teminat mektuplarının temel sözleşme tarihi uyuşmazlığı sebebiyle bankaca tazmin talebinin reddedilmesi üzerine açılan itirazın iptali davasında yargıtay incelemesi.

Teminat mektuplarının temel sözleşme tarihi uyuşmazlığı sebebiyle bankaca tazmin talebinin reddedilmesi üzerine açılan itirazın iptali davasında Yargıtay incelemesi.

Özet: Davacı şirket, üçüncü bir şirketin sözleşmeyi ihlali nedeniyle feshettiği işlere ilişkin olarak davalı bankadan aldığı dört adet teminat mektubunun ödenmemesi üzerine itirazın iptali davası açmıştır. Davacı, teminat mektuplarının kendi feshettiği 31.05.2018 tarihli sözleşmeyi güvence altına aldığını ileri sürerken, davalı banka ve ilk derece mahkemesi, taraflar arasındaki elektronik posta yazışmaları neticesinde teminat mektuplarının esasen 26.05.2018 tarihli başka bir sözleşmeden doğan riski güvence altına aldığını ve bankanın bu nedenle ödeme talebini haklı olarak reddettiğini belirterek davayı esastan reddetmiştir.

11. Hukuk Dairesi ████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

SAYISI

: ████████ Esas, █████████ Karar

HÜKÜM

: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ

: İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., █████████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 14.10.2025 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ve davalı vekili Avukat ...dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip, gereği düşünüldü.

