kambiyo senedinden kaynaklanan itirazın iptali davasında muhatap bankanın çek hamilinin yetkili hamil sıfatına itiraz ederek karşılıksız çek sorumluluk tutarını ödememesi.

Kambiyo senedinden kaynaklanan itirazın iptali davasında muhatap bankanın çek hamilinin yetkili hamil sıfatına itiraz ederek karşılıksız çek sorumluluk tutarını ödememesi.

Özet: Bu dava, karşılıksız çıkan bir çekin banka sorumluluk tutarını ödemeyi reddeden davalı bankaya karşı açılan itirazın iptali talebidir; davacı lehtar, çekin takas odasına süresinde ibraz edildiğini ve kendisinin yetkili hamil olarak Çek Kanunu gereği bankanın yasal sorumluluk bedelini ödemesi gerektiğini savunurken, davalı banka ise sorumluluğunun, çeki ilk kez karşılıksız işlemi için ibraz eden yetkili hamile karşı olduğunu ve sonradan ibraz eden davacıya karşı ödeme yükümlülüğünün bulunmadığını iddia ederek davanın reddini talep etmekte, davacı ise takibin devamını, günlük binde üç gecikme faizi ve icra inkar tazminatı hükmedilmesini istemektedir.

T.C. İstanbul Anadolu 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ████████

DAVA

: İtirazın İptali (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: █████/2024

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda,

TALEP

:Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; keşidecisi ----- tarihinde ---- takas aracılığıyla ibraz edildiğini, ----- tarihinde çekin karşılığının bulunmadığının alonja şerh düştüğünü, akabinde bahsedilen çekin ---- tarihinde davacı şirket vekili olarak taraflarınca------ ibraz edildiğini, davalı bankanın çeki işleme almadığını ve bankanın sorumluluk tutarını ödemediğini, davalı bankanın taraflarına verdiği yazılı cevapta işlemin gerekçesi olarak müvekkili şirketin yetkili hamil olmadığını gösterdiğini, müvekkilinin çekin lehtarı olduğunu ve ----- tarihinde çekin yetkili hamili olduğunu, bahsedilen çekin keşide tarihinde takas odasına ibraz edildiğinden süresi içerisinde ibraz edilmiş durumda olduğunu, Çek Kanunu'nun 3/3. maddesinde yer alan şartların tamamıbulunmasına rağmen bankanın ödeme yapmamasının hukuka aykırı olduğunu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun, 3. maddesinin; takas odası, 798. maddesinin: çekin bir takas odasına ibrazı ödeme için ibraz yerine geçer. 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 3/3. maddesinin: muhatap banka, ibraz eden düzenleyici dışındaki hamile, süresinde ibraz edilen her çek yaprağı a) Karşılığının hiç bulunmaması hâlinde, 1) Çek bedeli bin Türk Lirası veya üzerinde ise bin Türk Lirası, ödemekle yükümlüdür. 5941 sayılı Çek Kanunun 8/4 maddesinin: Takas odaları aracılığıyla ibraz edilmiş çekler için, 3. maddenin üçüncü fıkrasında belirlenen sorumluluk miktarı dâhil, kısmi ödeme yapılmaz. Bu durum, muhatap bankanın sorumluluk tutarını ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. hükümlerini içerdiğini, 2024 yılında banka sorumluluk tutarının da 9.270 TL olduğunu, davalı bankanın çek sorumluluk bedelini hukuka aykırı gerekçeler göstererek ödememesi üzerine taraflarınca ------ sayılı dosyasından icra takibinin yapıldığını, davalı tarafın kötü niyetli olarak borca itiraz ettiğini, müvekkilinin alacağının likit olduğunu ve itirazın kötü niyetli olduğunu, 5941 sayılı Kanun'un 3/7. maddesi doğrultusunda takipte günlük binde 3 faizin talep edildiğini, bankanın; a) Çekin karşılığının hesapta bulunmasına rağmen hamiline ödenmesi geciktirilmesi, b)Kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarın hamile ödenmesinin geciktirilmesi, hâllerinde, çek hamiline, her geçen gün için binde üç gecikme cezası ödeyeceğini, bu hâllerde ---- sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun hükümlerinin uygulanamayacağını, -------- sayılı kararında, “Davacı olan taraf çekin lehtarıdır ve çek üzerindeki cirolar iptal edilmişti. Karara konu çek ile huzurdaki uyuşmazlık konusu çek benzer durumdadır.” denmek suretiyle; emsal gösterilen kararda usul ve kanuna uygun bulunan hükmün onanmasına karar verildiğini, İcra ve İflas Kanunu'nun 257. maddesine göre, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısının ihtiyati haciz isteme hakkına sahip olduğunu, uyuşmazlığın konusunun vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş para borcuna ilişkin olduğunu beyan ederek, yukarıda açıklanan ve Sayın mahkemece resen gözetilecek sebeplerle; dava konusu alacağa ilişkin ------ esas sayılı dosyasından uygulanmak üzere teminatsız ihtiyati haciz kararına hükmedilmesine, davanın kabulü ile itirazın iptaline ve takip tarihinden itibaren takibe konu alacağa 5941 sayılı Çek Kanunun 3/7-b maddesi gereğince günlük binde 3 faiz uygulanarak takibin devamına, takip tutarının %20'sinden az olmamak kaydıyla davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

