KHK ile kamu görevinden çıkarılan, anayasal düzeni yıkmaya teşebbüs suçundan mahkumiyeti kesinleşen kişinin göreve iade talebinin reddine ilişkin temyiz incelemesi.
Özet: KHK ile kamu görevinden çıkarılan davacının, göreve iade talebinin reddi ile parasal haklarının iadesi istemiyle açtığı davanın reddi yönündeki istinaf kararının temyiz incelemesinde, davacının "anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüse yardım etme" suçundan kesinleşmiş mahkumiyet kararı bulunduğu ve bu kararın gerekçesinde darbe girişimi gecesi kışlada silahlı olarak emirler doğrultusunda hareket ederek araçları sevk etme gibi somut eylemlerinin sabit olduğunun belirtilmesi nedeniyle, temyiz itirazları hukuka uygun bulunmayarak idare mahkemesi kararının onanmasına karar verilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YBEŞİNCİ DAİREEsas No
: ██████████Karar No
: ██████████Temyiz İsteminde Bulunan (Davacı)
: ...Vekili
: Av. ...Karşı Taraf (Davalı)
: ... Bakanlığı / ANKARAVekili
: Av. ...İstemin Özeti
: 677 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki listede ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, göreve iade talebiyle OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... ayılı işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kalındığı iddia olunan parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi ile 10.000,00 -TL manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davanın reddi yolunda verilen ... (Kapatılan) ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.Temyiz İsteminde Bulunan Davacının İddialarının Özeti: Savunma hakkı tanınmadan, geçerli bir sebebe ve somut delile dayanmadan tesis edilen kamu görevine son verilmesine ilişkin işlemin hukuka, Anayasa'ya ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'ne aykırı olduğu, adil yargılanma hakkı ile masumiyet karinesinin ihlal edildiği, dava konusu işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırı olduğu, FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisaklı ya da irtibatlı olduğuna ilişkin somut bir delilin bulunmadığı, isnat olunan suçlamaların gerçeği yansıtmadığı iddia edilmektedir.Davalı İdarenin Savunmasının Özeti
: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.Danıştay Tetkik Hakimi
: ...Düşüncesi
: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:Bölge idare mahkemesi idare dava daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin varlığı halinde mümkün olup, davacı tarafından ileri sürülen hususlar bunlardan hiçbirine uymamaktadır.Dava dosyasında yer alan belgeler ve UYAP kayıtlarının incelenmesinden; "Anayasal Düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüse yardım etme" suçunu işlediği gerekçesiyle davacı hakkında mahkumiyet kararı verildiği ve anılan cezanın Yargıtayca onanarak kesinleştiği anlaşılmaktadır.Bununla birlikte, davacı hakkında yürütülen ceza yargılaması neticesinde, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında yer alan; "Olay gecesi sanığın (davacının) alarm verildiğini öğrenmesi üzerine kışlaya geldiği, G.M’den aldığı emir üzerine silah, hücum yeleği ve kompozit başlığını giyerek içtima alanına gittiği, bu sırada Binbaşı F.D'nin Tugay Komutanı A.A toplantı yaptıktan sonra kendisine verilen emirler (belediye başkanını alıp belediye binasından anonsta bulunmak - Paşaçayır yolunu emniyete almak - Kazım Karabekir kışla ve lojmanlarını muhafaza altına almak) doğrultusunda saat 23.00 - 23.30 sıralarında birlik komutanlarını kendi odasında toplantıya çağırdığı, Toplantıya Üsteğmen M.