KARAR

I. DAVA

Asıl ve birleşen davalarda davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket ile ... San. ve Tic. Ltd. Şti. (...) arasında akdedilen “... Projesi Yapım İşleri Sözleşmesi” kapsamında ... lehine ve müvekkili şirket adına davalı Bankanın.... Şubesi tarafından tanzim olunan 4 adet, 06.06.2018 tanzim tarihli teminat mektubunun müvekkili şirkete verildiğini, ...'nın sözleşmeye uygun davranmayıp edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle sözleşmenin feshedildiğini, bankaya gönderilen ihtarnameden de sonuç alınamaması ve teminat mektuplarının tazmin edilmemesi nedeniyle takip başlatıldığını, davalı bankanın takiplere haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek İstanbul 6. İcra Dairesi'nin ██████████ E., ██████████ E., ██████████ E., ██████████ E. sayılı takip dosyalarında itirazın iptaline, icra inkâr tazminatının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Asıl ve birleşen davalarda davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın işbu itirazın iptali davasını açmadan önce zorunlu arabuluculuk yoluna başvurmadığını, davacının ve dava dışı lehtarın onaylarına uygun olarak riskin kaynağı sözleşmenin 26.05.2018 tarihi olarak gösterildiğini, müvekkili Bankanın tarafların talimatlarına uygun hareket ettiğini, müvekkili Bankaya taraflar arasında başkaca bir hukuki ilişki bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi yükümlülüğü yüklenemeyeceğini, davaya konu icra takiplerine dayanak alınan ve TL ve euro cinsinden hazırlanan teminat mektuplarına ilişkin olarak ödeme emrinde yer alan faiz oranı ve işlemiş faizin usule, yasaya, yargı kararlarına aykırı olduğunu, icra inkâr tazminatı koşullarının da oluşmadığını savunarak davanın reddi ile kötüniyetli takip tazminatı istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı Bankaca genel kredi sözleşmesi kapsamında dava dışı üçüncü kişi ...'nın lehtar, davacının ise muhatap olduğu, ikisi kesin, ikisi avans olmak üzere 4 teminat mektubu düzenlendiği, talep yazılarından sonra davalı Banka'nın hem davalı şirkete hem de üçüncü kişi ... ile elektronik posta yazışmaları yaparak teminat mektuplarının beyanlara göre oluşturulan son taslak metinlerini davacı şirket yetkililerine elektronik posta ile gönderdiği, davacı ve ...'nın taslak teminat mektuplarına onayının alınmasından sonrasında davaya konu teminat mektuplarının tanzim edildiği, davacı tarafça 31.05.2018 tarihinde akdedildiğini beyan ettiği ... Projesi Yapım İşleri Sözleşmesi ve eklerine üçüncü kişi ...'nın aykırı davrandığı gerekçesiyle sözleşmenin feshedildiği, bu nedenle davaya konu teminat mektuplarının paraya çevrilmesi için davalı Banka'dan 01.10.2018 tarihinde talepte bulunulduğu, davalı Banka'nın teminat mektupları ile 26.05.2018 tarihli sözleşmeden doğan riskin güvence altına alındığı, 31.05.2018 tarihli sözleşmeden kaynaklanan riske güvence vermediği gerekçesiyle tazmin talebini reddettiği, davaya konu teminat mektuplarına ilişkin 06.06.2018 tarihli talep yazılarında güvence altına alınması istenen riskin konusunun (teminat mektubunun konusu kısmının boş bırakılarak) tespit edilmediği, ... yetkilisi tarafından davalı Banka yetkilisine gönderilen 01.06.2018 tarihli e-postada "sözleşme tarihi 26.05.2018" yazılı olduğu, davalı Banka yetkilisi tarafından davacı yetkilisine gönderilen 01.06.2018 tarih ve 05.43 PM saatli "... teminat mektubu hk." konulu e-postada avans teminat mektubunun taslak metninin gönderildiği, metinde temel sözleşme tarihinin 26.05.2018 olarak yazılı olduğu, davacı yetkilisi tarafından davalı Banka yetkilisine gönderilen 01.06.2018 tarih ve 05.48 PM saatli "RE: ... teminat mektubu hk." konulu e-postada davacı şirket ünvanının düzeltilerek bildirildiği, ... tarafından talep edilen teminat mektupları kredisinin onaylanmasından sonra gerek davalı Banka gerekse ... ve davacı yetkilileri arasında yapılan elektronik posta yazışmaları ile teminat mektubunun içeriğinin ve bu kapsamda talep yazısında yer verilmeyen güvence altına alınacak riski tanımlayan davacı ile ... arasındaki temel sözleşmenin 26.05.2018 tarihli olarak belirlendiği, teminat mektupları metninin davacı tarafça da teyidinin yapıldığı, teminat mektuplarında davalı garantör bankanın sorumluluğunun tespiti için üstlenilen riskin belli olması gerektiği, üstlenilen riskin teminat mektubunda gösterilmemesi hâlinde garantör bankanın ödemeden kaçınabileceği, teminat mektubundaki yazılı riskin teminat mektubu aksine yorumla değiştirilemeyeceği ve genişletilemeyeceği, dava konusu teminat mektuplarının açık metnine göre güvence altına alınan riskin üçüncü kişi lehtar ... ile davacı muhatap arasında yapılan 26.05.2018 tarihli sözleşmeden kaynaklanan ihtimal dahilindeki riskler olduğu, kesin teminat mektuplarının metinleri "..... Sanayi Ticaret Limited Şirketi ve ... arasında 26.05.2018 tarihinde imzalanan ... Projesi Yapım İşleri Sözleşmesi.." şeklinde, avans teminat mektuplarının metinlerinin ise "... arasında 26.05.2018 tarihinde imzalanan Yapım İşleri Konulu Sözleşme..." şeklinde garanti edilen riskin somut olarak belirlendiği, teminat mektuplarının metnine göre tazmin koşullarının oluşup oluşmadığının şeklen denetlenmesi gerektiği kuralına göre görünür gerçeğe uygun olarak üstlenilen riskin 26.05.2018 tarihli sözleşme olduğu, bu hususun maddi hata teşkil edebileceği şeklindeki bilirkişi görüşünün aksine sadece ... ve davacının maddi hataya düşmesinin hata hükümlerinin uygulanması için yeterli olmadığı, buna göre tarafların hep birlikte 31.05.2018 tarihli esas sözleşmeden kaynaklanan riskin teminat altına alınması hususunda taraflar arasında uzlaşmaya varılmasına rağmen tarafların maddi hataya düşerek teminat mektuplarına 26.05.2018 tarihinin yazıldığının ispatının gerektiği, ancak davalı tarafın sunmuş olduğu e-postalara göre davalı tarafın maddi hataya düşmediğinin sabit olduğu, kesin teminat mektupları açısından davacı