Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, geçit hakkı davasında yargılama sırasında gerçekleşen mülkiyet devirleri nedeniyle oluşan taraf teşkili eksikliği ve hukuki dinlenilme hakkı ihlali gerekçesiyle hükmü bozmuştur.
Özet: Genel yola bağlantısı olmayan taşınmazlar için geçit hakkı tesisi talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesinin bozmaya uyarak verdiği kararın Yargıtay tarafından tekrar bozulmasına karar verilmiştir; zira yargılama sırasında mülkiyeti el değiştiren hem davacıya ait taşınmaz hem de aleyhine geçit hakkı tesis edilen taşınmazın yeni maliklerinin davaya dahil edilmemesi, hukuki dinlenilme haklarının ihlal edilmesi ve taraf teşkilinin eksik bırakılması nedeniyle usul kurallarına aykırı hareket edilmiştir.
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI
: ████████ E., ███████ K.İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacılar dava dilekçesinde özetle; mülkiyeti müvekkili ...'e ait 1 63... parsel ve müvekkili ...'e ait 1 63... parsel sayılı taşınmazlarının genel yola bağlantısının olmadığını belirterek geçit hakkı tesis edilmesini talep etmişlerdir.II. CEVAPDavalılar davanın reddini savunmuştur.III. MAHKEME KARARIMahkemenin 03.05.2016 tarihli ve ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararıyla; davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİA. Bozma Kararı1.Mahkemenin 03.05.2016 tarihli kararına karşı süresi içinde bir kısım davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.2. Yargıtay (Kapatılan) 14. Hukuk Dairesinin 13.12.2018 tarihli ve ██████████ Esas, █████████ Karar sayılı ilâmında; "1 63... parsel hakkında Kadastro Mahkemesinde açılan davada 117 parselin bir kısmının Hazine adına tescil edildiği bir kısmının tespit gibi dava dışı kişiler üzerinde bırakıldığı, kararın bu parsel yönünden kesinleştiği ancak henüz tapuya işlenmediği, tapu kaydının beyanlar hanesinde bu karar ile ilgili açıklamaya yer verildiği görülmüştür. Her ne kadar Mahkemece, 5 No.lu alternatif olarak gösterilen güzergahtan geçit verilmiş ise de bu güzergah üzerinde aleyhlerine geçit verilen parsellerin alanlarının diğer komşu parsellere kıyasla küçük olup ekonomik değerini düşürmesi nedeniyle bu güzergahın geçit hakkı tesisi için uygun olmadığı anlaşılmaktadır.Bu durumda, Mahkemece, diğer alternatiflerden de geçit irtifakının mümkün olmadığı görülmekle 117 parsele ilişkin Mahkeme kararının infaz edilip edilmediğinin araştırılarak, bu parselden geçit imkânının olup olmayacağı değerlendirilmeli, mümkün olmaması hâlinde başkaca alternatiflerin de değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmediği.." gerekçesiyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen KararMahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; "davacılara ait taşınmazların genel yola bağlantısının bulunmadığı, geçit irtifakı tesisi isteminin haklı olduğu" gerekçesiyle davanın kabulüne; dosyaya ibraz edilen ek fen bilirkişileri raporunda 1 numaralı alternatif olarak gösterilen güzergahtan 1 63... parsel lehine 1 63... ve 285 parseller aleyhine ve 1 63... parsel lehine 1 63... ve 186 parseller lehine zorunlu geçit irtifakı tesisine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde özetle;1.Hazinenin dava ehliyeti bulunmadığını, davanın hangi idareye izafeten Hazineye yönlendirildiğinin açıklanması gerektiğini,2.Bilirkişi raporunun yetersiz olduğunu,3.Ön alım bedelinin hüküm tarihine yakın bir bilirkişi raporuyla belirlenmesi gerektiğini,4. Bilirkişi raporuna itirazları doğrultusunda ek rapor alınmamasının hatalı olduğunu ileri sürerek hükmün bozulmasını talep etmiştir.B. Değerlendirme ve Gerekçe1.Uyuşmazlık, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 747. maddesi gereğince geçit hakkı kurulması isteğine ilişkindir.2.Taraf teşkili kamu düzenine ilişkin olup re’sen yargılamanın her aşamasında göz önünde bulundurulması gerekir. Savunma hakkı, Anayasa'nın 36. maddesi ile güvence altına alınmış olup 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 27. maddesinde de “hukuki dinlenilme hakkı” başlığı altında ayrıca düzenlenmiştir. Hâkim, tarafları dinlemeden veya iddia ve savunmalarını bildirmeleri için kanuna uygun biçimde davet etmeden hükmünü veremez. Buna göre hâkim iddia ve savunma haklarını kullanabilmeleri için tarafları duruşmaya çağırmak zorundadır.3. Davacı ...'e ait 1 63... parsel sayılı taşınmazın yargılama sırasında 17.05.2018 tarihinde dava dışı ... satış işlemi ile devredildiği anlaşılmıştır. 6100 sayılı Kanun’un 125. maddesi uyarınca davacı hissesini devralan ... yönünden taraf teşkili sağlanmak suretiyle hüküm kurulması gerekmektedir.4. Aynı şekilde 1 63... parsel lehine 1 63... ve 285 parseller aleyhine geçit irtifakı tesis edilmiştir. Kamu düzeni yönünden yapılan incelemede aleyhine geçit irtifakı tesis edilen 1 63... parsel sayılı taşınmazın tapu bilgileri dikkate alındığında, taşınmazın yargılama sırasında dava dışı ... devredildiği ve davada taraf olmamasına rağmen aleyhinde hüküm kurulduğu görülmüştür.5. Anılan taşınmazın tapu kayıt malikine husumet yöneltilmeden, savunması alınmadan ve delilleri toplanmadan hüküm kurulmuş olması, 6100 sayılı Kanun'un 27. maddesindeki hukuki dinlenilme hakkına aykırı olduğundan, eksik taraf teşkili ile karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bozulması gerekmiştir.VI. KARARYukarıda açıklanan nedenlerle;Davalı Hazine vekillerinin temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün BOZULMASINA,Sair hususların şimdilik incelenmesine yer olmadığına,Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,03.10.2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.