Organize Sanayi Bölgesi kamulaştırmasında taşınmaz bedelinin tespiti davasında, objektif değer artışı, birim fiyat ve net gelir tespiti uyuşmazlığının temyiz incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, bir organize sanayi bölgesi tarafından başlatılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, ilk derece mahkemesinin taşınmazın bedelini belirleyip tesciline karar vermesinin ardından, hem davacı idarenin belirlenen bedelin yüksek olduğunu, hem de bazı davalıların bedelin düşük kaldığını iddia ederek yaptıkları istinaf başvurularının bölge adliye mahkemesince esastan reddedilmesi üzerine, karara karşı taraflarca yapılan temyiz taleplerini incelemektedir.
MAHKEMESİ
: ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk DairesiSAYISI
: █████████ Esas, █████████ KararDAVA TARİHİ
: 22.02.2021KARAR
: Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ
: ... Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI
: ████████ Esas, ████████ KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın ... ... ... Makine İmalatçıları İhtisas Organize Sanayi Bölgesi Tüzel Kişiliği adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili ve bir kısım davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 2377 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı ... ... ... Makine İmalatçıları İhtisas Organize Sanayi Bölgesi Tüzel Kişiliği adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPBir kısım davalılar vekilleri cevap dilekçelerinde özetle; belirlenen bedelin düşük olduğunu ve kabul etmediklerini belirterek kamulaştırma bedelinin Mahkemece tespitini talep etmişlerdir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalılara derhal ödenmesine, dava konusu taşınmazın davalılar adına olan tapu kaydının iptali ile davacı ... ... ... Makine İmalatçıları İhtisas Organize Sanayi Bölgesi Tüzel Kişiliği adına tesciline karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın değerine etki edecek objektif değer artış oranının yüksek hesaplandığını, davası açılan ve keşfi yapılan tüm dosyalarına ibraz edilen bilirkişi raporlarında aynı objektif değer artırıcı unsurların belirtildiğini, işbu taşınmazların birbirlerine yakın mesafede olduklarını ve işbu taşınmazların hepsi için aynı objektif değer artırıcı unsurlar tespit edildiği hâlde, bilirkişilerce işbu taşınmazlara, ''Kadastral Yola Cepheli Olması'', ''Köy Yerleşik Alanı içerisinde Bulunması'' gibi somut ve inandırıcı olmayan gerekçelerle, %30, %50, %75, %160 olarak 4 farklı oran uygulandığını ve taşınmazların değerlerinin farklı bulunduğunu, organize sanayi bölgesi alanı içerisinde bulunan diğer taşınmazlar için açılmış ve Yargıtay tarafından onanmış diğer davalarda 30,19 TL/m² birim fiyatı belirlendiğini, bu emsal kararlar karşısında dava konusu taşınmaza belirlenen metrekare birim fiyatının çok yüksek olduğunu, işbu taşınmazın raporda belirtilen özelliklere haiz olmadığını, dava konusu taşınmazın şehir merkezine uzak olduğunu, taşınmazın marjinal tarım arazisi olup verimli olmadığını, taşınmazın yakınında sulama sistemi olmadığını, dava konusu taşınmazın üzerinde yetiştirildiği iddia edilen ürünler için yapılan net gelir tespitinin fahiş olarak yapıldığını, bu itibarla arazinin değerinin yüksek hesaplandığını, bilirkişilerin mevkii ve şartları farklı olan taşınmazlar için de aynı arazi değerini bulduğunu, bu hususa da itiraz ettiklerini belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.2. Bir kısım davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmaza biçilen değerin gerçek değerin altında kaldığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda gerek objektif olarak taşınmaza değer katan unsurların hesaplaması, gerek kapitalizasyon faizinin düşük tutulması nedeni ile bedelin eksik hesaplandığını, ek raporda sadece 2020 yılı verileri yerine 2021 yılı verileri kullanılarak tekrar hesaplama yapılmakla yetinildiği için bedelin düşük hesaplandığını, ... İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden gelen müzekkere cevabı incelendiğinde görüleceği üzere bilirkişilerce yan gelir ve münavebe ürünlerin verim miktarları hesaplanırken düşük değerler alındığını, bilirkişi raporunda taşınmazın birçok üstün yönü belirtildiği halde %25 gibi düşük bir objektif artış oranının belirlenmesinin hakkaniyetli olmadığını, yerel mahkemece önceki yıllarda aynı kurumca açılan ve kesinleşen kamulaştırma davalarındaki raporlar ile şimdiki bilirkişi raporlarının birbiriyle birebir örtüşmesi gerekçe gösterilerek itirazlarının reddine karar verilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu, Yargıtay tarafından ... bölgesi için belirlediği ve artık oturmuş olan 3-5 arasında kapitalizasyon faizi belirlenmesi gerektiği şeklinde ki içtihada göre ...'nın en verimsiz ve en değersiz yeriymişcesine %4,5 kapitalizasyon faizinden hesaplama yapılmasının taşınmazın değerinin çok altında değer belirlemesine neden olacağını ileri sürerek yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.3.Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın verimli arazi sınıfında olduğunu, bilirkişilerce düşük verim değerleri üzerinden hesap yapılmasının usul ve kanuna aykırı olduğunu, bölgedeki tüm arazilerin ortalama verimlerini baz aldıklarını, bu durumun hatalı olduğunu, hesaplamada objektif değer unsurları ve kapitalizasyon oranının düşük tutulmasıyla hükme esas alınan raporun kabul edilmediğini, kapitalizasyon oranının %4,5 alınmasını kabul etmediklerini, yerel mahkemece belirlenen objektif değer artışı oranının düşük olduğunu, yerel mahkemenin savunma ve hukuki dinlenilme haklarını ihlal ettiklerini, bilirkişi heyetinin taraflı olduğunu, mahkemenin kanuna açıkça aykırı davrandığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi niteliğindeki taşınmaza net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, buna göre hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda dava konusu taşınmazın niteliği ve konumuna göre kapitalizasyon faizi ile objektif değer artırıcı unsur oranlarının emsal olarak bildirilen Yargıtay kararları dikkate alındığında yerinde olduğu, değerleme tarihi itibarıyla tespit edilen metrekare birim fiyatı üzerinden kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu, tespit edilen bedelin bloke ettirilerek hükmün kesinleşmesi beklenmeden davalılara ödenmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, İlk Derece Mahkemesi tarafından kurulan hükmün ve yapılan yargılamanın usul ve kanuna, Yargıtay yerleşik içtihatlarına uygun olduğu anlaşıldığından; istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili ve bir kısım davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz Sebepleri1.Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.2. Bir kısım davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesindeki hususları tekrar ederek kararı temyiz etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihaî kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Tarım arazisi niteliğindeki ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 2377 parsel sayılı taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net gelir esas alınarak değer biçilmesi yerindedir.3. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özellikleri ve aynı bölgeden Dairemize intikal eden dosyalarda kabul edilen oranlar gözetilerek uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı uygun görülmüştür.4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı idare vekili ve bir kısım davalılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Taraflardan peşin alınan temyiz harçlarının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,08.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.