tarafın tazmin talebindeki sözleşme ismi ile teminat mektuplarındaki sözleşme ismi her ne kadar aynı olsa da tarihlerinin farklı olduğu, maddi hatanın olması hâlinde sadece davacı taraf ve ... tarafından kaynaklanabileceği, her ne kadar teminat mektuplarında garanti altına alınan riske ilişkin tanımlamada temel ilişkiye ilişkin sözleşmenin tarihi belirlilik unsuru açısından zorunlu değil ise de tarafların bu şekilde sözleşmenin tarihini dahi belirlediği teminat mektuplarında garanti altına alınan riske ilişkin temel sözleşmenin ancak 26.05.2018 tarihli sözleşme olabileceği, teminat altına alınan sözleşmenin sonradan yeni bir sözleşme yapılarak hükümsüz bırakılarak değiştirilmesi ve bu şekilde teminat mektubu lehtarının yükümlülüklerinin ve dolayısıyla da teminatın kapsamının dışına çıkılması her zaman mümkün olmakla sözleşme tarihlerinin ayrıca belirtildiği dava konusu teminat mektupları açısından ibraz edilen sözleşmedeki tarihinin değişik olduğunu ileri sürmenin hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiş, hüküm, asıl ve birleşen davalarda davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu teminat mektuplarının hepsinin ilk talepte ödeme kaydını içerdiği, ... yetkilisi tarafından davalı Banka yetkilisine gönderilen 01.06.2018 tarihli e-postada "sözleşme tarihi: 26.05.2018" yazılı olduğu, davalı Banka yetkilisi tarafından davacı yetkilisine 01.06.2018 tarihli e-postada avans teminat mektubunun taslak metninin gönderildiği, metinde temel sözleşme tarihinin 26.05.2018 olarak yazılı olduğu, davacı yetkilisi tarafından davalı Banka yetkilisine gönderilen 01.06.2018 tarihli e-postada davacı şirket ünvanının düzeltilerek bildirildiği, davalı Banka yetkilisi tarafından davacı yetkililerine gönderilen 04.06.2018 tarihli e-postada "Teminat mektuplarının son hali Madencilikteki düzeltmeler tamam. Onayınız doğrultusunda işlemler tamamlanacaktır" şeklinde davacının onayına sunulduğu, davacı şirket şetkilisi tarafından davalı bankaya gönderilen 06.06.2018 tarihli teminat mektubu metinlerinin uygun olduğu belirtilerek mektupların hazırlanması talimatının verildiği, davacı şirket yetkilisi tarafından dava dışı ...'ya gönderilen ve davalı Banka yetkilisinin ilişik tutulduğu 06.06.2018 tarihli e-postada teminat mektuplarının finans ekibi tarafından onaylandığı bilgisinin verildiği, ... tarafından talep edilen teminat mektupları kredisinin onaylanmasından sonra teminat mektuplarının içeriği, gerek davalı Banka gerekse ... ve davacı yetkilileri arasında yapılan elektronik posta yazışmaları ile belirlenmiş olup teminat mektuplarının konusunu oluşturan ve güvence altına alınan risk olarak 26.05.2018 tarihli temel sözleşmenin kararlaştırıldığı, bu husus taraflarca teyit edildikten sonra teminat mektuplarının bu haliyle teslim alındığı, kesin teminat mektuplarının metninde "... ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi ve ... arasında 26.05.2018 tarihinde imzalanan ... Projesi Yapım İşleri Sözleşmesi.." şeklinde, avans teminat mektuplarının metninde ise "... arasında 26.05.2018 tarihinde imzalanan Yapım İşleri Konulu Sözleşme..." şeklinde garanti edilen riskin somut olarak belirlendiği, davacı tarafından tazmin talebinde ibraz edilen sözleşme 31.05.2018 tarihli olup davacı muhatap ile dava dışı lehtar ... arasındaki ticari ilişkinin 31.05.2018 tarihli sözleşmeden ibaret olduğu, başka bir ticari ilişki bulunmadığı, mektup metinlerinde 26.05.2018 tarihinin maddi hata neticesinde yazıldığı ileri sürülmüş ise de, teminat mektuplarında davalı garantör Banka'nın üstlendiği riskin aksine yorumla değiştirilmesi veya genişletilmesinin mümkün olmadığı, davalı Banka'nın dava dışı lehtara karşı aralarındaki iç ilişkiden dolayı, ödeme talebinin usulüne uygun olup olduğunu inceleme yükümlülüğü bulunduğu, Banka tarafından gerekli özenin gösterilmemesi halinde dava dışı lehtara karşı sorumlu olacağı, lehtar ... ile davacı muhatap arasındaki sözleşmenin 31.05.2018 tarihli sözleşme olduğu hususunda uyuşma bulunması, taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin sadece bu sözleşmeden ibaret olmasının davalı Banka bakımından belirsizliği ortadan kaldırmaya yeterli olmadığı, teminat mektubu metninde muhatap ile lehtar arasındaki sözleşmenin tarihinin gösterilmesi zorunlu değil ise de, tarafların bu şekilde sözleşme tarihini belirlediği teminat mektuplarında Banka'nın teminat mektubu ile güvence altında aldığı riskin de tarafların iradesine uygun olarak 26.05.2018 tarihli sözleşme olacağı, davalı Banka'nın, dava dışı lehtar ile muhatap davacı arasındaki ilişkinin dışında olması nedeniyle teminat altına alınan sözleşmenin sonradan yeni bir sözleşme ile hükümsüz bırakılıp bırakılmadığını, değiştirilip değiştirilmediğini, sözleşmenin yürürlükte olup olmadığını araştırmasının mümkün olmadığı, bu sebeple davalı Banka'nın teminat mektubu bedelini ödemekten kaçınabileceği, Banka tarafından gerekli özenin gösterilmemesi halinde dava dışı lehtara karşı sorumluluğu gündeme gelebileceğinden davalı Banka'nın sözleşme tarihindeki farklılığı ileri sürmesinin hakkın kötüye kullanılması olarak değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle asıl ve birleşen davalarda davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, asıl ve birleşen davalarda davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A.Dava ve Hukuki Nitelendirme

Asıl ve birleşen davalar, banka teminat mektubu bedelinin tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. SONUÇ

: Yukarıda açıklanan nedenlerle, asıl ve birleşen davalarda davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, takdir olunan 28.000,00 TL duruşma vekâlet ücretinin asıl ve birleşen davalarda davacıdan alınarak asıl ve birleşen davalarda davalıya verilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden asıl ve birleşen davalarda davacıya yükletilmesine, 16.10.2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.