Okul aile birliğinin Türk Ticaret Kanununun 82/7 maddesindeki tacir tanımına uymadığı gerekçesiyle zayi belgesi talebinin reddine dair mahkeme hükmü.
Özet: Okul Aile Birliğinin sehven kaybedilen karar defteri için Türk Ticaret Kanununun 82/7 maddesi uyarınca talep ettiği zayi belgesinin verilmesi davası, ilgili madde kapsamında zayi belgesi talebinde bulunma yetkisinin sadece tacirlere ait olduğu ve davacının tacir vasfını taşımaması nedeniyle reddedilmiştir, zira kanun maddesindeki açık düzenleme, tacir olmayan kişilerin bu tür bir talepte bulunmasını engellemektedir.
T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████
T.C.SAKARYAASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINAGEREKÇELİ KARARESAS NO
:KARAR NO
:BAŞKAN
:KATİP
:DAVACI
:DAVALI
: HasımsızDAVA
: Zayi Belgesi VerilmesiDAVA TARİHİ
: █████/2025KARAR TARİHİ
: █████/2025GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı dava dilekçesinde özetle; █████/2025 günü Sakarya .....Okulu, ....Karar Defterini okul aile birliği hesap hareketlerini nicelemek için karar defterinde alınan karar doğrultusunda hesap hareketlerini görüntüleme yetkisi verilen ....'ün Sakarya / Serdivan ....çıkışında ....Karar Defterini düşürdüğünü ve defterin sehven kaybolduğunun tespit edildiğini, tüm aramalara rağmen bulanamadığını, konuyla ilgili Serdivan Polis Karakoluna █████/2025 tarihinde başvurunun yapıldığını, belirtilen okul aile birliği defterinin sehven kaybolarak zayi olduğunu belirterek TKK madde 82/7 uyarınca zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.Dava, zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.TTK nun 82/7 maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." denilmektedir.TTK'nın 82/1. maddesi gereğince, "Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür." Saklama süresi on yıl olup sürenin başlangıcı da kanunda belirtilmiştir (TTK m.82/5-6). Defter ve belgelerin saklanması yükümü, gerçek kişi tacirlerde ticaretin terk edilmesinden sonra sürdüğü gibi, tacirin ölümü halinde mirasçılar bakımından da devam eder. Mirasın resmi tasfiyesi veya tüzel kişiliğin sona ermesi durumlarında, defter ve belgeler Sulh Hukuk Mahkemesince saklanır (TTK m.82/8). Saklanması gereken defter ve belgeler, saklama süresi içinde, yangın, deprem, su baskını gibi bir afet veya hırsızlıktan dolayı zayi olursa, tacirin (ölmüşse mirasçılarının), durumu öğrendikten itibaren on beş gün içerisinde işletmenin olduğu yerdeki mahkemeye başvurarak zayi belgesi alması gerekir. Kanun’da “isteyebilirler” denmiş ise de bu bir zorunluluk niteliğindedir. Zayi belgesi için açılan dava, çekişmesiz yargı işidir (TTK m.82/7).Davacı, Okul Aile Birliği olup tacir değildir. Belirtilen maddede zayi belgesinin tacir tarafından talep edilebileceği vurgulanmıştır. Maddede açık düzenleme bulunduğundan kanun boşluğundan söz edilemez. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 29.05.2015 tarih ve █████████-11683 E.K., 28.04.2014 tarih ve ████████-7901 E.K., 21.04.2008 tarih ve █████████ E., █████████ K.sayılı ilamlarında da belirtildiği üzere, tacir olmayan kişilerin TTK'nın 82. maddesi kapsamında zayi belgesi verilmesini talep etmeleri mümkün olmadığından TTK hükümlerine göre zayi belgesi verilmesini talep etmesi mümkün değildir. Davacı Okul Aile Birliği Dernek vasfını taşımadığından Dernekler Kanunu hükümlerine göre değerlendirme yapılması da mümkün değildir. (emsal İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi █████████ Esas ████████ Karar)Bu nedenlerle davacının talebinin reddine karar verilmiştir.Talep çekişmesiz yargı işi olup basit yargılama usulüne tabidir. HMK’nın 320’nci maddesinin açık düzenlemesi karşısında mahkeme, basit yargılama usulüne tabi dava ve işlerde, dava şartları yoksa davayı usulden reddedebilir; ilk itirazlar hakkında ya da dilekçelere eklenen deliller yeterli görülürse davanın esası hakkında karar da verebilir. Çekişmesiz yargı işi söz konusu olduğunda ilgilinin dilekçesine ekledikleri ya da ilgili yerlerden getirtilmesini istedikleri delillerin toplanması ile mahkemece tarafın talep ile delilleri incelenmiş olacaktır. Bu nedenle ön inceleme duruşması yapılmadan dosya üzerinden, mevcut deliller ile dava şartları ve ilk itirazlardan başka, davanın esası hakkında da karar verilmesi mümkündür. Bu şekilde dosya üzerinden karar verildiğinde, somut çekişmesiz yargı işinde olduğu gibi talep dilekçesinin ve delillerin incelenmesi ile hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiğinden de söz edilemeyecektir. Talebin niteliği ve dosya kapsamı itibariyle duruşma yapılmadan dosya üzerinden değerlendirilme yapılması basit yargılama usulü ile beklenen amaca uygundur. ( emsal Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ███████-2924 Esas █████████ Karar)HÜKÜM
: Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle:1-Açılan davanın REDDİNE,2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4-Artan gider avansının karar kesinleştiğinden yatırana iadesine,5-Gerekçeli kararın HMK 321/2 maddesi gereğince davacıya tebliğine,Dair, davacı vekilinin yokluğunda verilen kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere tensiben karar verildi. █████/2025Katipe-imzaBaşkane-imza