göndermiş olduğu ilamsız takipteki ödeme emrinde davalı ...’un asıl borcuna ait işlemiş faizin 5.478,01.-TL olarak talep edildiği, ancak tarafımdan yapılan faiz hesaplamasına göre faiz tutarının 5.493,10.-TL hesaplandığı, taleple bağlılık gereği davacı ... AŞ’nin 438.240,73.-TL asıl alacak, 5.478,01.-TL işlemiş faiz olmak üzere toplamda 443.718,74.-TL talep edebileceği," sonuç ve kanaatine varılmıştır.

17.07.2025 tarihli bilirkişi ek raporunda:"Davacı ... A.Ş. İle davalı ... arasındaki uyuşmazlık noktaları yönünden yapılan yeniden değerlendirme de kök raporda yer alan sonuç ve kanaatimizde herhangi bir değişiklik olmadığı; Davacı Kurum tarafından davalı ...’un yapmış olduğu işlemlere ait tüm sözleşmeler ve risk bildirim formunun imzalanmış olduğu, Davalı ...’un 17.11.2021 tarihinde hesabını aktif hale gelmesi akabinde geçen bir aylık sürede düzenli olarak işlem yaptığı, mali bilgiler formunda yatırım amaçlı işlem yapmak amacında olduğunu, imzalamış olduğu risk bildirim formları sebebiyle piyasa riskleri konusunda bilgi sahibi olduğu, Yapılan işlemler neticesinde Davalı ...’un kendi bilgisi ve kontrolü dahilinde açmış olduğu pozisyonlar sonrasında teminat tamamlama çağrısı aldığı, hesabın stop-out uyarısı verdiği, akabinde de hesabındaki alım pozisyonlarının satılması neticesinde hesabının 22.12.2021 tarihi itibarıyla 438.256,53.-TL borç bakiyesi verdiği, 2022 yılında “Aralık 2021 ... Veri Yayın Ücreti İadesi” olarak yapılan iade ile hesabın 438.240,73.-TL borç bakiyesine ulaştığı, Davacı kurumun takip talebinde yer alan ve talep ettiği asıl alacak tutarı ile davalının hesabında yer alan borç bakiyesinin tutarsal anlamda birbiriyle uyumlu olduğu, Davacı Aracı Kurum tarafından ... 30. İcra Mahkemesi’nde ... tarihinde göndermiş olduğu ilamsız takipteki ödeme emrinde davalı ...’un asıl borcuna ait işlemiş faizin 5.478,01.-TL olarak talep edildiği, ancak tarafımdan yapılan faiz hesaplamasına göre faiz tutarının 5.493,10.-TL hesaplandığı, taleple bağlılık gereği davacı...AŞ’nin 438.240,73.-TL asıl alacak, 5.478,01.-TL işlemiş faiz olmak üzere toplamda 443.718,74.-TL talep edebileceği," kanaatine varılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ ve GEREKÇE

... 30. İcra Dairesi’nin... esas sayılı genel haciz yoluyla ilamsız takip dosyasının incelemesinde, alacaklının dosyamız davacısı ... A.Ş, borçlusunun ise dosyamız davalısı ...olduğu, alacak tutarının toplam 443.718,74 TL olduğu, 15.01.2022 tarihli takibin 14.11.2021 tarihli sözleşmeye dayanan eksi bakiye alacağına dayalı olduğu, borçlunun 01.02.2022 tarihinde borca ve takibe itiraz ettiği görülmüştür.

İcra takibindeki borca itiraz dilekçesinin takip alacaklısı vekiline tebliğ edilememesi ve dava tarihi dikkate alındığında iş bu itirazın iptali davasının İİK'nun 67/1. maddesi uyarınca 1 yıllık yasal hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Dava, taraflarca akdedilen türev araçları alım satım aracılık çerçeve sözleşmesi kapsamında, davalının yaptığı ... işlemleri sonucunda ortaya çıkan teminat açığını tamamlamamış olması nedeniyle, davacı aracı kurum tarafından ...'a davalı adına ödenen tutarın tahsiline ilişkin tazminat davası olduğu anlaşılmıştır.

Taraflar arasında 17.11.2021 tarihinde Sermaye Piyasası Araçlarının Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi akdedildiği, sözleşme uyarınca ... A.Ş. (“...”) nezdinde bulunan ... (“...”) alım satım işlemleri gerçekleştirildiği anlaşılmış, davacın ,davalının ... nezdinde almış olduğu alım ve satım pozisyonları ve pozisyonların dayanağını oluşturan varlıkların fiyatlarında yaşanan değişimler nedeniyle teminatın tamamı kaybettiği, kayıpları yatırdığı teminatı aşarak eksi bakiye miktarı 438.240,73-TL olduğu, davalıya müteaddit defalar teminat eksiğini tamamlaması çağrısı yapıldığı ancak davalının bu çağrılara cevap vermediğinden davacının icra takibine giriştiğini iddia ettiği, davalının ise ... işlemler konusunda yeterli bilgisinin bulunmadığı, güncel bir uygunluk testine de tabi tutulmadığı, kendisine çağrı yapılmadığı, kaldı ki böyle bir borcu bulunmadığına yönelik beyanlarda bulunduğu görülmüştür.