Ş.Ü (dosya dışı), MEBS Bölük Komutanı Yüzbaşı S.Ç, Hava Savunma Füze Bölük Komutanı Üsteğmen S.D, İstihkam Bölük Komutanı ve TOW Bölük komutan vekili Üsteğmen E.Ç, Keşif Bölük Komutanı Yüzbaşı S.K, MEBS Bölüğünde Takım Komutanı Üsteğmen Z.A, MEBS Bölüğünden Teğmen E.K'nin katıldığı, bu toplantıda Binbaşı F.D'nin “Genelkurmaydan gelen emirle sıkıyönetim ilan edildi” dediği, yine İstihkam, Keşif ve TOW Bölüğünden 6 araç hazırlanması, içlerinde 5-6 personelin bulunması ve bu araçların AMK (Acil Müdahale Kuvveti) Binasının bulunduğu yere gelmesi yönünde emir verdiği, verilen emir üzerine E.Ç'nin Bölük Bölgesine giderek Teğmen G.M, Teğmen F.Ş ve Uzman Çavuş sanık ...’a İstihkam ve TOW Bölüğünden 2 şer araç (ZPT) hazırlayarak AMK Binası önüne getirmeleri yönünde ve geri kalan askerleri de Tabur Binası önüne gitmeleri yönünde emir verdiği, Bölük komutanı E.Ç’nin emri üzerine iki adet ZPT ve ZPT’leri içinde toplam 12 personel ile hazırladıkları, yine E.Ç üsteğmenin ‘jandarma lojman bölgesinde yol güvenliğine gideceksiniz başınızda da sorumlu F.Ş teğmen olacak” emrini vermesi üzerine kışladan çıkmak üzereyken Yüzbaşı S.K tarafından verilen emir üzerine 100 adet 7.62mm fişek ile 5 adet G3 şarjörü aldıkları, Binbaşı F.D'nin E.Ç'ye “sizin araçlar İl Jandarma Komutanlığının altındaki yolun emniyetini alacak, ” demesi üzerine E.Ç'nin Teğmen G.M ve sanık F.Ş'nin hazırladığı İstihkam Bölüğüne ait 2 adet ve sanık ...'ın hazırladığı TOW bölüğüne ait 2 adet olmak üzere toplam 4 ZPT'yi verilen emir doğrultusunda Jandarma bölgesine gönderdiği, Üsteğmen E.Ç'nin Teğmen F.Ş ile sanığın (davacının) da bulunduğu Uzman çavuşlara ‘aşağı jandarmanın oraya inin yol güvenliğini alın sadece askeri personelin geçişine izin verin" dediği, önden İstihkam Bölüğüne ait 2 ZPT, arkadan da sanığın (davacının) da içinde bulunduğu TOW bölüğüne ait 2 ZPT kışladan çıkarak eski Erzurum yolu üzerindeki Jandarma kavşağına gittikleri, İstihkam Bölüğüne ait ... plakalı 1. ZPT'de araç komutanı olarak Teğmen F.Ş, sürücü Er O.M ve Erler H.A, S.A ile G.Ş'nin bulunduğu, ... plakalı 2. ZPT'de araç komutanı olarak Uzman Çavuş Y.Ş, sürücü Er M.Y, Uzman Çavuş A.A.K, Onbaşı S.B, Erler Ö.F.Ş, H.A ve Ö.D'nin bulunduğu, TOW Bölüğüne ait ... plakalı 3. ZPT'de araç komutanı olarak Uzman Çavuş sanık E.C, sürücü Er N.A, Uzman Çavuşlar A.Ç ve S.B, Onbaşı M.D ve Er R.B'nin bulunduğu, 361124 plakalı 4. ZPT'de araç komutanı olarak Uzman Çavuş sanık ..., sürücü Uzman Çavuş M.