Yargıtay, sigorta başlangıç tarihi tespit davasında fiili çalışma ve işyeri kayıtlarının eksik incelenmesi nedeniyle yerel mahkeme kararını bozmuştur.
Özet: Sigorta başlangıç tarihinin tespiti istemine ilişkin davada, bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için eylemli çalışmanın ve hizmet akdinin mutlak koşul olduğu belirtilerek, alt mahkemece davacının fiili çalışmasının yeterince araştırılmadığı, işyeri tescil bilgilerinin eksik olduğu, komşu işyeri araştırması ile inşaat ruhsat kayıtlarının incelenmediği ve aynı dönemdeki sigortalı tanıkların davacıyı tanımadığı tespitleri ışığında, kararın eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalı olduğu gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir.
MAHKEMESİ
: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk DairesiSAYISI
: █████████ E., ████████ K.İLK DERECE MAHKEMESİ
: Ankara 13. İş MahkemesiSAYISI
: ████████ E., ████████ K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde, davacının müvekkilinin adının 1990/3. dönem bordrosunda ... İnş. Taah. Tur. Tic. Ltd. Şti.'nin Kuruma bildirmediği nedeniyle dikkate alınmadığını belirterek, müvekkilinin sigorta başlangıç tarihinin 01.09.1990 olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı Kurum vekili cevap dilekçesinde, davanın kabulü ile davacının sigorta başlangıç tarihinin 11.09.1990 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının sigorta başlangıç tarihinin 11.09.1990 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavalı Kurum vekili , davanın hak düşürücü süreden reddinin gerektiğini, fiili çalışma olgusunun ispatlanamadığını ve davanın açılmasına sebebiyet vermeyen müvekkili Kurum aleyhine vekalet ücretine hükmedildiğini belirterek eksik inceleme sonucunda karar verildiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2., 6, 9., 6., 79., 108. madde hükümleridir.Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin kanunun belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ███████-549-555, ███████-437-4 48... /21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır.Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir.Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir.Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 5 06... sayılı Kanunlar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir.1-Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır.2-Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacının, dava dışı ....İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti. ünvanlı işverenin ... sicil no.lu iş yerinden davacı adına 01.09.1990 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, iş yerinin iş yeri tescil bilgilerinin dosya kapsanmına alınmadığı ancak tanık beyanlarında işyerinin inşaat işi olduğunun belirtildiği, işe giriş bildirgesindeki işyeri adresinin de ...Mah.1695/1. parsel inşaatı ... olarak belirtilmiş olduğu, iş yerinin kanun kapsam döneminin ise 13.07.1990-31.12.1996 tarihleri arasında olduğunun ve işyerinin 1990/2. ve dava konusu 3. dönem bordrosunun verilmiş olduğu, dava konusu dönemden 4 sigortalının bildirilmiş olduğu, 4 üncü de dinlendiği ve davacıyı tanımadıkları, komşu iş yeri araştırması yapılmadığı, inşaatın ruhsat kayıtlarının araştırılmadığı, dosyadaki yukarda belirtilen diğer delillere göre değerlendirme yapıldığı böylelikle Mahkemece verilen hükmün eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmıştır.Buna göre Mahkemece, davacının eylemli çalışmasını ortaya koyacak şekilde iş yerinin inşaat işyeri olduğu gözetilerek, söz konusu inşaatın ruhsatı ve yapı kullanım izni bilgileri ilgili Belediye Başkanlığından sorularak araştırılmalı,emniyet, vergi, belediye, SGK aracılığıyla yapılacak araştırmayla komşu işyerlerinde çalışan kişiler yöntemince saptanarak,çalışma ve vergi kayıtları da getirtilerek re’sen bilgi ve görgülerine başvurulmalı, sigortalılık kayıtları getirtilerek beyanları denetlenmeli, komşu iş yerinin saptanamaması halinde davacının çalışmasını bilebilecek kişileri tarafların beyanları alınmak suretiyle belirlenerek sigortalılık, vergi ve diğer çalışma kayıtları getirtilerek dinlenmeli, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek davacının iş yerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir.3-Kabule göre de, sigortalılığın başlangıcı, işverence yasal süresinde verilmekle zorunlu sigortalılık tescilinin dayanağını oluşturan bildirgede işe giriş günü olarak yazılı tarihin kabul edilmemesi yönündeki Kurum işleminin iptali ile anılan bir günlük çalışma süresinin geçerliliğinin tespiti niteliğinde olduğundan, sigorta başlangıcının tespitinin yanı sıra 1 gün süre ile asgari ücretle çalıştığının tespitine ve işveren ünvan ve iş yeri sicil no.su da belirtilmek suretiyle infaza elverişli şekilde hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemiş olması, usul ve kanuna aykırı olup, bozma nedenidir.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.VII. KARARAçıklanan sebeple,Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,01.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.