Borsa İstanbulun piyasa gözetim ihmali iddiasıyla açılan tazminat davasında, yatırımcının manipülatif hisse senedi ve VIOP işlemleri sonucu uğradığı zararların incelenmesi.
Özet: Davacı yatırımcı, borsa yatırım hesabında gerçekleştirdiği X Bankasına dayalı vadeli işlem sözleşmesindeki kısa pozisyonundan, davalının piyasa gözetim görevini ihmal etmesi sonucu piyasa dolandırıcılığı nedeniyle zarar ettiğini iddia ederek tazminat talep etmiş; davalı ise, piyasa gözetim faaliyetlerini mevzuata uygun ve etkin bir şekilde yürüttüğünü, ilgili dönemde somut bir manipülasyon bulgusu olmadığını ve davacının zararının manipülasyonla doğrudan ilişkilendirilemeyeceğini belirterek davanın reddini savunmuştur.
T.C.
İSTANBUL7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
:████████ EsasKARAR NO
:████████DAVA
:TazminatDAVA TARİHİ
:█████/2022KARAR TARİHİ
:█████/2025Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Birikimlerini ... A.Ş.'de ("Borsa") değerlendirmek isteyen yatırımcılar anonim ortaklık payların işlem gördüğü Pay Piyasası'nda ("..."), borçlanma araçlarının işlem gördüğü Borçlanma Araçları Piyasası'nda, vadeli işlem sözleşmelerinin işlem gördüğü Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda ("VİOP") ve kıymetli maden ve taşların işlem gördüğü Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası'nda borsa işlemlerinin gerçekleştirildiğini, davacı da birikimlerinin bir kısmını Borsa'da değerlendirmek için ... ... A.Ş.'de ("... Yatırım") ... numaralı müşteri hesabını açtırdığını ve işlem yapmaya başladığını, davacı ... Yatırım üzerinden Borsa'da hem pay piyasasında hem de Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda ("VİOP") işlemler gerçekleştirdiğini ve halen de gerçekleştirmekte olduğunu, davalının menkul kıymet piyasasında sürekli ve gerçek zamanlı olarak olarak gözetim faaliyeti yürüttüğünü herkes gibi davacının da bildiğini, Ağustos ayının son haftasından itibaren ... Bankası pay fiyatlarında somut ekonomik veya finansal bir nedene dayanmayan çok büyük çaplı bir yükselişin meydana gelmesi nedeniyle, davacının 5-6 Eylül 2021 tarihlerinde VIOP'ta ... tanımlı sözleşmede kısa pozisyon aldığını, davalının piyasada gerçek zamanlı olarak gözetim faaliyeti sürdürdüğünü, bu VİOP piyasasında herhangi bir şüpheli, normal piyasa işleyişi ile uyumlu olmayan bir gelişme olduğuna dair bir uyarı, piyasaya ve işlemlere bir tedbir söz konusu olmadığını, bu nedenle davacının ... Bankası pay ve vadeli işlem piyasasında herhangi bir dolandırıcılık karışmadığına inandığını, fiyatların kısa bir süre içerisinde normal seyrine döneceğini umarak kısa pozisyon aldığını, ancak, dosyaya celbi talep edilen SPK tarafından hazırlanan denetleme raporu üzerinde yapılan suç duyurusuna ilişkin basında çıkan haberler ve gerçekleşen tutuklamalardan da anlaşıldığı üzere davacının bu işlemi yaptığı tarihi kapsayan bir dönemde, ...'de işlem gören ... payları ve VIOP'ta işlem gören ... sözleşmesinde halen tutuklu kişilerce gerçekleştirilen işlemler ile piyasa dolandırıcılığının gerçekleştirildiğini, bu nedenle, piyasaların gözetimi konusunda kamu hizmeti gören davalının gözetim konusunda gösterdiği ihmal bir sebep sorumluluğu teşkil etmekte olup, davacının zararlarının tazmin etmesinin gerektiğini, davanın belirsiz alacak davası olarak kabulüne, davacının ... ... A.Ş. üzerinden ... A.Ş. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasasında ... tanımlı sözleşme üzerinde gerçekleştirdiği işlemler nedeniyle uğradığı zararın ... A.Ş.'den ticari faizi ile tahsiline, dava masrafları ile kanuni vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... A.