İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi, keşideci tarafından zayi nedeniyle açılan çek iptali davasını, keşidecinin dava açma hakkı olmadığı ve çekin hamilde bulunması sebebiyle reddetmiştir.
Özet: Bir çek keşidecisi tarafından, zayi olduğu iddia edilen 1.700.000 TL bedelli bir çekin iptali ve üzerine ödeme yasağı konulması talebiyle açılan davada, mahkeme davacının keşideci sıfatıyla kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptalini isteme hakkına sahip olmadığını, zira bu hakkın Türk Ticaret Kanunu uyarınca senedin hamili tarafından kullanılabileceğini ve ayrıca çekin üçüncü bir şahıs tarafından icra takibine konu edilerek aslında kaybolmadığının anlaşılması üzerine davanın hukuki menfaat yokluğu gerekçesiyle reddine karar vermiştir.
T.C.
İSTANBUL18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
:████████ EsasKARAR NO
:████████DAVA
:Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)DAVA TARİHİ
:█████/2025KARAR TARİHİ
:█████/2025Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:İDDİA VE TALEP
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin, ... bankası .... Emrine yazılı, Keşide Yeri ... , Keşide Tarihi ... , Çek No: ... olan 1.700.000,00 TL bedelli çekin düzenleyicisi olduğunu, ancak müvekkilinin, uzun zamandır çekin nerede olduğunu bilmediğini, çekte herhangi bir ciranta olmayıp , çek müvekkilin elindeyken zayi olduğunu, dava konusu çeki elinde bulunduran kişinin iyi niyetli 3. Kişi olmayacağını, çekin üçüncü şahısların ellerine geçmesi halinde müvekkil mağdur olacağını, ayrıca çekin keşidecisi ve varsa kayıp olduktan sonra ciranta etmiş olacak kişilerin bu durum karşısında mağdur olacağını, açıkladığımız nedenlerle, fazlaya ilişkin dava, ek dava, talep, beyan ve diğer tüm hakları saklı kalmak kaydıyla; davanın kabulü ile, ileride telafisi imkânsız zararlara uğranılmasının önlenmesi bakımından, dava konusu çekin icra konusu yapılmaması, protesto ettirilmemesi, ciro edilmemesi, tahsile verilmemesi için üzerine ihtiyati tedbir niteliğinde T.T.K.’nun 669 ve 711. maddeleri gereği öncelikle teminat alınmaksızın ödeme yasağı konulmasına, teminatsız şekilde mümkün olmaması halinde belirlenen teminat bedeli yatırıldıktan sonra ödeme yasağı konulmasına, ilgili banka şubesine iş bu çek bedelinin ödenmemesi amacıyla ödeme yasağı konulduğu hususunu bildirir müzekkere yazılmasına, akabinde zayi olan dava konusu çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLER ve GEREKÇE
:Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava kıymetli evraklardan olan çekin iptali istemine ilişkindir.TTK nun 780.madde de çek'in senet metninde "çek" kelimesini, kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havaleyi, muhatabın ticaret unvanını, ödeme yerini, düzenleme tarihini ve yerini, düzenleyenin imzasını taşımak zorundadır. TTK nun 781. madde de bu unsurları taşımayan senedin çek sayılmayacağı düzenlenmiştir.Keşidecinin, muhatap bankayı ödemeden men yetkisi bulunmamaktadır. Çek ibraz edildiği takdirde, hak talep eden hamile karşı İİK'nın 72. maddesi uyarınca olumsuz tespit davası açma imkanları mevcut bulunmaktadır. Hukuki yararının bulunması HMK'nın 114/h maddesi uyarınca dava şartıdır.Yine TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir.TTK. 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK.652.m)Çek iptali talep edilebileceği yargı uygulamasında kabul edilmektedir. Ancak, imzalı çekin iptalini hamil isteyebilecektir. Huzurdaki davada davacı keşideci ve çek hesabı sahibi olduğundan ve bu hali ile davacı hamil sıfatını haiz olmadığından, zayii nedeniyle çek iptali davasını, ancak kıymetli evrak niteliğinde bulunan çek hamilinin açabileceği, ayrıca çekin hamilinin meçhul olmadığı müdahale talebinde bulunan ... San. Ve Tic. Ltd.Şti tarafından ... İcra Dairesi ██████████ E. Sayılı dosyasından takip konusu yapıldığı ve çekin icra dairesi emanet kasasına sunulduğu anlaşıldığından davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.(Mahkememizin █████/2025 tarihli duruşmasında her ne kadar "2-Ödeme yasağı tedbir kararının derhal kaldırılmasına, bu hususta ilgili bankaya müzekkere yazılmasına,3-Hükmün kesinleşmesinden / tedbir kararının kaldırılmasından itibaren bir ay içerisinde ihtiyati haciz nedeniyle tazminat davasının açıldığının bildirilmemesi ve belgelendirilmemesiyle davacı vekilinin talebi halinde HMK 392/2 maddesi gereği teminatın iadesine," ) şeklinde kısa karar kurulmuş ise de davacı vekilince ödeme yasağı talep edildiği, mahkememizce kabul edildiği, davacı vekilince teminatın yatırılmadığı, ödeme yasağı kararı verilmediği görülmekle iş bu kısa karar, gerekçeli kararda yer almamıştır.HÜKÜM
:Gerekçesi yukarıda açıklanmış olduğu üzere;1-Davanın reddine,2-3. Şahıs ... San. Ve Tic. Ltd.Şti vekilinin müdahale talebinin, davamızın hasımsız iptal davası olması sebebiyle reddine,3-Alınması gereken 615,40-TL karar ilam harcı dava açılırken başlangıçta peşin olarak alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,4-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,5-Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan kısmı karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,Dair, Davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2025Katip ...e-imzalıdırHakim ...e-imzalıdır