Ç, Uzman Çavuş A.Y, Erler O.D, Y.K ve Y.E.T'nin bulunduğu, istihkam bölüğüne ait ZPT'lerin Jandarma kavşağına saat 01.30 sıralarında geldikleri, araçları yolu kapatacak şekilde park ettikleri, yol üzerinde bekleyerek 01.34'te gelen beyaz renkli doblo tipi bir aracı durdurarak geri çevirdikleri, 01.37 sıralarında sanığın (davacının) da içinde bılınduğu TOW bölüğüne ait 2 ZPT'nin daha geldiği, 01:39 sıralarında gelen 2 aracı daha geri çevirdikleri (E.C ve O.D'nin beyanları ile Mahkememizin ... Esas sayılı dosyasında Adli Emanetin ... sırasına kayıtlı ... 2TB hard disk içerisindeki "MOBESE" klasöründeki görüntülerden anlaşılmıştır.), sanıkların kavşakta bekledikleri sırada Binbaşı F.D, Üsteğmen Z.A ve Teğmen E.K LAND araç ile Jandarma kavşağında bulunan birliklerin yanına geldikleri ve sanığın (davacının) da içinde bulunduğu TOW bölüğüne ait 2 ZPT'yi personelleriyle birlikte alarak şehir merkezine doğru gittikleri, giderken Binbaşı F.D'nin Teğmen F.Ş'ye "darbe dediğin sert olur, gerekirse sert davranın, havaya sağa sola ateş açın" dediği (G.M'nin beyanlarından anlaşılmıştır.), yine Teğmen E.K'nin "bu araçtakilerle belediyeye gidip gövde gösterisi yapacağız" dediği (C.C'nin beyanlarından anlaşılmıştır.), TOW bölüğüne ait 2 ZPT, içerisinde F.D ve Z.A'nın bulunduğu LAND araçla birlikte saat 02.30 sıralarında belediye önüne geldikleri, Teğmen E.K'nin emri ile burada araçtan indikleri, Teğmen E.K’nin “ARAÇTAN İNİN, ARAÇLARIN ÖNÜNDE VATANDAŞIN KARŞISINA GELECEK ŞEKİLDE TEK SIRA DİZİLİN, SİLAH KULLANMA YETKİNİZ DÂHİLİNDE SİLAH KULLANABİLİRSİNİZ” dediği, vatandaşların ise “ASKER KIŞLAYA” diye bağırdıkları, Binbaşı F.D’nin “HALKI BURDAN GEÇİRMİYECEĞİZ, HALK BULUNDUĞU YERDE KALSIN” dediği (S.B'nin beyanlarından anlaşılmıştır.), burada E.K ve Z.A'ın belediye hoparlöründen ikinci kez TSK'nın yönetime el koyduğunu anons ettikleri (E.K'nin beyanlarından anlaşılmıştır.), sanıkların burada ellerinde Türk bayrağı olan halkla karşı karşıya geldikleri, vatandaşların “Asker Kışlaya” diye slogan attıkları, Binbaşı F.D'nin “ARKADAŞLAR SIKI YÖNETİM İLAN EDİLDİ” demesi üzerine vatandaşların tepkisinin arttığı ve F.D’yi aralarına çekmeye çalıştıkları, polislerin F.D'nin vatandaşların arasından alarak gözaltına aldıkları, kalabalık vatandaş grubunun sanığın (davacının) da içinde bulunduğu askerlerin üzerine yürüdüklerinde sanığın (davacının) üstü konumundaki komutanlarının askerlere "geri çekilmeyin çaprazda bekleyin" şeklinde emirler verdikleri, ve geri çekildikçe askerleri itekledikleri, bu sırada vatandaşlar üzerine gelince Teğmen E.K halka hitaben "Hepinizin AMINA koyacağım" diyerek küfür ettiği, halkın E.K'yi da aralarına aldığı, o esnada gerek halk gerekse orada bulunan Polis Memurlarının ‘arkadaşlar bu bir darbe girişimidir yaptığınız suçtur geri dönün’ şeklinde sanığı (davacıyı) ve diğer askerleri uyardıkları, sanık ...'ın da başlarında bulunan Üsteğmen Z.A'ya ‘komutanım bizim burada ne işimiz var? biz burada ne yapıyoruz? halkın elindeki telefondan darbe girişimi olduğunu öğreniyoruz bu yaptığımız şuçtur’ dediği, ancak Z.A'nın sanığa (davacıya) herhangi bir cevap vermediği, kalabalığın askerlere müdahale etmesi üzerine sanık E.C emri altındaki askerleri ZPT'ye bindirerek kışlaya dönüş talimatı verdiği (C.C, Y.E.T ve M.D'nin beyanları), Uzman Çavuş M.