ş. mevzuat hükümleri çerçevesinde bünyesinde gerekli gözetim sistemini kurduğunu ve etkin şekilde işlettiğini, kurulun söz konusu yetkisinin gereklerini yerine getirebilmesini teminen borsa tarafından da spk’ya sürekli raporlama yapıldığını, davacı, işlem yaptığı tarihte ilgili vadeli işlem sözleşmesinin dayanağı olan ... payında tedbir bulunmadığı gerekçesiyle ...’un gözetim görevini yerine getirmediğini iddia ettiğini, ilgili dönemde ... payında ters yönlü emir iletilmesi, kendinden kendine işlem gerçekleştirilmesi, fiyat yükseltilmesi gibi faaliyetlere ilişkin somut bulgu elde edilemediğini, öte yandan, davacının iddiasına konu süreçte ... tarafından gözetim faaliyetleri kesintisiz ve eşzamanlı olarak spk ile mutlak bir koordinasyon içinde yerine getirilmiş olup davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını, davacının da bu iddiasına dayanak somut bir belge sunamadığını, kurulun █████/2022 tarihli bülteninde herhangi bir paya ilişkin açıklamanın yer almadığını, spk tarafından hakkında suç duyurusunda bulunulan kişilerin davacının zarar ettiği dönemde ... bankası payındaki işlem payının %1 bile olmadığını, davacının kısa pozisyon aldığı gün olan █████/2022 tarihinde bu kişilerin ... payında 1 adet işlemi dahi bulunmadığını, davacı tarafından ... sözleşmesine ilişkin fiyat bilgileri yanlış verilmiş olup davacının iddia ettiği gibi █████/2022 tarihinde ... sözleşmesinin uzlaşma fiyatında bir düşüş yaşanmadığını, sermaye piyasası araçlarının fiyat değişimlerini etkileyen, şirket özelinde pay fiyatına etki edebilecek önemli bir haber ya da gelişme bulunup bulunmadığı, şirketin faaliyet gösterdiği sektör ve makro ekonomik koşullar gibi birçok faktör bulunmakta olup fiyattaki değişimlerin olağan dışı olup olmadığı değerlendirilirken tüm hususların birlikte gözetilmesi gerektiğini, davacı ilgili dönemde ... payının fiyatında yükselişe neden olan bu faktörlerin tamamını göz ardı ederek -zararını bir yerlerden telafi edebilmek adına- iddiasına dayanak aramakta ve yanlış değerlendirmelerde bulunduğunu, kanunda yer almayan bir kusursuz sorumluluk haline dayanılarak ... tazminle yükümlü tutulamayacağını, hukuki dayanaktan yoksun olan davanın reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLER;... ... ... A.ş'ne müzekkere yazılarak davacı ...'ın 2022 yılı Ocak ayından itibaren gerçekleştirdiği vadeli işlemeleri gösterir hesap ekstreleri, ... Sermaye Piyasası Kurulu Başkanlığına müzekkere yazılarak davalı ... A.Ş'ne piyasa gözetimi konusunda bir görev verip vermediği, verdi ise de buna ilişkin SPK kararı ,Sermaye Piyasası Kurulu Başkanlığına müzekkere yazılarak █████/2022 tarih ve ███████ sayılı ve ███████ Haftalık Bülten'de ilan edilen suç duyurusuna esas teşkil eden Denetleme Raporu, Sermaye Piyasası Kurulu Başkanlığına müzekkere yazılarak davalı ... A.Ş'ne piyasa gözetimi konusunda Sermaye Piyasası Kanunu madde 70/2 son cümle çerçevesinde bir görev verip vermediği hususunun sorulmasına, böyle bir görev verilmiş ise buna ilişkin SPK kararı, ... ... Anonim Şirketine müzekkere yazılarak davacı ... (T.C:...)'ın ... ... A.Ş (... YATIRIM) nezdindeki ... numaralı hesabına ilişkin 24.08.2022-14.09.2022 tarihleri arası yaptığı işlemleri gösteren türev piyasalar hesap ekstresi, İstanbul Takas Ve Saklama Bankası Anonim Şirketine müzekkere yazılarak davacı ... (TC:... )'ın ... ... A.