:Davalı vekilince sunulan cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın müvekkili davalı bankaya yöneltebileceği bir kusur ve husumetin bulunmamakta olduğunu, davanın çekin karşılıksız işlemini yaptıran gerçek veya tüzel kişiye yöneltilmesi gerekirken müvekkili bankaya yöneltilmesinin hatalı olduğunu, bankanın sorumluluğunun karşılıksızdır işlemini süresinde yaptıran hamile yönelik olduğunu, karşılıksızdır işleminden sonra çeki elinde bulunduran kişiye karşı herhangi bir sorumluluğunun bulunmamakta olduğunu, Kanunda açıkça düzenlenen hükme karşı, karşılıksız çeki devrederek usulsüz temlik işlemi yapmaya çalışan gerçek veya tüzel kişiye davanın yöneltilmesinin gerektiğini, bu halde müvekkili bankanın davanın muhatabı olmadığının açık olduğunu, müvekkili bankanın çek sorumluluk bedelini ödeme yükümlülüğünün, çeki süresinde ibraz ederek karşılıksızdır işlemi yaptıran yetkili hamile karşı olduğunu, davacı tarafın yetkili hamil sıfatını haiz olmadığını, dava konusu çekin, dava dışı son ciranta, yetkili hamil ------ibraz edilerek takasa sunulduğunu, ibraz sırasında çekin karşılığının bulunmaması sebebiyle-----tarafından çeke karşılıksızdır şerhi düşülerek imza altına alındığını, daha sonra -----tarihinde davacı - lehtar -------- tarafından, müvekkili -------- çek sorumluluk bedelinin ödenmesi talebiyle başvurulduğunu, ancak müvekkili bankanın görevlileri tarafından yapılan inceleme neticesinde çeke karşılıksızdır işlemini yaptıran hamil ile davacı lehtarın aynı kişi olmadığının tespit edildiğini ve davacının yetkili hamil olmaması sebebiyle çek sorumluluk bedelinin davacıya ödenmediğini, Nitekim Çek Kanunu'nun 3/3. maddesinde; "Muhatap banka, ibraz eden düzenleyici dışındaki hamile, süresinde ibraz edilen her çek yaprağı için Türk Lirasını ödemekle yükümlüdür." ifadelerine yer verilmiş olduğunu, Kanun metninde açıkça Bankanın ödeme yükümlülüğünün çeki yasal süresi içinde ibraz edip karşılıksız işlemini yaptıran yetkili hamile karşı olduğunun düzenleme altına alındığını, ödeme talebinde bulunan kişinin yetkili hamil olmasının kanunun emredici hükmü olduğunu, bankanın sorumluluk tutarını talep eden alacaklının/hami çeki bankaya yasal ibraz süresi içinde ödeme/tahsil için ibraz edip karşılıksız işlemini yaptıran kişi olmasının gerekmekte olduğunu, mevcut somut olayda ise önce çekin yetkili hamil tarafından ibraz edilmiş olduğunu:------- tarihinde