Ç'nin uyarısı ile sanığın (davacının) araca bindiği ve geldikleri araçla belediye binasının oradan ayrıldıkları, Digor pazarı denilen yere geldiklerinde vatandaşların yolu kesmeleri üzerine orada bekleyen iki askeri aracın yanında durdukları, burada Teğmen E.K ile halk arasında küfürlü diyalogların geçmesi üzerine E.K'nin G3 silahının kurma kolunu çekip bıraktığı ve halktan gelen tepki üzerine sanığın (davacının) bulunduğu ZPTnin içine kaçtığı, diğer askerlere de araçlara binme talimatı verdiği, akabinde oradan hareket ettikleri, yaklaşık 30 dakika şehir içinde dolaştıktan sonra saat 03:00-03:30 sıralarında jandarma kavşağına geldikleri ve burada araçtan indikleri, bu esnada İl Özel İdaresine ait kamyonların gelerek kışlaya çıkan yolu kapatmak istedikleri, E.K'nin da gelen kamyon şoförlerine ‘yolu kapattırmam gerekirse vur yetkimiz var’ diyerek gelen kamyonları uzaklaştırdığı, Paşaçayırı istikametinden gelen kamyonu da geri çevirerek sanığın (davacının) da içinde bulunduğu askerlere "gerektiğinde silahlarınızı kullanacaksınız ayaklarına ateş edin ‘ dediği, sanığın (davacının) da E.K'ye ‘komutanım gelenler terörist mi? ne diye ateş edeceğiz? dediği, saat 04:00 sıralarında bir polis otosunun gelerek kışladan gelen yolu kapatmak istediği, Teğmen E.K'nin polislere ‘bu yolu kapattırmam sizde emir kulusunuz yolu kapatırsanız silah kullanma yetkisi dâhilinde silah kullanmak zorunda kalacağım beni buna mecbur bırakmayın’ dediği, sanığın (davacının) da aralarında bulunduğu askerlere ‘üzerinize yürüyen polis yada sivil halk olursa önce uyarı ateşi açın sonra ayaklarına sıkın, vur emri verildi’ dediği, bunun üzerine Uzman çavuş olan sanıklar ..., A.Y ile M.Ç "biz kendi polisimize halkımıza mı ateş edeceğiz" dedilği, Teğmen E.K'nin da "‘Arkadaşım bu saatten itibaren sıkıyönetim kanunları geçerlidir, emrimi dinlemezseniz yargılanırsınız, bu bir emirdir geri dönerek belediye başkanını alacağız" şeklinde cevap vermesi üzerine uzman çavuş olan sanıklar "biz gerekirse mesleği bırakırız, bu emre uymuyoruz kışlaya dönüyoruz" diyerek araçlarına bindikleri (sanık ... ve O.D'nin beyanlarından anlaşılmıştır), ve kışlaya doğru hareket ettikleri, saat 04:30 sıralarında kışlaya geri döndükleri anlaşılmıştır. Sanık ... her ne kadar darbe girişiminden haberdar olmadığını, terörle mücadele zannıyla ve görev bilinciyle hareket ettiğini savunmuş ise de; Binbaşı F.D'nin saat 23:00 - 23:30 sıralarında birlik komutanlarıyla yapmış olduğu toplantıda “Genelkurmaydan gelen emirle sıkıyönetim ilan edildi” (ordunun yönetime el koyduğunun ifade edilmek istendiği anlaşılmıştır), şeklindeki sözlerinin akabinde E.