İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesinde Görülen Menfi Tespit Davası, Çek Üzerindeki İmzanın Sahteliği İddiasıyla Borçlu Olunmadığının Tespiti ve Faktoring Şirketinin İyi Niyetli Hamil Savunmasını Konu Almaktadır.
Özet: Bu menfi tespit davasında davacı, 35.000 TL bedelli çek üzerindeki imzanın sahte olduğunu ve davalı faktoring şirketiyle ticari ilişkisi bulunmadığını iddia ederek borçlu olmadığının tespitini ve tazminat talep ederken, davalı ise çeki iyi niyetli ve hukuka uygun ciro zinciriyle edindiğini, faktoring şirketlerinin imza sahteciliğini araştırma yükümlülüğü olmadığını ve çekin mücerretlik ilkesi gereği temel ilişkiden bağımsız olduğunu savunarak davanın reddini ve tazminat istemektedir.
T.C.
İSTANBUL7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
:███████ EsasKARAR NO
:████████DAVA
:Menfi TespitDAVA TARİHİ
:█████/2023KARAR TARİHİ
:█████/2025Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .... İcra Müdürlüğü’nün 2022/... Esas sayılı dosyası kapsamında, 06.04.2022 tarihli ve ... seri numaralı, 35.000,00 TL bedelli çek ile kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatılmıştır. Müvekkil hakkında ayrıca .... İcra Ceza Mahkemesi’nin ... Esas sayılı dosyasında, karşılıksız çek keşide etmek suçundan dava açılmıştır. Müvekkil, çek üzerindeki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürerek borçlu olmadığının tespiti amacıyla dava açma gereği doğmuştur. Takibe konu çekin düzenlenme tarihinin altındaki imzanın müvekkile ait olmadığı iddia edilmiştir. Çek üzerindeki imza ile mahkemeye sunulan vekaletname suretindeki imza arasında belirgin farklılıklar bulunmakta olup, bu imzanın müvekkilin yazı stiline uymadığı, taklit edildiği ileri sürülmektedir. Bilirkişi incelemesi sonucunda çek üzerindeki imzanın sahte olduğu ortaya çıkacaktır. Ayrıca, müvekkil ile davalı arasında ticari ilişki bulunmadığı ve çekin cirosu olan firmalarla müvekkilin herhangi bir bağlantısı olmadığı, ticari defterlerin incelenmesiyle de tespit edilecektir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesine göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Dava lehine sonuçlanırsa takip durdurulur ve haksız takibin zararları alacaklıdan tahsil edilir; zarar miktarı, takip konusu alacağın %20’sinden az olamaz. Bilirkişi incelemesi için müvekkilin ... Bankası ... ... Şubesi, ... ... ... Şubesi, ... ... Şubesi, ... Şubesi ve ... 2. Noterliğinde bulunan 06.04.2020 tarihli imza sirküleri örnekleri mevcuttur. Tüm bu sebeplerle yargılama sonunda müvekkilin borçlu olmadığının tespiti ile davalının alacağın %20’sinden az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesi talep edilmiştir. Hukuki sebepler arasında Anayasa, İcra ve İflas Kanunu, Türk Borçlar Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve ilgili mevzuat gösterilmiştir. Deliller arasında ilgili icra dosyaları, arabuluculuk tutanakları, noter onaylı imza sirküleri, ticari defterler, resmi ve özel kurum belgeleri, bilirkişi raporu, yemin ve tanık beyanları yer almaktadır. Sonuç olarak, teminatsız veya uygun teminatla icra takibinin durdurulması, borçluluğun tespiti ile icra takibinin iptal edilmesi, kötü niyet ve ağır kusur nedeniyle tazminata hükmedilmesi, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesi talep edilmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Davacı vekili, müvekkilinin aleyhine .... İcra Müdürlüğü’nün 2022/... esas sayılı dosyasından başlatılan takipte dayanak olan 06.04.2022 tarihli, 35.000 TL bedelli çek üzerindeki imzanın müvekkiline ait olmadığını, davalı ile müvekkili arasında ticari ilişki bulunmadığını ve borcun tarafına ait olmadığını iddia etmektedir. Ancak, davalı tarafın müvekkili bir faktoring şirketi olup, çekin öncelikle müşterisi ... ... tarafından devralındığı, faktoring işlemleri kapsamında çekin yasal ve düzgün ciro zinciri ile iktisap edildiği, müvekkilin iyi niyetli ve meşru hamil sıfatıyla hareket ettiği belirtilmektedir. Müvekkilin, faktoring sözleşmesi ve ilgili ticari belgeler ile çekin devrini hukuka uygun şekilde gerçekleştirdiği, ayrıca 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu kapsamında faktoring şirketlerinin yalnızca çekin dayanağı olan faturayı araştırmakla yükümlü olduğu, imzanın sahte olup olmadığını araştırmak zorunda bulunmadığı vurgulanmaktadır. Kanunun