faydalı model ihlali ve haksız rekabet iddiasıyla açılan davada, "kör kalıp" ürününün faydalı model belgesinin yenilik ve geçerlilik tartışmaları sonucunda kısmi hükümsüzlüğüne karar verilmesi ve ilk derece mahkemesi kararının temyiz edilmesi.

Faydalı model ihlali ve haksız rekabet iddiasıyla açılan davada, "kör kalıp" ürününün faydalı model belgesinin yenilik ve geçerlilik tartışmaları sonucunda kısmi hükümsüzlüğüne karar verilmesi ve ilk derece mahkemesi kararının temyiz edilmesi.

Özet: Bu hukuki ihtilaf, bir şirketin "kör kalıp" olarak bilinen faydalı model hakkına tecavüz edildiği ve haksız rekabet oluşturulduğu iddiasıyla açtığı asıl dava ile, bu faydalı modelin yeni olmadığı ve önceden piyasada bulunduğu gerekçesiyle hükümsüzlüğünün talep edildiği birleşen davayı konu almaktadır; ilk derece mahkemesi, faydalı model hakkına tecavüz iddiasını reddederken, birleşen davada faydalı modelin bağımsız istemlerinden birinin hükümsüzlüğüne karar vermiştir.

11. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi

SAYISI

: ████████ Esas, █████████ Karar

HÜKÜM

: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Bakırköy 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI

: ███████ E., ████████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekili ile birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

1.Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Türk inşaat sektöründe geri dönüşümlü plastik ve yapı malzemelerinde uzmanlaştığını, kör kalıp ticari adı ile andığı plastik tek kullanımlık beton kalıp sistemini Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde 2015/... sayılı faydalı model olarak tescil ettirdiğini, ayrıca ... alan adı ile 2016/... sayılı "... kör kalıp" ibareli marka tesciline sahip olduğunu, davalılardan ... Plastik’in faydalı model tesciline konu buluşu taklit ederek ürettiğini, üzerine kör kalıp yazarak ticaret alanına çıkardığını, müvekkilinin bu durumun belirlenmesi için delil tespiti yaptırdığını, bunun sonunda davalının ürünlerinin davacıya ait faydalı model belgesi ile tescil edilmiş ürüne tecavüz eder nitelikte ürünler olduklarının belirlendiğini, ... Plastik yetkilisinin keşif esnasında adını verdiği kişinin ticaret siciline "...-." ticaret ünvanı ile kayıtlı olduğunu, kendisini kör kalıp genel müdürü olarak tanıttığını, ... alan adlı sitenin linkini verdiğini, söz konusu site ziyaret edildiğinde davacının faydalı model hakkına tecavüz oluşturan ürünlerin sergilendiği ticari bir site olduğunu ileri sürerek davacının 2015/... sayılı faydalı model hakkına tecavüzün ve maruz kaldığı haksız rekabetin tespitine, önlenmesine, durdurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

2.Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde; davalının 2015/... sayılı model belgesinin hükümsüzlüğü talebinde bulunulduğunu, söz konusu ürün Türkiye'de ve dünyada başvuru tarihi itibariyle yeni bir buluş olmadığı gibi davalı tarafından aynı ürünün İtalyan firma adına Türkiye'de satışının yapıldığını, dava konusu faydalı model belgesine konu ürünün imalatçısının İtalyanlar olduğunu ileri sürerek davalı adına kayıtlı ... numaralı faydalı model belgesinin iptalini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl davada davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacının dayanak olarak ileri sürdüğü faydalı model belgesinin yenilik unsurunu taşımadığını, davalının ürününün davacı şirketin satıcısı olduğu İtalyan ürünün kopyası ve taklidi olmadığını, inşaat sektöründe ve piyasada kör kalıp, diğer adıyla ölü kalıp olarak adlandırılan tek kullanımlık kalıplara bu adın verildiğini, davaya konu ürünün italyan firmalarınca üretildiğini, ürünlerin satıcısı konumunda 4 ayrı firmanın bulunduğunu, ülkemizde .... Plastik A.Ş. ve davalı ...'nın kör kalıp adıyla anılan ürün imal edip sattığını, her üreticinin ürün veya ürünlerinin aynı işlevi gördüğünü, fakat isim model ve görsellerinin farklı olduğunu, davalının eski iş ortağı tarafından .... alan adı için başvuruda bulunularak onay gördüğünü, davacı şirketin söz konusu ürünün üreticisi değil satıcısı konumunda olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Asıl davada davalı şirket vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin dava konusu ürünü imal etmediğini, sipariş üzerine ... adına ürettiğini, fason üretim yapan firma konumunda olduğunu, kendisine verilen siparişlerin patent hakkına sahip olup olmadığını kontrol etme gibi bir yolu ve denetim yapma mekanizmasının bulunmadığını, araştırma yükümlülüğünün olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

