İstanbul 22. Asliye Ticaret Mahkemesinin taşınmaz kira sözleşmesinden kaynaklanan alacak ve cezai şart talepli davada görevli mahkeme incelemesi.
Özet: Bu dava, davacının, davalının devam eden bir taşınmaz kira sözleşmesine rağmen gayrimenkulü tahliye etmeyerek birikmiş kira bedelleri ve günlük cezai şartlardan sorumlu olduğu iddiasıyla açtığı alacak talebiyle ilgilidir; davalı ise sözleşmenin geçerliliğini ve davanın Sulh Hukuk Mahkemesinin görev alanına girdiğini savunmuştur. Mahkeme, HMK 4/1-a maddesi uyarınca, tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın kira ilişkisinden doğan tüm uyuşmazlıkların Sulh Hukuk Mahkemesinin görev alanına girdiğini tespit ederek, kendi görevsizliğine karar vermiştir.
T.C.
İSTANBUL22. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
:████████KARAR NO
:████████DAVA
:Alacak (Taşınmaz Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
:█████/2025KARAR TARİHİ
:█████/2025Mahkememizde görülmekte olan alacak davasının yapılan incelemesi sonucunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ve dava dışı ... arasında imzalanan asıl kira sözleşmesi devam etmekte olup işbu durum iki farklı mahkeme kararı ile tespit edilmiş ayrıca bu husus dava dışı ... tarafından gönderilen ihtarname ile de kabul ettiğini, davalı kira sözleşmesini sonlandırdığını iddia ettiğini, kira sözleşmesi devam etmediği halde kiralananı tahliye etmeyen davalı hem kira bedellerinden sorumlu olup hem de tahliye etmediği her gün için günlük 3000 ABD doları olmak üzere cezai şart ödemek zorunda olduğunu beyan ederek fazlaya ilişkin her tür talep, dava ve bilirkişi incelemesi sonucu harç arttırmak suretiyle dava değerini arttırım dilekçesi sunma hakkı saklı kalmak kaydıyla şimdilik davanın kabulü ile davalının söz konusu kiralananı tahliye etmediği dikkate alınarak kira sözleşmesine hesaplanacak cezai şartın her bir gün için muaccel olma tarihinden itibaren işleyecek olan avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; hiçbir surette herhangi bir borcu kabul veya ikrar anlamına gelmemek kaydıyla, taraflar arasındaki Alt Kira Sözleşmesi’nin ayakta olduğu .... Sulh Hukuk Mahkemesi’nin ... E. sayılı dosyası ile kesin olarak tespit edildiğinden, davacılar tarafından huzurdaki davanın ikame edilmesi tamamen kötüniyetli olduğunu, nitekim görev, dava şartıdır (HMK m.114/1-c); dava şartı yokluğu, mahkemece re’sen gözetilir ve dosya hakkında görevsizlik kararı verilmesi zorunludur (HMK m.115). Bu itibarla, huzurdaki davada görevli yargı mercii Sulh Hukuk Mahkemesi olduğundan, dosyanın görevli ve yetkili Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini savunmuştur.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
:Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davacı tarafından davalı aleyhine açılan taşınmaz kira sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemini konu almaktadır.Mahkemelerin görevi kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında mahkemece resen göz önüne alınır.Ticaret Mahkemesinin görev alanını düzenleyen 6102 Sayılı TTK'nın 4 ve 5 maddeleri şu şekildedir:"MADDE 4- (1) Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın;a) Bu Kanunda,b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde,c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde,d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta,e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde,f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde,öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır.MADDE 5- (1) Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir."01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun 4/1-a maddesine göre “Kiralanan taşınmazların, 09.06.1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalarda” Sulh Hukuk Mahkemesi görevlidir.TBK.nın 269.maddesinde düzenlenen tanıma göre; kira sözleşmesi kiraya verenin bir şeyin kullanılmasını veya kullanmayla birlikte ondan yararlanılmasını kiracıya bırakmayı, kiracının da buna karşılık kararlaştırılan kira bedelini ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Bu düzenleme çerçevesinde taraflar arasındaki araç kiralama sözleşmesinin kira sözleşmesi niteliğinde olduğunun kabulü gerekir. Uyuşmazlık özel hukuk ilişkisinden doğduğundan tarafların tacir olması mahkemenin 6100 Sayılı Kanunun 4/1-a maddesi ile düzenlenmiş bulunan görevini etkilemez.Somut olayda, taraflar arasında kiralama sözleşmesi bulunmakta olup uyuşmazlık bu taşınmazın kiralanması kapsamında kira sözleşmesinden kaynaklanan cezai şart istemine ilişkindir. Dava, █████/2014 tarihinde 6100 sayılı HMK'nın yürürlüğe girmesinden sonra açıldığına ve kira ilişkisinden kaynaklandığına göre görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir.”Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.Yapılan açıklamalar doğrultusunda, uyuşmazlık kira ilişkisinden kaynaklandığından HMK 4. madde ve TTK 5. maddesi gereğince davaya bakma görevi Mahkememize ait olmayıp uyuşmazlığın çözümünde Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gözetilerek görevsizlik nedeniyle HMK’nın 114/1-e ve 115/2. maddeleri uyarınca davanın usulden reddi ile mahkememizin görevsizliğine ilişkin aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.KARAR
: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacı tarafça açılan DAVANIN, HMK 114/1-c maddesi gereğince mahkememizin görevsiz olması nedeniyle dava şartı yokluğundan HMK 115/2 maddesi gereğince USULDEN REDDİ ile, Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,2-HMK 20/1 maddesi gereğince, kararın kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde talep halinde dosyanın görevli ve yetkili İSTANBUL SULH HUKUK MAHKEMESİNE tevzi edilmek üzere İstanbul Adliyesi Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna GÖNDERİLMESİNE, aksi halde davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesine,3-Harç, yargılama giderleri, vekalet ücreti ve gider avansı hususunun görevli mahkemece değerlendirilmesine,Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda tarafların yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize verilecek bir dilekçe ile İSTİNAF yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.Katip ...Hakim ...