sosyal güvenlik kurumunun davacıya ait özel bina inşaatı ve ekmek fırını hizmetleri ile tarım sigortası kayıtlarını hukuka aykırı iptal etmesinin iadesi talepli hizmet davası.

Sosyal Güvenlik Kurumunun davacıya ait özel bina inşaatı ve ekmek fırını hizmetleri ile tarım sigortası kayıtlarını hukuka aykırı iptal etmesinin iadesi talepli hizmet davası.

Özet: Davacı, davalı kurum tarafından denetim raporlarına dayanılarak iptal edilen özel bina inşaatı ve ekmek fırını işletmelerindeki hizmetlerinin ve primlerini ödediği tarım sigortası hizmetlerinin haksız olduğunu, çalışmaya dair cumhuriyet başsavcılığınca kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiğini belirterek iptal edilen tüm hizmetlerinin geri verilmesini talep etmekteyken; davalı kurum ise hizmetlerin fiili çalışmaya dayanmadığını, savcılık kararının alakasız olduğunu ve tarım sigortasının denetim raporuyla değil, geçmiş dönem borçlarına mahsup ve süresinde ödenmeme nedeniyle sonlandırıldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

10. Hukuk Dairesi █████████ E. , ██████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

SAYISI

: █████████ E., █████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Bartın 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi

SAYISI

: 2022/1 E., ████████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı kurum tarafından düzenlenen 06.07.2015 tarihli, 2015/... sayılı sosyal güvenlik denetleme raporuna dayanarak ...'e ait ... ... sicil no.lu özel bina inşaatı işletmesindeki ███████-06 tarihleri arasındaki dönemlerdeki ve ... ... sicil no.lu ekmek fırını işletmesindeki ███████-███████ arası ve ███████-███████ arası dönemlerdeki müvekkilinin hizmetlerinin iptal edildiğini, yapılan iptal işleminin usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkilinin iptale konu edilen dönemlerde adı geçen işyerinde çalıştığını, yapılan işlemlerin müvekkilinin ...'e ait özel bina inşaatı işletmesinde çalışmadığına dayanılarak yapıldığını ancak hizmet iptali işlemi yapılırken müvekkilinin daha önceden çalıştığı ekmek fırını işyerindeki hizmetlerinin de iptal edildiğini, bu nedenle davalı kurumun hizmet iptali işleminin tüm yönleri ile yasaya aykırı olduğunu, bu konuda davalı Kurumun müvekkili hakkında evrakta sahtekarlık suçundan şikayetçi olduğunu, Bartın Cumhuriyet Başsavcılığının █████████ sayılı soruşturma dosyasında █████████ karar ile kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiğini, bu kararın gerekçesi olarak müvekkilinin ilgili iş yerinde çalışmadığına dair somut delil bulunamamasının gösterildiğini, müvekkilinin bu süreçler içinde emekli olmak istediğini ve davalı Kuruma emekli olabilmek için 2014 yılının 6. ayından 2016 yılının 4. ayını da kapsamak üzere 2014/6-2016/4 dönemi için tarım sigortası ödediğini, davalı Kurum tarafından ödenen bu tarım sigortası hizmetlerinin de iptal edildiğini ve müvekkilinin emekli yapılmadığını, yapılan bu işlemin de hukuka aykırı olduğunu, bu hususta hizmet iptallerinin geri alınması için davalı kuruma başvurulmuşsa da yetkili iş mahkemesinde bu konuda bir karar verilmesi gerektiğinin müvekkiline bildirildiğini ve iş bu davanın açılması gereğinin hasıl olduğunu beyan ederek müvekkilinin .... ... sicil no.lu özel bina inşaatı işletmesindeki ███████-06 tarihleri arasındaki dönemlerdeki, ... ... sicil no.lu ekmek fırını işletmesindeki ███████-███████ arası ve ███████-███████ arasındaki dönemlerdeki davalı Kurum tarafından iptal edilen hizmetlerinin ve 2014/6-2016/4 dönemi için müvekkili tarafından primleri ödendiği halde iptal edilen tarım sigortası hizmetlerinin geri verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının ...'e ait olan özel bina inşaatı iş yerinde 01.08.2011-07.11.20 12... .10.2013-14.05.2014 tarihleri arasındaki hizmetlerinin fiili çalışmaya dayanmadığının tespit edildiğini, davacının çalışmalarının usulsüz iptal edildiği yönündeki iddialarının yersiz olup her iki iş yerinde de hizmetlerinin fiili çalışma olmadığının tespit edildiğini ve bu durumun müdürlükleri denetmenlerince titiz bir çalışma sonucu raporlandığını, sigortalı hakkında Bartın Cumhuriyet Başsavcılığının verdiği kovuşturmaya yer olmadığı yönündeki kararın belgede sahtecilik hususunda olup, fiili çalışmaya dayanmayan sigortalılığın ise farklı bir konu olduğunu, bu nedenle başsavcılığın kovuşturmaya yer olmadığı yönündeki kararının hizmet iptalini kapsamadığını, davacının diğer bir iddiası olan 2014/6.ay ile 2016/4.ay arası tarım sigortalılığının iptali konusunda yapılan incelemede tarım sigortalılığının iptalinin söz konusu olmadığının tespit edildiğini, şahsın 2925 tarım sigortasının 01.08.2011 tarihinde 4A kapsamında çalışması başlaması nedeni ile 30.07.2011 tarihinde durdurulduğunu ancak 01.08.2011-07.11.2012 tarihleri arasında 4/A çalışmalarının iptal edilmesi üzerine sigortalıya 01.08.2011-31.12.2011 tarihleri arası 2925 tarım sigortası prim borcu tahakkuk edildiğini, şahsın 2014/6-2016/4 dönemleri arası yapmış olduğu tarım sigortası prim ödemelerinin 01.08.2011 - 31.12.2011 arası prim borçlarına mahsup edildiğini, 2011 yılı prim borçlarının yasal süresinde ödenmemesi nedeni ile tarım sigortalılığının 01.01.2012 tarihi itibari ile sonlandırıldığını dolayısı ile tarım sigortalılığının sonlandırılmasının denetim raporu ile ilgisi bulunmadığını, bu nedenlerle yapılan işlemlerde Kurumun her hangi bir işlem hatası olmadığını, mevcut durumu gizleyen ve muvazaalı işlem yapanın davacının kendisi olduğunu, kendi durumu hakkında kuruma doğru bilgi vermemesinden ötürü dava konusu kurum zararının oluşumunda tamamen kusurlu olduğunu beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın Kabulü ile