3.Birleşen davada davalı vekili cevap dilekçesinde; dava konusu faydalı modelin buluş sahibinin İtalyan ... olduğunu iddia eden davalının bunu ispatla yükümlü olduğunu, delil tespiti dosyasında davacı eylemlerinin faydalı model hakkına tecavüz teşkil ettiğinin tespit edildiğini, asıl davada diğer davalı ... tarafından verilen cevap dilekçesinde iddia edildiği üzere davaya konu ürünün ve davanın konusunun tasarıma değil faydalı model tesciline dayandığını, eylemlerin tecavüz olduğunu, davalının bunu bilmesi gerektiğini, basiretli bir tacir olarak başkasının ürünleri ile karıştırılmaya yol açan tedbirlere başvurmasının haksız rekabet teşkil ettiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davada davacının davasının reddine, birleşen davada; davacının davasının kısmen kabulü ile, davalıya ait ██████████ tescil numaralı faydalı modelin 1 no.lu bağımsız isteminin hükümsüzlüğüne, diğer istemler yönünden davanın reddine karar verilmiş, hüküm asıl davada davacı, birleşen davada davalı vekili ile birleşen davada davacı vekilince ayrı ayrı istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile delil tespiti yapılan ürünlerde davacının faydalı model belgesinin ana isteminde yer alan PVC boru, taban, kılavuz unsurlarının bulunmadığı, dolayısıyla ürünün hangi sistemler ile sabitleneceği belli olmadığından faydalı modelin kapsamında olduğunun ispat edilemediğine ilişkin gerekçenin yerinde görüldüğü, raporda faydalı model istemlerinde ve tarifnamesinde de çok açık şekilde 3 numaralı parçanın PVC malzeme olarak sınırlandırmasının yapıldığı, yapılan bu açık daraltma nedeni ile bir eşdeğerlik incelemesinin mümkün görülmediğinin belirtildiği, yine ikinci ek raporda da eşdeğer unsur tanımında görüşlerinin değişmediğini belirttikleri, ... firmasına ait patent yönünden ise kılavuzun taban ile bütünleşik ya da sökülüp takılabilir olmasının koruma kapsamı ve kullanım alanında bir değişiklik oluşturmadığının açıklandığı dikkate alındığında faydalı madde tecavüze dayalı istemlerin reddinin yerinde görüldüğü, davacının haksız rekabet iddiası faydalı modele dayalı haklardan kaynaklandığından haksız rekabet isteminin reddinin de yerinde bulunduğu, hükümsüzlük isteminin kısmen kabulüne ilişkin taraf vekillerinin istinaf incelemesine gelince; hükme esas alınan bilirkişi heyeti raporunda re'sen de inceleme yapıldığı, faydalı modelin (1) no.lu bağımsız istemi yönünden hükümsüzlük koşullarının oluştuğu, diğer istemler yönünden yenilik kırıcı delil sunulmadığı, re'sen de tespit edilemediği, hükümsüzlük istemi yönünden alınan önceki raporlarda usulüne uygun karşılaştırma yapılmadığından Mahkemece yeterli ve teknik incelemeye dayalı son bilirkişi heyeti raporuna göre hükümsüzlük isteminin kısmen kabulüne karar verilmesinin doğru görüldüğü, ayrıca; faydalı modele tecavüz iddiası yönünden de delil tespit dosyasındaki raporda ve Mahkemece alınan ilk raporlarda faydalı modelin istemleri ile davalı ürününe ilişkin usulüne uygun karşılaştırma yapılmadığından denetime elverişli olmayan bu raporların hükme esas alınamayacağı gerekçesiyle asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekilinin asıl ve birleşen davaya ilişkin istinaf istemleri ile birleşen davada davacı vekilinin istinaf istemlerinin esastan reddine karar verilmiş, karar, asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekili ile birleşen davada davacı vekilince ayrı ayrı temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Asıl dava, faydalı modele tecavüz ve haksız rekabetin tespiti meni refi, birleşen dava, faydalı modelin hükümsüzlüğü istemlerine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. SONUÇ

: Yukarıda açıklanan nedenlerle, asıl davada davacı-birleşen davada davalı vekili ile birleşen davada davacı vekilinin temyiz itirazlarının ayrı ayrı reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 14.10.2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.