Bilirkişi raporunda, sözleşmelerin incelenmesi ile davalının genel müşteri konumunda olduğu, Davalı ...'un davacı ...AŞ nezdinde 17.11.2021 tarihinde hesap açtığı ve dava dosyasına sunulu hesap hareketleri incelendiğinde hesabında bulunan son hareketin 21.12.2021 tarihinde olduğu tespit edilmiştir. 22.11.2021-2112.2021 tarihleri arasında davalı ...'un bir aylık süre de Türk Lirası bazlı altın vadeli işlem sözleşmelerinde işlem yaptığı ve ulaştığı işlem hacmi büyüklüğü dikkate alındığında davalının nitelikli müşteri olarak kabul edilebilecek işlem hacmine ulaşamadığı, profesyonel yatırımcı olmadığı da bilindiğinden davalının bireysel müşteri olduğunun belirtildiği, dosyada bulunan sözleşme ve ekindeki belgelerin incelenmesi ile davacı aracı kurum tebliğin kendine yüklemiş olduğu sorumlulukları yerine getirmiş olduğu, yatırımcısına kanunun kendisine zorunlu tuttuğu tüm yasal belgeleri yatırımcısına imzalatmış olduğu ve muhafaza ettiği, yatırımcısına işlem sırasında gereken bilgilendirmeyi yapmış olduğu görülmüştür.

...A.Ş.'nin ... A.Ş. ...'nda yürüteceği merkezi karşı taraf hizmeti ve bu hizmete ilişkin takas esasları prosedürü 21. maddesine istinaden; ... işlemlerinde müşteri hesaplarına gün sonu uzlaşma fiyatları baz alınarak müşterinin toplam değerlenmiş teminatı, bulunması gereken teminat seviyesinin altına düşmesi halinde “teminat tamamlama çağrısı" yapılır. Teminat tamamlama çağrısı gönderilen hesapların, en geç bir sonraki iş günü saat 15:00'a kadar teminat tamamlaması gereklidir. Teminat tamamlama çağrısının belirtilen sürede (T + l günü saat 15:00'e kadar) yerine getirmemesi durumunda müşteri temerrüde düşer. Bu durumda hesaba ait açık pozisyonlar re'sen likidite edilir. Yükümlülüğün buna rağmen karşılanmaması durumunda ise ..., takas üyesinin ... bünyesindeki tespit edilmiş diğer hak ve alacaklarına da yükümlülüğün karşılanması için başvuruda bulunabilir. Davacı ...AŞ.'nin Marjin kapama (teminat tamamlama) için yatırımcılarına bildirmiş olduğu son saat 13:30'dur. İş bu zararın oluşmasına sebep olan teminat tamamlama çağrısının davacı kurum tarafından davalıya bildirilmiş olduğu bellidir. Davacı kurum tarafından davalının hesabında oluşan eksi bakiyeyi ... tarihinde ...'a ... numarası ile yatırmış olduğu anlaşılmıştır. Davalı tarafça imzalanmış Risk Bildirim Formu uyarınca davalının bu bilgilendirmelerden bilgisinin bulunduğu, davalının teminatının sürdürme teminatı altına düşmesi üzerine teminat tamamlama çağrılarının yapılmış olmasına rağmen, davalı tarafından teminat tamamlama yükümlülüğü yerine getirilmediğin, oluşan teminat açığı nedeniyle, davacı tarafından davalı adına ...'a ödenen ve davalının hesabının ulaştığı tutarın davalıdan talep edilebileceğine kanaat getirilmiştir.

İcra dosyasının incelenmesi ile davacının yıllık ticari % 17,25 ticari temerrüt faizi talebinde bulunduğu, ancak vergi dairesinden gelen yazı uyarınca davalının tacir olmadığı anlaşıldığından yasal faiz talep edebileceği değerlendirilmiş, taraflar arasındaki sözleşmenin 14. Maddesinde müşterinin temerrüde düşmesi için başkaca bir ihtarın yapılmasının gerekli olmadığı belirtildiğinden davacının 22.12.2021 tarihinden 15.01.2022 (takip) tarihine kadar hesaplanan 2.593,42 TL yasal faiz olarak talep edebileceği kabul edilmiş, alacağın likid ve belirlenebilir olması sebebiyle davacının icra inkar tazminatının da kabulüne karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM / Gerekçesi yukarıda izah olunduğu üzere;

1-Davanın kısmen kabulü ile davalının ... 30. İcra Müdürlüğünün ... E sayılı dosyasına vaki itirazlarının kısmen iptali ile takibin 438.240,73 TL asıl alacak, 2.593,42 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 440.834,15 TL üzerinden devamına , asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz yürütülmesine, davacının fazlaya dair isteminin reddine,

2-Hükmolunan alacağın takdiren % 20 sine isabet eden 88.166,83- TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

3-Harçlar Yasası gereğince alınması gereken 29.936,23 TL ilam harcından peşin alınan 5.359,02 TL harcın mahsubu ile bakiye 24.577,21 TL ilam harcının davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,

4-Davacı vekilinin yapmış olduğu 84,20 başvuru harcı ve 5.359,02 TL peşin harç olmak üzere 5.443,22 TL harç giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

5-Yargılama süresince davacının yatırdığı 8.000,00 TL bilirkişi ücreti, 358,50 TL posta gideri olmak üzere toplam 8.358,50 TL yargılama giderinin kabul ret oranına göre (% 99,35 - %0,65) hesaplanan 8.304,16 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, bakiye masrafın davacı üzerine bırakılmasına,

6-Davalı tarafça yapılmış yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

7-Arabuluculuk asgari ücret tarifesi gereğince 1.560,00-TL arabuluculuk masrafının 1549,86-TL'sinin davalıdan 10,14-TL'sinin ise davacıdan alınarak hazineye irad kaydına

8-Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan karar tarihinde kabul edilen miktar üzerinden takdir edilen 70.125,10 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı tebliğden itibaren 2 hafta içerisinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okundu usulen anlatıldı. █████/2025

Katip

¸e-imzalıdır

Hakim

¸e-imzalıdır