Ş ve pozisyonlarının bulunduğu diğer kurumlar nezdindeki hesaplarına ilişkin █████/2022-█████/2022 dönemi için gün gün pozisyon miktarları ve değerleri, teminat değerleri, teminat hareketleri ( teminat yatırma, zarar tahsilat, kar ödemesi vb.) ve teminat tamamlama çağrısı bilgileri celp edilmiştir.Piyasa Gözetim Ve Denetim Dairesi Başkanlığına müzekkere yazılarak SPK’nın █████/2022 tarihli ve ███████ sayılı bülteninde ilan edilen suç duyurusunda belirtilen kişilere ilişkin ... tarafından SPK’ya; -█████/2022 tarihinde SKBNK payı piyasasında VBTS kapsamında █████/2022 ve █████/2022 tarihlerinde uygulanmaya başlayan tedbirler ve paya dayalı vadeli işlem kontratlarında dikkat çekici işlemler hakkında, -█████/2022 tarihinde TSKB payı piyasasında VBTS kapsamında █████/2022 tarihinde paya uygulanan tedbir hakkında ve paya dayalı vadeli işlem kontratlarında dikkat çekici işlemler hakkında, █████/2022 tarihinde BIST 30 Endeksine dayalı Ekim vadeli işlem sözleşmesinde (...) gerçekleşen işlemler ile Bankacılık Endeksi (...) dahil paylarda ve bu paylara dayalı vadeli işlem sözleşmelerinde █████/2022-█████/2022 döneminde gerçekleşen işlemler hakkında bilgi notu iletilip iletilmediği ve -█████/2022 tarihinden itibaren gün gün SPK’nın işlem yasağına ve suç duyurusuna konu yatırımcıların da yer aldığı dikkat çekici bulunan yatırımcıların hem pay hem VİOP’taki işlemlerine/pozisyonlarına ilişkin bilgilerin raporlanıp raporlanmadığı hususlarında bilgi celp edilmiştir.Mahkememizce verilen ara karar gereğince bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiş olup █████/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle;Davacının ... ... A.Ş üzerinden ... A.Ş Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasasında (VİOP) ... tanımlı sözleşme üzerinde gerçekleştirdiği işlemlerden dolayı zarara uğrayıp uğramadığı, zarara uğramış ise bu zarardan ... A.Ş.'nin sorumluluğunun bulunup bulunmadığı konusunda tarafların iddia, itiraz ve beyanları çerçevesinde dosyaya sunulan delil ve belgeler üzerinde gerekli incelemeler yapılmıştır. Davacı müşterinin F ... tanımlı sözleşme üzerinde gerçekleştirdiği VİOP işlemleri dolayısıyla zarara uğrayıp uğramadığı: Davacı Müşteri, 05.09.2022 tarihinde 7.863 adet 7.936.654 TL değerinde F ... VİS'de Kısa Pozisyon almıştır. (Ağırlıklı ortalama birim fiyat: 10,0397 TL), 05.09.2022-06.09.2022- 07.09.2022 tarihlerinde toplam 7863 adet 8.749.410 TL değerinde F ... VİS'de Uzun Pozisyon almıştır. (Ağırlıklı ortalama birim fiyat: 11,1273 TL), Davacı müşterinin 7.863 adet F ... VİS'de 10,0397 TL ağırlıklı ortalama birim fiyattan açmış olduğu kısa pozisyonunu, 11,1273 TL ağırlıklı ortalama birim fiyattan kapattığı, 7.863 adet F ... VİS'de toplam -806.256 TL zarara uğradığı, ... A.Ş.” nin uğranılan zarardan sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, davacı müşterinin, Davalı “Borsanın gözetim görevini yerine getirmediğini, getirmiş olması halinde ... tanımlı VİS'de bir zarara uğramayacağı” iddiasıyla Sn. Mahkemenin 09.05.2023 tarihli 4 ve 9 no.lu ara kararları uyarınca Sermaye Piyasası Kurulundan talep edilen bilgilerde özetle; ... A.Ş.'nin gözetim sorumluluğunun bulunduğu ve yerine getirmediğine ilişkin herhangi mevzuatından kaynaklanan görev, yetki ve sorumlulukları çerçevesinde faaliyetlerine devam ettiği, ... A.Ş.'nin, “Borsa Piyasaları” ile ilgili “Piyasa Gözetim ve Denetim Faaliyetinin bulunduğu ve bu görevlerini, 6362 sayılı “Sermaye Piyasası Kanunu” ve “.... Piyasalarında Uygulanacak Gözetim Tedbirleri Yönergesi” uyarınca yerine getirdiği, ... A.Ş. piyasalarında tespit edilen dikkat çekici işlemlerle ilgili bilgilerin elektronik ortamda SPK ile paylaşıldığı, ... A.Ş.'de kullanılan Denetim ve Gözetim Sistemi alt yapısının Sermaye Piyasası Kurulunda da mevcut olduğu, VİOP'ta yapılan işlemlerin Müşterinin kendisi tarafından ... Yatırım üzerinden gerçekleştirildiği, dosyaya sunulan delil belge ve kayıtlar üzerinde mevcut olduğunu belirtmiştir.Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;Dava, davacının ... ... A.Ş üzerinde ... A.Ş vadeli işlem ve opsiyon piyasasında ... tanımlı sözleşme üzerinde gerçekleştirdiği işlemler üzerinde zarara uğradığı ve bu zarardan ... A.