fikri ve sınai haklar mahkemesi, tiyatro oyunu başlığında tescilli marka kullanımından kaynaklanan hak ihlali iddiasını, markanın ayırt edici niteliğini ve davalı aktörün sorumluluğunu değerlendirdi.

Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi, tiyatro oyunu başlığında tescilli marka kullanımından kaynaklanan hak ihlali iddiasını, markanın ayırt edici niteliğini ve davalı aktörün sorumluluğunu değerlendirdi.

Özet: Davacı, Türk Patentte tescilli "----" markasının bir tiyatro oyununda izinsiz kullanılması sebebiyle marka hakkına tecavüzün refi, önlenmesi ve tazminat talep ederken, davalı kendini sadece oyuncu olarak tanımlamış, ilgili ibarenin halk arasında yaygın kullanılan ve tekelleştirilemeyecek bir kalıp olduğunu, davacının ise markayı ticari olarak kullanmadığını öne sürmüş; mahkemece alınan bilirkişi raporlarından ilki davalı kullanımlarının tecavüz oluşturduğunu belirtirken, ikincisi markanın ayırt edici niteliğinin bulunmadığını ve davacının ticari kullanımını ispat edemediğini vurgulamıştır.

T.C. İstanbul Anadolu 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████

KARAR NO

: ████████

DAVA

: Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini

DAVA TARİHİ

: █████/2023

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir Ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi Ve Tazmini davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

İDDİA

: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının Türk Patent nezdinde ---- marka tescil numarası “-----” ibareli markanın tescil edilmiş olduğunu, Davalı tarafından tiyatro oyunu olarak sergilenerek aynı isim altında kullanılmış ve kullanılmakta olduğunu, oyunun 87 kez muhtelif salonlarda sergilendiğini, sözkonusu eylemlerinin durdurulması için █████/2023 tarih, ---- yevmiye numaralı ihtarnamenin gönderildiğini, ihtarın bila tebliğ döndüğünü, Bu nedenlerle , müvekkiline ait dava konusu markaya meni ve maddi-manevi tazminatın tespiti ve tahsilini talep ettiği görülmüştür.

SAVUNMA

: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının dava dilekçesinde dava değerini belirtmediğini, davanın husumet nedeniyle reddini talep ettiklerini, her ne kadar davacı, "------" tiyatro oyunu nedeniyle müvekkile husumet yönelttiğini belirtmekte ise de müvekkilinin, söz konusu oyunun yazarı ve yönetmeni olmadığını, Oyunun ismi veya içeriğinin müvekkiline ait olmadığını, müvekkilinin oyunda rol alan üç aktörden birisi olduğunu, kendisine husumet yöneltilemeyeceğini, bir aktörün, ismini, içeriğini kendisinin belirlemediği bir tiyatro oyununda yer alması marka hakkına tecavüz teşkil etmeyeceğini, toplumda yaygın bir şekilde kullanılan, halk diline yerleşmiş, deyimleşmiş bir kalıbı kendi adına tescil ettirmiş olup, bu ibarenin kimsenin tekeline verilemeyeceğini, bugün "-----" kalıbı kullanıldığında toplumun önemli bir bölümünün ---- geldi Müvekkil ..., rol aldığı sinema filmleri, tiyatro oyunları, televizyon programları ve benzeri ile halkın saygısını kazanmış bir sanatçı olup, davacının müvekkilinin toplum nezdinde sahip olduğu bilinirliği maddi kazanca tahvil ederek haksız kazanç sağlama gayesiyle eldeki hukuksal dayanaktan yoksun davayı açtığını, davacının gerçek kişi tacir olmadığını, davanın reddini talep ettiği görülmüştür.

D E L İ L L E R V E G E R E K Ç E

: Dava, Davacı adına tescili ----- numaralı----- ibareli markaya yönelik davalı tarafından gerçekleştirildiği iddia edilen ----- isimli tiyatro oyunu sebebiyle marka hakkına tecavüzün oluşup oluşmadığı maddi manevi tazminat taleplidir. Mahkememizde aldırılan █████/2025 tarihli bilirkişi raporunda; Davacıya adına --- no ile Türk Patent nezdinde tescil edilmiş olan----- kelime markasının 41. Sınıfta yer alan hizmetlerde tescil edilmiş olduğu, Davalının kullanımlarının davacının tescilli markasından doğan haklarına tecavüz eder mahiyette olduğu, İnternet üstünden yapılan incelemelerde, -----isimli oyunun,----- adreslerinde biletlerinin satışının devam etmekte olduğu, Davalıya ait ----- TİYATROSU isimli ------ hesabında davalının kullanımlarının dava tarihi öncesinde ve sonrasında da devam ettiğine dair raporunu sunmuşlardır.