koruduğu mücerretlik ilkesi gereği, çek üzerindeki hak ile temel borç ilişkisi arasındaki bağın soyut olduğu, dolayısıyla çekin devri ve ödenmesinde bu ilkenin esas alınması gerektiği ifade edilmektedir. Müvekkilin kötü niyetli olmadığı ve çekin iktisabında ağır kusuru bulunmadığı, davacının ise iddialarını ispatla yükümlü olduğu belirtilmekte, vekaletle imza ve ciro işlemleri konusunda ise 3. şahısların yetkilendirilip yetkilendirilmediğinin Ticaret Sicil Müdürlüğü ve Noterler Birliği aracılığıyla araştırılması talep edilmektedir. Ayrıca, davacının şikayetinin bulunmaması ve davanın kötü niyetle açıldığı, ihtiyati tedbir kararının kaldırılması gerektiği savunulmaktadır. Sonuç olarak, davanın kötü niyetli ve haksız olduğu, bu nedenle reddine, tedbir kararının kaldırılmasına, lehlerine tazminat ve yargılama giderlerinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesi talep edilmektedir.Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların;davacının dava konusu çekteki imzasının sahte olup olmadığı, çekten dolayı davacının borçlu olmadığının tespitine, kötü niyet tazminatına karar verilip verilemeyeceğinin, davalının çeki iktisabında ağır kusurunun veya kötü niyetinin söz konusu olup olmadığının tespitinden ibaret olduğu görüldü.DELİLLER;.... İcra Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak ... ... ... Şubesinin, █████/2022 keşide tarihli, ... çek seri numaralı, 35.000,00 TL bedelli. Çek aslı celp edilmiştir.... A.Ş.'ye müzekkere yazılarak ... müşteri numaralı Ticari Kart Sözleşmesi ve █████/2017 tarihli, 50.000,00 TL bedelli Kefalet sözleşmesi aslı celp edilmiştir.... Şubesine müzekkere yazılarak █████/2021 tanzim tarihli, 1.000.000,00 TL bedelli senet aslı, yazılı beyan tüzel kişi formu, çek karnesi talep ve bilgi formu, happy business card başvuru formu, ticari kart/ business kart/ siftah kart/ on numara kart üyelik sözleşmesi genel işlem şartlarına ilişkin bilgilendirme formu asılları celp edilmiştir..... Asliye Ticaret Mahkemesine müzekkere yazılarak █████/2025 tarihli yazısı ekinde Mahkememize gönderilen ... Merkez İlçe Seçim Kurulu'ndan celp edilen Sandık Seçmen Listesi Aslı, .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasından celp edilen; ...'a ait █████/2022 tarihli, E1-... Seri Nolu, 67.000 TL bedelli (sol üst köşesi yırtık) çek aslı, ...'a ait █████/2022 tarihli, E1-... Seri Nolu, 68.000 TL bedelli iki adet çek asılları celp edilmiştir.Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup █████/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "inceleme konusu çekteki keşideci imzası ile ...'ın karşılaştırma belgelerindeki imzaları arasına grafolojik ve grafometrik tanı unsurları açısından saptanan yüksek derecedeki uyumsuzluk ve benzemezlikler nedeni ile ... Bankası ... ... şubesine ait, █████/2022 keşide tarihli, 35.000,00 TL bedelli, ... nolu çekteki keşideci imzasının, karşılaştırma belgelerindeki imzalarına kıyasla, ...'ın eli ürünü olmadığı" sonuç ve kanaatine varılmıştır.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;Dava; kambiyo senetlerine özgü takibe konulan çekteki keşideci imzasının davacıya ait olmadığı iddiasıyla .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... esas sayılı dosyasından borçlu olmadığının tespiti istemli menfi tespit davasıdır.Tüm dosya kapsamı ve toplanılan delillerin bir bütün olarak incelenmesi sonucunda; Davacı tarafça; .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... Esas sayılı takip dosyasına konu çek üzerindeki keşideci imzasının davacıya ait olmadığından bahisle borçlu olunmadığının tespiti talepli eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır. Davalı şirket vekili ise cevap dilekçesinde, faktoring müşterisi olan ... Medikal İthalat İhracat Limited Şirketinin, fatura borçlusu olan davacı adına düzenlemiş olduğu faturaya istinaden faktoring işleminin gerçekleştirilerek dava konusu çekin kendilerine ciro yoluyla devredildiği, bu sebeple imza itirazının kendilerine karşı ileri sürülemeyeceği savunmasında bulunmuştur.Davaya konu çekin incelenmesinde, ... Bankası .../... şubesine ait, ... seri numaralı, keşidecisinin davacı ... ... Limited Şirketi, lehtarı ve birinci cirantanın dava dışı ... ... olduğu, çekin davalı hamil tarafından █████/2022 tarihinde bankaya ibraz edildiği, banka tarafından çekin keşideci imzası tutmadığı muhatap banka tarafından bildirildiğinden çek hakkında herhangi bir işlem yapılmadığına dair kayıt yazıldığı görülmüştür. Akabinde dayanak çek ile davalı ... A.