Ş'nin sorumluluğunun bulunduğu iddiasıyla uğranılan zararın tazminine ilişkindir.Davacı vekili; Birikimlerini ... A.Ş.'de ("Borsa") değerlendirmek isteyen yatırımcılar anonim ortaklık payların işlem gördüğü Pay Piyasası'nda ("..."), borçlanma araçlarının işlem gördüğü Borçlanma Araçları Piyasası'nda, vadeli işlem sözleşmelerinin işlem gördüğü Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda ("VİOP") ve kıymetli maden ve taşların işlem gördüğü Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar Piyasası'nda borsa işlemlerinin gerçekleştirildiğini, davacı da birikimlerinin bir kısmını Borsa'da değerlendirmek için ... ... A.Ş.'de ("... Yatırım") ... numaralı müşteri hesabını açtırdığını ve işlem yapmaya başladığını, davacı ... Yatırım üzerinden Borsa'da hem pay piyasasında hem de Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda ("VİOP") işlemler gerçekleştirdiğini ve halen de gerçekleştirmekte olduğunu, davalının menkul kıymet piyasasında sürekli ve gerçek zamanlı olarak olarak gözetim faaliyeti yürüttüğünü herkes gibi davacının da bildiğini, Ağustos ayının son haftasından itibaren ... Bankası pay fiyatlarında somut ekonomik veya finansal bir nedene dayanmayan çok büyük çaplı bir yükselişin meydana gelmesi nedeniyle, davacının 5-6 Eylül 2021 tarihlerinde VIOP'ta ... tanımlı sözleşmede kısa pozisyon aldığını, davalının piyasada gerçek zamanlı olarak gözetim faaliyeti sürdürdüğünü, bu VİOP piyasasında herhangi bir şüpheli, normal piyasa işleyişi ile uyumlu olmayan bir gelişme olduğuna dair bir uyarı, piyasaya ve işlemlere bir tedbir söz konusu olmadığını, bu nedenle davacının ... Bankası pay ve vadeli işlem piyasasında herhangi bir dolandırıcılık karışmadığına inandığını, fiyatların kısa bir süre içerisinde normal seyrine döneceğini umarak kısa pozisyon aldığını, ancak, dosyaya celbi talep edilen SPK tarafından hazırlanan denetleme raporu üzerinde yapılan suç duyurusuna ilişkin basında çıkan haberler ve gerçekleşen tutuklamalardan da anlaşıldığı üzere davacının bu işlemi yaptığı tarihi kapsayan bir dönemde, ...'de işlem gören ... payları ve VIOP'ta işlem gören ... sözleşmesinde halen tutuklu kişilerce gerçekleştirilen işlemler ile piyasa dolandırıcılığının gerçekleştirildiğini, bu nedenle, piyasaların gözetimi konusunda kamu hizmeti gören davalının gözetim konusunda gösterdiği ihmal bir sebep sorumluluğu teşkil etmekte olup, davacının zararlarının tazmin etmesinin gerektiğini belirterek davanın kabulüne karar verilmesini; davalı vekili,... A.ş. mevzuat hükümleri çerçevesinde bünyesinde gerekli gözetim sistemini kurduğunu ve etkin şekilde işlettiğini, kurulun söz konusu yetkisinin gereklerini yerine getirebilmesini teminen borsa tarafından da spk’ya sürekli raporlama yapıldığını, davacı, işlem yaptığı tarihte ilgili vadeli işlem sözleşmesinin dayanağı olan ... payında tedbir bulunmadığı gerekçesiyle ...’un gözetim görevini yerine getirmediğini iddia ettiğini, ilgili dönemde ... payında ters yönlü emir iletilmesi, kendinden kendine işlem gerçekleştirilmesi, fiyat yükseltilmesi gibi faaliyetlere ilişkin somut bulgu elde edilemediğini, öte yandan, davacının iddiasına konu süreçte ... tarafından gözetim faaliyetleri kesintisiz ve eşzamanlı olarak spk ile mutlak bir koordinasyon içinde yerine getirilmiş olup davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını, davacının da bu iddiasına dayanak somut bir belge sunamadığını, kurulun █████/2022 tarihli bülteninde herhangi bir paya ilişkin açıklamanın yer almadığını, spk tarafından hakkında suç duyurusunda bulunulan kişilerin davacının zarar ettiği dönemde ... bankası payındaki işlem payının %1 