Ç'nin kendisine verilen görevler dahilinde sanığın (davacının) daiçinde bulunduğu TOW bölüğüne ait ZPT'leri hazırlattığı, saat 01:30 gibi geç bir saatte kışla dışına çıkıp yolu kapatacak şekilde konuşlanmaları, Binbaşı F.D'nin yanlarına geldiğinde "darbe dediğin sert olur, gerekirse sert davranın, havaya sağa sola ateş açın" şeklinde, Teğmen E.K'nin da "bu araçtakilerle belediyeye gidip gövde gösterisi yapacağız" şeklinde söylemesi, ceride defterinden anlaşılacağı üzere belediye hoparlöründen saat 01:02 de Türk Silahlı Kuvvetleri'nin yönetime el koyduğuna ilişkin sıkıyönetim ilanı anonsu yapılması,Sanığın (davacının) da içinde bulunduğu ZPT'nin saat 02:30 sıralarında belediye binası önüne gelmeleri, burada belediye hoparlöründen ikinci kez TSK'nın yönetime el koyduğu şeklinde anons yapılması, yine belediye binası önündeki polislerin sanığın (davacının) da içinde bulunduğu askerlere darbe girişimi olduğunu söylemeleri, sanığın (davacının) eylemini gerçekleştirdiği yer ve zaman ile sahip olduğu iletişim imkanları, rütbesi, eğitimi, mesleki tecrübesi ve dış dünyaya yansıyan davranışları nazara alındığında olayın gerçek mahiyetini bilmemesinin mümkün olmaması, verilen emirlerin hizmete müteallik olup olmadığını bilebilecek ve sorgulayabilecek durumda olması karşısında, sanığın (davacının) suçtan kurtulmaya yönelik savunmalarına itibar edilmemiş, eylemlerini bir suç işleme kararının icrası kapsamında iradi ve kasti olarak gerçekleştirdiği... Sözde sıkıyönetimden haberdar olarak, darbeye teşebbüs suçunu sevk ve idare edenler tarafından verilen emirleri/görevleri kabullenen ve kendisine verilen emirler doğrultusunda, darbe girişiminin icrası kapsamında sokağa çıkma yasağının uygulanması ve sivil vatandaşların seyahat etme hürriyetlerinin engellenmesi amacıyla kışla dışına çıkarak ... plakalı ZPT ile eski Erzurum yolu üzerindeki Jandarma kavşağına yolu kapatacak şekilde konuşlanmış olması, burada gelen sivil araç geçişlerine engel olarak geri çevirmeleri, Binbaşı F.D'nin yanlarına gelip "darbe dediğin sert olur, gerekirse sert davranın, havaya sağa sola ateş açın" demesine rağmen binbaşı F.D ve Teğmen E.K'nin emri ile belediye binası önüne gitme, burada halkla karşı karşıya gelmesi ve belediye hoparlöründen TSK'nın yönetime el koyduğu şeklinde yapılan anonsları duymasına ve yine F.D'nin halka hitaben yapmış olduğı "sıkı yönetim ilan edildi" şeklindeki konuşmayı duymasına ve polislerin ve sivil vatandaşları sanığın (davacının) da içinde bulunduğu askerlere ülkede darbe girişimi olduğunu söylemelerine rağmen hemen dönüş iradesi göstermemesi, dönüş esnasında da Teğmen E.K'nin emri ile Jandarma kavşağında yolu kapatacak şekilde tekrar konuşlanmaları, halkın tepkisi üzerine geri dönüş iradesini çok geç göstermesi (sanık (davacı) en geç 02:00 sıralarında darbe teşebbüsünden haberdar olmasına rağmen kışlaya saat 04:30'dan sonra girebilmiştir)" şeklindeki eylemlere dahil olan sanığın (davacının) eyleminin ... Anayasayı İhlal Suçuna Yardım Etmek kapsamında kaldığı..." tespitleri, bakılmakta olan dava dosyasında yer alan diğer tespitler ile birlikte değerlendirildiğinde, davacının, FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile iltisak ve irtibatının bulunduğu sonucuna varılmıştır.Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın yukarıda belirtilen gerekçenin eklenmesi suretiyle ONANMASINA, temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, █████/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.