Mahkememizde aldırılan █████/2025 tarihli bilirkişi raporunda; Tiyatro oyunlarında esas unsur sahnelenen oyun metni olduğu; tiyatro oyun metninin, karakterlerin sözlerini, eylemlerini ve duygu durumlarını içeren bir yazılı metin olduğu; aynı Zamanda o metnin bir yönetmen ve icracı oyuncular tarafından sahnelenerek yorumlanması da ayıt edici bir özellik sağladığı; bir tiyatro izleyicisinin, diğer mal ve hizmetlerden farklı olarak tiyatro oyunun içeriği, yazarı, oyuncuları, türü, yönetmeni ve tasarımcılarını da dikkate alarak gideceği oyunu tercih ettiği ifade edilebileceği ve bu kapsamda tiyatro izleyicisi, diğer mal ve hizmetlerin tüketicilerinden daha seçici ve özenli bir konuma sahip olduğu,Davaya konu ----- ibaresi, Türkiye'de yaygın olarak çözünebilir kahve vb. Tüketim Malları için kullanıldığı ve davalı vekilinin █████/2024 tarihli ikinci cevap dilekçesi ekinde bahse konu ifadenin yaygın olarak kullanıldığı çeşitli örneklerin dosyaya sunulduğu, Davacı adına 41 nice sınıfında tescilli ------" markasının tescil kapsamındaki mal veya hizmetlerin ticari kaynağının gösterilmediği, ilgili halk tarafından söz konusu mal veya hizmetlerin ticari kaynağının kolaylıkla ve derhal hatırlanmasını sağlanmadığı, davacının davaya konu markayı tiyatro alanında veya başka herhangi bir alanda ticari olarak aktif şekilde kullandığını gösterir herhangi bir ispat vasıtasının dosyaya sunulmadığı, marka korumasının belirli bir mal/hizmete özgülenmiş bir kullanımının bulunmadığı ve dolayısıyla davaya konu olayda davacının tescil ettirdiği ------ marka ibaresinin ayırt edici niteliği bulunmadığı, Somutlaşmış, sahibinin hususiyetini yansıtan ve FSEK'te belirlenen sınıflara dahil olan davaya konu tiyatro oyunu eser olarak korunmakta ve bu bakımından marka korumasında olduğu gibi bir mal/hizmete özgüleme hali aranmamaktadır. Davacının bu kapsamda bir eseri, hizmeti veya malı olmadığından iktibas iddiasının geçersiz olduğuna dair raporunu sunmuştur.

Tarafların gösterdikleri deliller toplanmış, tüm usuli eksiklikler giderilmiştir.

İncelenen dosya kapsamı, mevcut deliller, bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; Davacının ---- numaralı ------ isimli markanın tescilli sahibi olduğu davalı tarafından sergilenen tiyatro oyununda bu ismin kullanıldığı iddiasıyla marka hakkına tecavüzün tespiti, maddi manevi tazminat talebine ilişkin olduğu, aldırılan bilirkişi heyet raporunda bilirkişiler -----tarafından sunulan raporda, davalı kullanımlarının marka hakkına tecavüz teşkil ettiğinin belirtildiği, sektör bilirkişisinin ayrık olarak ayrı rapor sunduğu ve ihlal olmadığı yönünde görüş bildirildiği, davalı tarafça yapılan kullanımın marka hakkına tecavüz teşkil edip etmediğinin değerlendirilmesinin hukuki bir konu olduğundan yeniden rapor aldırılmasına gerek olmadığı buna göre dosya kapsamı değerlendirildiğinde, davacının ------- numaralı markanın 41. Sınıfta tescilli olduğu, davalı tarafın oyuncu olarak yer aldığı tiyatronun ----- olarak gösterime girdiği, davalı tarafça davaya konu husumet ve esastan davanın reddinin talep edildiği, yapılan bilirkişi tespitlerinde uyuşmazlığa konu tiyatro oyununun ---- Tiyatrosunda gösterildiği, ------- Tiyatrosunun davalı ...'a ait olduğu, tiyatronun ayrı bir tüzel kişiliğinin tespit edilemediği, bu nedenle davalının iş bu dava yönünden husumetinin olduğunun anlaşıldığı esas bakımından yapılan incelemede davalı tarafından sahneye konulan------ isimli tiyatro oyununun 41. Sınıftaki hizmetler alanına girdiği, bu yönüyle davacı markası ile sınıfsal olarak benzediği ayrıca ----- ifadesi yönünden de birebir aynı olduğu fakat davacıya ait-----isimli markanın günlük dilde yaygın kullanılan bir ibare olduğu gibi farklı sektörlerde kullanılan bir ibare olduğu, davalının bu ibareyi bir tiyatro ismi olarak kullanıp sergilemesinin hukuka uygun bir kullanım olduğu zira davacı markasının tanınmış marka olmadığı gibi dosya içerisindeki belgelerden davacı tarafından markanın tescil edildiği tarihten dava açıldığı tarihe kadar kullanımına dair dosyada bir delil de olmadığı, davacının markasının tanınmış marka olmadığı davalının davacı markasının bilinirliğinden faydalanma kastı ile hareket etmediği, kullanılan ibarenin sanatsal faaliyet kapsamında kullanılmasının markasal bir kullanım olmadığı anlaşıldığından davanın reddi ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

Davanın REDDİNE,

1-Alınması gereken 615,40 TL harçtan alınan 269,85 TL peşin harç + 1.800,00 TL peşin harcın mahsubu ile fazladan alınan 1.454,45 TL harcın davacıya iadesine,

2-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

3-Marka hakkına tecavüz yönünden

: Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, takdir olunan 55.000,00 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,

4-Maddi tazminat yönünden

: Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, takdir olunan 50.000,00 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,

5-Manevi tazminat yönünden

: Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, takdir olunan 55.000,00 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,

6-Kullanılmayan ve artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,

Dair davacı asil ile vekili ile davalı vekilinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.