Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde, mal teslimi yapılmadan alınan kambiyo senetleri sebebiyle açılan menfi tespit davasında arabuluculuk şartı eksikliği.
Özet: Davacı şirket, davalıya züccaciye ve benzeri ürün alımları kapsamında yaklaşık 6.500.000 TL ödeme yapmasına rağmen, karşılığında malların teslim edilmediğini, düzenlenen faturaların yalnızca 2.700.000 TL olduğunu ve kalan senetlerin temelsiz olduğunu ileri sürerek, davalılara borçlu olunmadığının tespiti ile senetlerin takibe konu edilmemesi için ihtiyati tedbir talep etmiş; ancak mahkeme, ticari davalarda zorunlu dava şartı olan arabuluculuk son tutanak aslının dosya içeriğinde bulunmaması nedeniyle dava şartı eksikliğini tespit etmiştir.
T.C. BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: █████████DAVA
: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
: █████/2025KARAR TARİHİ
: █████/2025GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin, davalıdan uzun süredir züccaciye, hırdavat, plastik mutfak gereçleri ve tekstil ev ürünleri alımı yaptığını, ..... İç ve Dış Ticaret Anonim Şirketi ile ..... da önce yine davalı şahıs ve şirketin ( .... ltd şti ile ticari bağlantılı olduğu ) müvekkilinin ..... AVM Otomotiv İnşaat Makina Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinin yapmış olduğu ödemeleri mal teslimi yapmamak koşulu ve VUK 231/5. maddesinde; faturanın, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenleneceği, bu süre içerisinde düzenlenmeyen faturaların hiç düzenlenmemiş sayılacağı özel olarak hüküm altına alınmıştır. maddesi açık olarak belirtilmiş olmasına rağmen davalı tarafın müvekkili olan ..... AVM Otomotiv İnşaat Makina Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine mal teslimi yapmadığını, geçmiş zamanlarda yapılan ticari işlemler karşılığında fatura edilmediğini, müvekkilinin maddi zarara uğratıldığını, müvekkilinin defalarca ödeme aracı olan şirket kaşesi cirolu senetleri mal teslimi yapılmadığından dolayı iade talep etmiş olmasına rağmen davalıların cevap vermediğini ve geri dönüş gerçekleştirmediklerini, müvekkili ile davalı arasındaki ticari ilişki çerçevesinde ödemelerin, çoğunlukla mal mukabili senet düzenlenmesi suretiyle gerçekleştirildiğini, ancak, davalı şirketin müvekkilinden çeşitli tarihlerde bedelli senetler almasına rağmen, karşılığında malları teslim etmediğini, müvekkili tarafından verilen senetlerin karşılığı olan malların sevk edilmediği gibi, teslimata ilişkin herhangi bir irsaliye, sevk fişi veya teslim belgesi de bulunmadığını, müvekkili tarafından davalıya bugüne kadar yaklaşık 6.500.000-TL ödeme yapıldığını, buna karşılık davalı tarafından düzenlenen faturaların toplamı yalnızca 2.700.000 TL civarında kaldığını, bu hususun, hem banka ödeme dekontları hem de fatura örnekleri ile sabit olduğunu, dolayısıyla, davalıya verilen senetlerin temelsiz olduğunun açık olduğunu, müvekkilinin defaatle yazılı sözleşme talep etmişse de, davalının bu talepleri karşılamamış olduğunu ve tüm ticari işlemleri belirsiz şekilde yürüttüğünü, bu nedenle müvekkilinin korunmaya değer hukuki menfaati doğduğunu, 30.09.2025 – 235.000 TL bedelli senet, 10.01.2026 – 150.000 TL bedelli senet, 10.02.2026 – 150.000 TL bedelli senet, 10.03.2026 – 150.000 TL bedelli senet, 10.04.2026 – 150.000 TL bedelli senet, 10.05.2026 – 150.000 TL bedelli senet,10.10.2025 – 125.000 TL Bedelli senet, 10.11.2025 – 125.000 TL Bedelli senet, 10.12.2025 – 125.000 TL Bedelli senet, 10.01.2026 – 125.000 TL Bedelli senet, 10.02.2026 – 125.000 TL Bedelli senet, 10.03.2026 – 125.000 TL Bedelli senet, 10.04.2026 – 125.000 TL Bedelli senetler sebebiyle ve yine aynı ticari ilişki nedenine dayalı olarak diğer davalı ......"na verilen senetler nedeni ile davalılara herhangi bir borcunun bulunmadığının tespiti ile, dava sonuçlanıncaya kadar senetlerin devri ve/veya icra takibine konu edilmesinin önlenmesi amacıyla ihtiyati tedbir ( öncelikle ödeme tarihi yakın 30.09.2025 tarihli senet için tedbir kararı verilmesine ) uygulanmasına, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE YARGILAMANIN ÖZETİ:DAVA