işbu çekin karşılığı yoktur." ibaresi ile karşılıksız işleminin yaptırıldığını, fakat karşılıksız işlemi yaptırılırken müvekkili bankaya herhangi bir ödeme yapılması talebinin iletilmediğini, usule göre karşılıksız olan çekin bankaya tesliminin de esas olduğunu, banka yetkililerine çekin teslim de edilmediğini, bu sebeple de müvekkili banka tarafından karşılıksız çek bedeli olan tutarın ödemesinin yetkili hamile yapılmadığını, --- tarihinde davacı vekili olduğunu beyan eden ------ tarafından müvekkili bankanın şubesine başvurularak karşılıksız çekin banka çek sorumluluk bedelinin kendisine ödenmesi konusunda ısrarcı olunduğunu, şube personeli tarafından ödemeyi ancak karşılıksız işlemini yaptıran yetkili hamilin gelmesi halinde ödenebileceğinin belirtildiğini, müvekkilinin ödeme yükümlülüğünün çeki her ibraz edene değil sadece çeki yasal ibraz süresi içinde ödeme/tahsil için ibraz eden yetkili hamile karşı olduğunu, müvekkili bankanın basiretli bir tacir gibi davranmak zorunda olduğunu ve çeki kötü niyetle eline geçirmiş olma ihtimali olan herhangi bir kişiye ödeme yapmasının mümkün olmadığını, müvekkili banka lehine verilmiş yerel mahkeme kararlarında da belirtildiği üzere; yetkili hamil olmayan davacıya, müvekkil bankanın çek sorumluluk bedelini ödeme yükümlülüğünün bulunmadığını, emsal mahkeme kararlarından da anlaşıldığı üzere, ibraz süresi içinde çeki elinde bulunduran hamilin karşılıksız işlemi yaptırarak, çeki müvekkili bankaya ibraz ederken teslimi ile veya karşılıksız işlemi yapıldıktan sonra dahi olsa çekin müvekkili bankaya teslim edilmiş olması ve karşılıksız işlemini yaptıran hamil tarafından banka sorumluluk bedelinin müvekkili bankadan talebinin mümkün olduğunun anlaşılmakta olduğunu, ancak somut olayda banka sorumluluk bedelini karşılıksız işlemini yaptıran yetkili hamil------- tarafından değil, lehtar olan davacı tarafından banka sorumluluk bedelinin talep edildiğini, müvekkili bankanın davacıya karşı böyle bir sorumluluğunun bulunmadığını, davacının ihtiyati haciz talebinde bulunduğunu, İcra ve İflas Kanunu'nun 258/1 maddesi gereği alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek delilleri göstermeye mecbur olduğunu ancak bu şartı yerine getirmediğini belirterek davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, mahkeme aksi kanaatte ise esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