Ş tarafından .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... sayılı takip dosyası ile davacı ... ... Limited Şirketi ve dava dışı ... ...'ne karşı kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takibe geçildiği anlaşılmıştır.Dosya kapsamına alınan ve hüküm kurmaya elverişli bulunan █████/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; İnceleme konusu çekteki keşideci imzası ile şirket yetkili ...'ın karşılaştırma belgelerindeki imzaları arasında grafolojik ve grafometrik tanı unsurları açısından saptanan uyumsuzluk ve benzemezlikler nedeni ile ... Bankası .../... şubesine ait, ... seri numaralı 35.000,00 TL bedelli, █████/2022 keşide tarihli çekteki keşideci imzasının, karşılaştırma belgelerindeki imzalarına kıyasla, davacı şirket yetkilisi ...'ın eli ürünü olmadığı kanaatine varıldığının bildirildiği görülmüştür.Tüm bu açıklamalar ışığında, somut uyuşmazlık değerlendirildiğinde; davacı taraf, uyuşmazlık konusu olan ... Bankası .../... şubesine ait, ... seri numaralı 35.000,00 TL bedelli, █████/2022 keşide tarihli çek üzerindeki imzanın kendi el yazısı olmadığını iddia ederek bu davayı açmıştır.Davacının imza incelemesine ilişkin alınan bilirkişi raporunda; incelenen çekteki keşideci imzasının, çapraz oluşturulan çizginin ucu saat yönünde döndürüldükten sonra devamında oluşturulan gramalarla tamamlanmış, sağa elimli işlek özellikte bir imza olduğu, buna karşın karşılaştırma belgelerindeki imzaların kaligrafik "K" harfi benzeri bir yapının ardından oluşturulan gramalardan sonra kaligrafik majiskül "T" harfi benzeri bir yapı ile tamamlanmış, sağa eğimli, yukarı doğrultulu, işlek özellikte imzalar olduğu, çekteki imza ile karşılaştırma belgelerdeki imzalar arasında tersim tarzı başta olmak üzere yapılan oluşturulma şekli, başlangıç ve bitiriliş özellikleri, yapılar arası bağlantılar, doğrultu, ritm, işleklik gibi grafolojik ve grafometrik tanı unsurları açısından yüksek derecede uyumsuzluk ve benzemezlikler olduğu tespit edilmiştir.Bu durumda, dava konusu çekin davacı tarafından keşide edilmediği, dolayısıyla çekteki imzanın sahte olduğu anlaşılmaktadır. Sahtecilik iddiası herkese karşı ileri sürülebilen bir defi olduğundan, çek hamillerinin iyi niyetli olup olmaması hukuki sonucu değiştirmemektedir.Dava konusu çek davacı keşideci tarafından doğrudan davalı hamile verilmeyip davacı ile davalı arasında ciranta bulunduğundan, çekteki keşideci imzasının davacıya ait olup olmadığı davalı tarafça bilinemeyeceğinden davacı lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmemiştir.Açıklanan sebeplerle davanın kabulü ile, davacının keşidecisi olduğu, ... ... ... Şubesi'ne ait, █████/2022 keşide tarihli ... çek numaralı, 35.000,00-TL tutarlı çekten dolayı başlatılan .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... esas sayılı dosyasında davalıya borçlu olmadığının tespitine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM
: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;1-Davanın KABULÜ ile, davacının keşidecisi olduğu, ... ... ... Şubesi'ne ait, █████/2022 keşide tarihli ... çek numaralı, 35.000,00-TL tutarlı çekten dolayı başlatılan .... İcra Müdürlüğü'nün 2022/... esas sayılı dosyasında davalıya borçlu olmadığının tespitine,2-Davacının yasal şartları oluşmayan kötüniyet tazminatı talebinin REDDİNE,3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 2.390,85 TL nispi karar harcının peşin alınan 597,72 TL harçtan mahsubu ile geri kalan 1.793,13 TL harcın davalıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesap olunan 30.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,5-Davacı tarafından yapılan dava açılırken yapılan toplam 803,22 TL( 179,90 TL BVH, 25,60 TL VSH, 597,72 TL peşin harç) harcın davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,6-Davacı tarafından yargılama aşamasında yapılan toplam 6.820,75 TL ( 320,75 TL tebliğler ve posta, 6.500,00 TL bilirkişi ücreti) yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,7-Arabuluculuk ücreti olan 3.120,00 TL'nin davalıdan alınarak, HAZİNEYE GELİR KAYDINA,8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2025Katip ...e-imzalıdırHakim ...e-imzalıdır