İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, boş çek yapraklarının kıymetli evrak sayılmaması nedeniyle iptal davasında hukuki yarar yokluğundan reddetme kararı verdi.
Özet: Davacı tarafından kaybedilen ancak henüz doldurulmamış ve üçüncü kişilere devredilmemiş boş çek yapraklarının iptali talebi, bu tür boş formların Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca kıymetli evrak niteliği taşımaması ve dolayısıyla davacının böyle bir iptal davası açmakta hukuki yararının bulunmaması gerekçesiyle mahkemece reddedilmiş; kayıp boş çeklerin üçüncü kişilerce olası kullanımının ise menfi tespit davasıyla ele alınması gerektiği belirtilmiştir.
T.C.
İZMİR7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: █████████ EsasKARAR NO
: █████████DAVA
: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ
: █████/2025KARAR TARİHİ
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:DAVA
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... adına ... Bankası ... Şubesi’nden temin edilen ... çek ek no ve ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... seri numaralı 10 adet çek yaprağından oluşan çek koçanı kaybolduğunu, söz konusu çek yaprakları henüz düzenlenmemiş, herhangi bir üçüncü kişiye verilmediğini, çek yapraklarının kaybolması üzerine müvekkili derhal ilgili bankaya bilgi vererek durumu bildirdiğini, müvekkili çekleri almış olduğu bankaya müracaat ile çek hesabını kapatmak istediğini beyan etse de banka yetkilileri çek yapraklarının iptal edildiğine dair mahkeme kararı getirilmediği takdirde hesabı kapatmayacağını ve çek yaprağı başına ödeme yapması gerekliliğini beyan ederek her bir çek yaprağı kadar hesaba bloke uygulandığını belirterek müvekkili adına ... Bankası ... Şubesi’nden temin edilen ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... seri numaralı çeklerin zayi olması nedeniyle iptaline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
:Açılan dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757. maddesi uyarınca kıymetli evrakın zayi olması nedeniyle iptali talebine ilişkindir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1-son. maddesinin atfı ile aynı yasanın 757/1. maddesi uyarınca iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir.Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ███████-1884 Esas █████████ Karar sayılı ilamında aynen; ''6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun iptali düzenleyen "Önleyici önlemler" başlıklı 757. maddesinde;(1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir(2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir." hükmü düzenlenmiştir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "İade davası" başlıklı 763. maddesinde ise;'' (1) Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır." düzenlemesine yer verilmiştir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun "İptal kararı" başlıklı 764. maddesi uyarınca;''Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir.Poliçenin iptaline karar verilmiş olmasına rağmen, dilekçe sahibi kabul edene karşı poliçeden doğan istem hakkını ileri sürebilir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 651/2 maddesi uyarınca, kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptalini karar verilmesini isteyebilir.'' denilmiştir.Anılan maddeler ve Hukuk Genel Kurulu kararı uyarınca, çekin iptaline ilişkin dava açma hakkı çeki kaybeden hamile aittir. Çekin hamili çekin iptal davasını olumlu şekilde sonuçlandırdıktan sonra çek bedelini çekin keşidecisinden talep edebilir.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-h. maddesinde davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması dava şartları arasında sayılmıştır.Tüm dosya kapsamı, davacı tarafından sunulan dava dilekçesi ve sair deliller birlikte değerlendirildiğinde, kıymetli evrakların iptaline ilişkin davanın, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 563/2.,757.,818/son maddesi uyarınca zayi edildiği anda kıymetli evrak üzerinde hak sahibi olan kişi, yani ancak yetkili hamil tarafından açılabileceği, davacının ise kendisine ait ... Bankası ... Şubesi’nden temin edilen ... çek ek no ve ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... seri numaralı 10 adet çek hakkında zayi belgesi verilmesi talebi ile iş bu davayı açtığı fakat boş olan çek yapraklarının da esasen kıymetli evrak niteliğinde bulunmadığı, kaybolan boş çek yapraklarının üçüncü kişilerce doldurularak kullanılması halinde bu durumun onlara karşı açılacak bir menfi tespit davasında ileri sürülmesi gerektiği, davacının işbu davayı açma hakkı olmadığı, belirtilen gerekçeler dahilinde davacının boş çek yapraklarının zayi olduklarından bahisle iptalleri ile zayi belgesi verilmesi talebi ile iş bu davayı açmakta hukuki yararının bulunmadığı, dava şartlarının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114. maddesinde düzenlendiği, aynı maddenin 1-h. fıkrasında davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmasının dava şartları arasında sayıldığı, aynı Kanun'un 115. maddesinde ise Mahkemenin dava şartlarının varlığını yargılamanın her aşamasında re'sen gözeteceğinin ve dava şartlarının bulunmaması durumunda davanın usulden reddine karar verileceğinin belirtildiği anlaşılmakla, açılan davanın hukuki yarar yokluğu sebebiyle usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM
:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Açılan davanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-h. maddesi atfıyla aynı Kanun'un 115/2. maddesi gereğince hukuki yarar yokluğu sebebiyle USULDEN REDDİNE,2-Yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına,3-492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 22. maddesi gereğince alınması gereken 615,40-TL harç davanın açılışı sırasında peşin alındığından ve karşıladığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,4-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333.maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının talep halinde ve karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,Dair, davacı tarafın yokluğunda dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 345.maddesi gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere bulunulan yer ya da başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurmak ve istinaf harç ve masraflarını karşılamak koşulu ile İzmir Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere karar verildi.█████/2025Katip ...e-imzalıHakim ...e-imzalı