:Dava hukuki niteliği itibariyle icra müdürlüğünce yapılan icra takibine İİK 67. maddesi uyarınca itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesine ilişkindir.

Usulünce duruşma açılarak; tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip ihtilaflı ve ihtilafsız konular ön inceleme duruşmasında resen belirlenerek uyuşmazlığın çözümü doğrultusunda tarafların tüm delilleri tahkikat duruşmalarında toplanıp bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.-----sayılı takip dosyasının ---- celp olunarak yapılan incelemesinde; davacının davalı aleyhine çek sorumluluk bedeli alacağına dayalı olarak 9.270,00 TL asıl alacağın tahsili için ilamsız takip başlatıldığı, davalının yasal süresi içerisinde borca itiraz ettiği takibin durduğu görülmüştür.Tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi sonucunda uyuşmazlığın;Dava İİK 67. Md düzenlenen itirazın iptali davası olup, takibe konu alacağın Çek kanunu 3. Md düzenlenen bankanın sorumluluk tutarına ilişkindir. Uyuşmazlık davalı bankanın çek kanunu 3. Md düzenlenen sorumluluk tutarından sorumlu olup olmadığı, sorumlu değil ise davacının davalıdan talep edebileceği miktarın ne olduğu noktasında toplandığı anlaşılmıştır.Tarafların delilleri toplanarak, tarafların iddia ve savunmaları, dosya kapsamı ile mahkememizce yapılan ön inceleme duruşmasında zapta geçen beyanlar ve uyuşmazlık tespiti dikkate alınarak davacı alacağının bulunup bulunmadığının tespiti için dosya üzerinde inceleme yapmak suretiyle dosyada mübrez------tarihli bilirkişi raporu tanzim ettirilmiştir.Dava karşılıksız yazılan çeke ilişkin kanun tarafından belirlenin miktarın ödenmesine ilişkindir. dava dışı ------ numaralı hesaba keşide edilen, davacı ------ emrine düzenlenen ------ bedelli, dava konusu çekin emre yazılı bir çek olduğu, yetkili hamilin belirlenmesinin, çekin nama, emre veya hamiline yazılması durumlarına göre çeşitlilik arz ettiği, emre yazılı çeklerde, çeki ödeme için muhatap bankaya ibraz eden kimsenin, ibraza yetkili olup olmadığının, cirolar arasında düzenli bir teselsülün mevcut olup olmamasına göre belirlenmesinin gerekeceği, davacı -----emrine düzenlenen ----- bedelli çekin arka yüzünün sırasıyla; önce davacı -------en sonunda; ----- tarafından ciro edildiği, adı geçen şirketlerin cirosu ile çeki en son devir alan ---- tahsili için verildiği, ----- tarafından da takas aracılığıyla çekin muhatap bankaya ibraz edildiği, ancak çekin karşılıksız çıktığı, bunun üzerine ---- tarihinde çekin arkasına karşılığının bulunmadığının yazılarak çekin iade edildiği, sonrasında davacı ----- cirosu hariç diğerleri;-----olmak üzere tüm ciroların üzeri tek tek çizilerek İPTAL kaşesinin basıldığı, üstü çizilerek iptal edilmiş ciroların yazılmamış hükmünde olduğu, sonuç olarak davacı ------ dava konusu çekin yasal hamili olduğu, çekin muhatap bankası olan davalı -------- sayılı ----- banka sorumluluk tutarının, davacı şirkete ödenmesinin gerektiği, anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.Asıl alacak likit olması sebebiyle icra inkar tazminatına hükmedilmiştir.

H Ü K Ü M

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1-DAVANIN KABULÜNE,

2-Davalının------- dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin aynen devamına,

3-Asıl alacak olan 9.270,00 TL'nin %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 633,23 TL harçtan peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 71,45 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

5-Davadan önce gidilen ara buluculukta devletçe karşılanan 3.600,00 TL ara buluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, bu nedenle bu miktar yönünden harç gibi tahsil müzekkeresi hazırlanmasına,

6-Davacı tarafça yatırılan 427,60 TL başvurma harcı ve 427,60 TL peşin harç olmak üzere toplam 855,20 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

7-Davacı tarafından yapılan 5.000,00 TL bilirkişi gideri ile tebligat ve müzekkere gideri 72,00 TL olmak üzere toplam 5.072,00 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

8-Davalı tarafça yapılmış yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

9-Hüküm tarihindeki tarife uyarınca kabul edilen dava yönünden 9.270,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

10-HMK 333 ve gider avansı tarifesinin 5. maddesi gereğince gider avansının kullanılmayan kısmının kararın kesinleşmesinden ilgili tarafa iadesine,

Miktar yönüyle kesin olarak verilen karar davacı vekili ile davalı vekilinin yüzlerine karşı açıkça okunup anlatıldı. █████/2025