1-)Davacının SGK tarafından iptal edilen toplam 728 günlük çalışmasının sigortalı çalışma olarak tespitine, SGK'nın aksi yöndeki Kurum işleminin iptaline" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, denetmen raporuna istinaden iptal edilen sigortalılık sürelerinin geçerli olduğu ve aksi yöndeki Kurum işleminin iptali talebine ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.

3.Eldeki davada, davacı, dava dışı işverene ait ... sicil numaralı "ekmek fırını" mahiyetli işyerinden 26.03.2011-07.11.20 12... .10.2013-14.05.2014 tarihleri arasında bildirilen çalışmaları ile aynı işverene ait ... sicil numaralı "özel bina inşaatı" mahiyetli işyerinden 15.05.2014-30.06.2014 tarihleri arasında bildirilen çalışmalarının fiili çalışmaya dayanmaması nedeniyle denetmen raporu ile iptali üzerine Kurum işleminin iptalini talep etmiş olup Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de verilen kararın hatalı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

4.Somut olayda, davacının müfettiş soruşturması aşamasında verdiği beyanında fiili olarak çalışma olmadığını, eksik çalışmalarının tamamlanması için dava dışı ... tarafından bildirimlerinin yapıldığını, inşaat işinden anlamadığını, emekli olmak için inşaatlardan sigortasını ödettiğini açıkça belirtmiş olup yine bu aşamada dinlenilen özellikle muhtar ... davacının sadece kendi işlerini yaptığını, köyden çıkmadığını, başka birinin yanında çalışmadığını, belinin rahatsız olduğunu, inşaattan anlamadığını açıkça belirtmiş olup Mahkemece, alınan çelişkili beyanlara itibar edilerek davanın kabulüne karar verilmesi isabetsizdir.

Denetim sırasında alınan imzalı beyanların varlığı karşısında Mahkemece, çelişkinin nereden kaynaklandığı üzerinde durulmalı, davacının ikametgah kayıtları celbedilip köyün dışında başka bir yerde ikamet edip etmediği belirlenmeli, iptal edilen ve bildirim yapılan işyerlerinin nerede olduğu araştırılıp davacının iptal edilen sigortalılığının fiili ve gerçek olup olmadığı araştırılarak sonucuna göre karar verilmelidir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle,

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 02.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.