: kambiyo senedine dayalı menfi tespit davasıdır.Dava şartları bakımından HMK.nın 114 ve 115. maddeleri gereğince re'sen yapılan inceleme sonucunda;Dosya üzerinde yapılan inceleme sırasında arabuluculuk son tutanak aslının dosya içeriğinde olmadığı anlaşılmıştır.7155 Sayılı Kanunla TTK’na 5/A maddesi eklenmiş ve anılan kanun hükmü ile ticari davalarda arabuluculuk dava şartı olarak kabul edilmiştir. 6102 sayılı TTK'nun 5/A maddesi aşağıdaki şekilde düzenlenmiştir:6102 Sayılı TTK 'nun 5/A maddesi (Ek
:6/███████-███████ md.)"(1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.(█████/2023 tarihli ve 7445 Sayılı Kanunun 31.inci maddesiyle bu fıkrada yer alan "paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında" ibaresi "para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında" şeklinde değiştirilmiştir" (2) Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla iki hafta uzatılabilir." şeklinde düzenlenmiştir.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)’nın 114 maddesinde, dava şartları açıkça sayılmış olup, mahkeme tarafından resen gözetilir.HUAK m. 18/A (2) hükmünde dava şartı arabuluculuğa mutlaka dava açmadan önce başvurulması zorunlu tutulmuştur.Mahkeme, dava açılmadan önce dava şartı arabuluculuğa başvurulmadığını tespit etmesi halinde davayı dava şartı yokluğundan usulden reddeder.235 sayılı HUAK m. 18/A (2) hükmünün kesin anlatımı nedeniyle tarafların dava şartı arabuluculuğa başvurmaları için HMK m.115’te öngörülen bir haftalık kesin süre veremez. Dava şartı arabuluculuğa başvurulup başvurulmadığına dava tarihi itibariyle bakılır.HMK 114/2 ye göre 2) Diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır. denilerek özel kanunlarla da özel dava şartı getirildiğinden resen inceleme yapılacağı sabittir.Davacı tarafından yukarıda anılan mevzuat uyarınca dava tarihi itibariyle arabuluculuğa başvurulmadığı, buna ilişkin tutanağın sunulmadığı görülmüştür. Söz konu dava şartı tamamlanabilir bir dava şartı da değildir.Tüm dosya kapsamı ve yukarıdaki yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; Ticari davalarda alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulmuş olmasının dava şartı olarak kabul edildiği, iş bu davanın █████/2025 tarihinde açıldığı, dava tarihi itibariyle arabulucuya başvurulmaksızın davanın açıldığının sabit olduğu, bu itibarla arabulucuya başvurulmaksızın açıldığı sabit olan davanın, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir.HÜKÜM
: yukarıda açıklanan nedenlerle;1-6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun █████/2019 tarihinde yürürlüğe giren 5/A maddesi (6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununa eklenen 17/B maddesi ile) 1.fıkrası gereğince özel dava şartı yokluğundan HMK 115.madde uyarınca USÛLDEN REDDİNE,2-Harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 615,40-TL harçtan davacı tarafça peşin yatırılan 31.764,15-TL peşin harcın mahsubu ile artan 31.148,75-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talebi halinde davacıya İADESİNE,3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının HMK 333.maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra talep halinde taraflara iadesine,5-HMK'nin uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince taraflardan birinin talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine,Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde karar verildi. █████/2025Katip .....¸e-imzaHakim .....¸e-imza