bile olmadığını, davacının kısa pozisyon aldığı gün olan █████/2022 tarihinde bu kişilerin ... payında 1 adet işlemi dahi bulunmadığını, davacı tarafından ... sözleşmesine ilişkin fiyat bilgileri yanlış verilmiş olup davacının iddia ettiği gibi █████/2022 tarihinde ... sözleşmesinin uzlaşma fiyatında bir düşüş yaşanmadığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Gerekçeleri itibarı ile somut olaya uygun olup, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri dikkate alınarak hazırlanan ve bu nedenle hüküm kurmaya elverişli olduğu kabul edilen bilirkişi raporuna göre; Davacı müşterinin F ... tanımlı sözleşme üzerinde gerçekleştirdiği VİOP işlemleri dolayısıyla zarara uğrayıp uğramadığı: Davacı Müşteri, 05.09.2022 tarihinde 7.863 adet 7.936.654 TL değerinde F ... VİS'de Kısa Pozisyon almıştır. (Ağırlıklı ortalama birim fiyat: 10,0397 TL), 05.09.2022-06.09.2022- 07.09.2022 tarihlerinde toplam 7863 adet 8.749.410 TL değerinde F ... VİS'de Uzun Pozisyon almıştır. (Ağırlıklı ortalama birim fiyat: 11,1273 TL), Davacı müşterinin 7.863 adet F ... VİS'de 10,0397 TL ağırlıklı ortalama birim fiyattan açmış olduğu kısa pozisyonunu, 11,1273 TL ağırlıklı ortalama birim fiyattan kapattığı, 7.863 adet F ... VİS'de toplam -806.256 TL zarara uğradığı, ... A.Ş.” nin uğranılan zarardan sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, davacı müşterinin, Davalı “Borsanın gözetim görevini yerine getirmediğini, getirmiş olması halinde ... tanımlı VİS'de bir zarara uğramayacağı” iddiasıyla Sn. Mahkemenin 09.05.2023 tarihli 4 ve 9 no.lu ara kararları uyarınca Sermaye Piyasası Kurulundan talep edilen bilgilerde özetle; ... A.Ş.'nin gözetim sorumluluğunun bulunduğu ve yerine getirmediğine ilişkin herhangi mevzuatından kaynaklanan görev, yetki ve sorumlulukları çerçevesinde faaliyetlerine devam ettiği, ... A.Ş.'nin, “Borsa Piyasaları” ile ilgili “Piyasa Gözetim ve Denetim Faaliyetinin bulunduğu ve bu görevlerini, 6362 sayılı “Sermaye Piyasası Kanunu” ve “.... Piyasalarında Uygulanacak Gözetim Tedbirleri Yönergesi” uyarınca yerine getirdiği, ... A.Ş. piyasalarında tespit edilen dikkat çekici işlemlerle ilgili bilgilerin elektronik ortamda SPK ile paylaşıldığı, ... A.Ş.'de kullanılan Denetim ve Gözetim Sistemi alt yapısının Sermaye Piyasası Kurulunda da mevcut olduğu, VİOP'ta yapılan işlemlerin Müşterinin kendisi tarafından ... Yatırım üzerinden gerçekleştirildiği, dosyaya sunulan delil belge ve kayıtlar üzerinde mevcut olduğunu belirtmiştir.Yapılan yargılama toplanan deliller ve tespit olunan hususların dosya kapsamında alınan bilimsel veri ve içeriğe sahip, denetime elverişli olduğu anlaşılan bilirkişi raporuyla da desteklendiği anlaşıldığından, davacının sübut bulmayan davasının reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM
: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;1-Davacının davasının REDDİNE,2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesaplanan 615,40 TL maktu red harcının davacıdan tahsiline, peşin alınan 80,70 TL harçtan mahsubu ile geri kalan 534,70 TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret tarifesi gereğince hesap olunan 1,00 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak DAVALIYA VERİLMESİNE,4-Davalı tarafından yargılama aşamasında yapılan 174,00 TL (posta tebliğ) giderlerinin davacıdan alınarak DAVALIYA VERİLMESİNE,5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,6-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayarak artan gider avansının karar kesinleştiğinde ilgili tarafa iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı kesin olarak verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.█████/2025Katip ...e-imzalıdır.Hakim ...e-imzalıdır.