kompresör tesis satış sözleşmesinden kaynaklı borcun çeklerle ödenmesi, kaybolan çeklerin tahsil edilememesi ve menfi tespit davasının esastan reddi üzerine yapılan istinaf incelemesi.

Kompresör tesis satış sözleşmesinden kaynaklı borcun çeklerle ödenmesi, kaybolan çeklerin tahsil edilememesi ve menfi tespit davasının esastan reddi üzerine yapılan istinaf incelemesi.

Özet: Davacı tarafça, kompresör tesisi satış sözleşmesi uyarınca ödenen bedele mahsuben verilen çeklerin bir kısmının davalı tarafından kaybedildiği veya bankaya ibraz edilmediği, ayrıca ek ödemeler yapıldığı iddialarıyla borçlu olmadığının tespiti ve kötüniyet tazminatı talebiyle açılan menfi tespit davasında, ilk derece mahkemesi, çeklerin teslim edilmesinin borcu ödediği anlamına gelmediğini ve davacının borcun sona erdiğini ispatlayamadığını belirterek davayı reddetmiş olup, davacı vekili bu kararı istinaf etmiştir.

11. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI

: ████████ Esas, ███████ Karar

HÜKÜM

: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Adıyaman 4. Asliye Hukuk (Ticaret) Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., ████████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 14.09.2021 tarihinde akdedilen satış sözleşmesi ile kompresör tesis satışı hususunda 20.000,00 TL aracıya ödenen satış harcaması ile birlikte 1.727.000,00 TL bedel üzerinden anlaşmaya vardığını, sözleşmeye göre müvekkili tarafından davalı ... 'e ödemenin 4 adet çek ile yapılacağını, toplam tutarı 1.707.000,00 TL olan 4 adet çekin imza karşılığı davalıya teslim edildiğini, ... Bankasına ait ... seri numaralı, 15.10.2021 tarihli 354.000,00 TL bedelli çekin davalı tarafından veya cirantası tarafından bankadan tahsil edildiğini, davalı tarafından tesisin kalan kısmının tesliminde sorunlar ortaya çıktığını, davalının, müvekkiline ... Bankasına ait ... seri numaralı, 30.11.2021 tarihli, 338.250,00 TL bedelli ve ... Bankasına ait ... seri numaralı, 02.12.2021 tarihli, 338.250.00 TL bedelli iki çekin kaybolduğunu ve çek zayii davası açıldığını bildirdiğini, müvekkilinin mahkeme kararı çıktığında ve ibraz edildiğinde çeklere mahsuben ödeme yapacağını belirttiğini, davalının daha sonra 0078373 seri numaralı, 10.12.2021 tarihli ve 676.500,00 TL bedelli çekin de kaybolduğunu bildirdiğini, müvekkilinin ise sorun yaşamamak adına ilk çeklerle ilgili zayi davası açılmış olması nedeni ile çeklere mahsuben ... Banakası hesabından davalının hesabına 10.12.2021 tarihinde 100.000,00 TL ve 15.12.2021 tarihinde 50.000,00 TL ödeme yaptığını, davalının 14.09.2021 tarihli portokole dayanarak müvekkili hakkında çek ve banka yolu ile tahsil etmiş olduğu miktarları düşerek ibraz edilmeyen ve zayi olan çeklerden kalan bakiye 1.203.000,00 TL bedel üzerinden ilamsız icra takibi açtığını, takip dayanağı protokolün müvekkilini borçlandırıcı bir sözleşme olmadığını, sözleşmede ödemelerin çek ile yapılacağı ve hatta çekleri teslim alması ile birlikte ödemenin de yapıldığının belirtildiğini, davalının kaybetmiş olduğu çeklerden ötürü ... numaralı 338.250,00 TL ve ... numaralı 338.000,00 TL bedelli çekler ile ilgili zayi kararının 14.02.2022 tarihinde kesinleştiğini, davalının ... Bankasına ait ... seri numaralı, 10.12.2021 tarihli ve 676.500,00 TL bedelli çeki bankaya ibraz etmediğini ve zayi davası açıldığı hususunda bankaya bilgi verilmediğini ileri sürerek müvekkilinin Adıyaman İcra Dairesinin █████████ E. sayılı dosyasından takip dayanağı 14.09.2021 tarihli sözleşmeden dolayı borçlu olmadığının tespitini, davalının kötüniyetli olması nedeniyle kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; takibin taraflar arasındaki temel ilişkiye dayalı (konkasör satış sözleşmesinden dolayı) ödenmeyen 1.203.000,00 TL bakiye satış bedelinin tahsiline yönelik olduğunu, davacının 14.09.2021 tarihli sözleşmeden dolayı bakiye 1.203.000,00 TL borcun müvekkiline ödendiğini iddia etmediğini, çeklerin muhatap bankaya ibraz edilip edilmemesinin davacının var olan borcunu ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmayacağını, davacının kötüniyetli olduğunu savunarak davanın reddine, dava konusu alacağın % 20'si oranında kötüniyet tazminatının davacıdan alınarak davalı müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasındaki sözleşmenin "Fiyat ve Ödemeler" başlıklı 3. maddesinde; satış bedelinin 1.707.000.00 TL olduğu, ödemenin 4 adet çek ile yapılacağı, seri numaraları, tarihleri ve bedelleri belirtilen çeklerin davalıya teslim edildiği, ... seri numaralı, 15.10.2021 tarihli, 354.000,00 TL bedelli çekin tahsil edildiği konusunda bir anlaşmazlık bulunmadığı, ayrıca 150.000,00 TL ödeme yapıldığının da tarafların kabulünde olduğu, çek ve senet ile borç altına giren kimsenin borçlu olmadığını iddia ediyorsa bu hususu ispat etmesi gerektiği, somut olayda ispat külfetinin davacıda bulunduğu, taraflar arasında imzalanan 14.09.2021 tarihli satış sözleşmesine göre davacının davalı tarafa borçlu olduğu, borç karşılığında çek düzenlenip davalı tarafa verilse de çek düzenleyerek karşı tarafa verilmesinin borcun ödendiği anlamına gelmeyeceği, taraflar arasındaki temel ilişkinin inkar edilmediği ve borcun ödendiğine ya da sona erdiğine ilişkin delil sunulamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bir kısım çekler yönünden anlaşmazlık bulunmadığı, ... seri numaralı, 10.12.2021 tarihli ve 676.500,00 TL bedelli çekin tahsil edilip edilmediğinin davacının kendi banka hesaplarında yapılacak inceleme ile tespit edilebileceği, bu nedenle davacının bu çekin bedelinin kendi hesabından tahsil edilip edilmediğini bilebilecek durumda olduğu, davacı tarafça bu çekin tahsil edildiğine ilişkin bir belgenin dosyaya sunulmadığı, bu durumda ... seri numaralı, 10.12.2021 tarihli ve 676.500,00 TL bedelli çek yönünden de borçlu olduğunun açık olduğu, dolayısıyla İlk Derece Mahkemesi kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun görüldüğü gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. SONUÇ

: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcı davacıdan peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 16.10.2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.