Bozma sonrası yapılan yargılamada, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği ve imar-ihya yoluyla tapusuz taşınmazın davacı adına tescili kararının Hazine tarafından temyizi ve değerlendirilmesi.
Özet: Bu hukuki evrakta, davacı, kendi maliki olduğu taşınmaza bitişik, tescil harici bir araziyi 20 yıldan fazla süredir nizasız ve malik sıfatıyla işleyerek (şeftali ve kiraz ağaçları yetiştirerek) zilyetliğine dayalı olarak adına tescilini talep etmiştir. Davalı Hazine, arazinin devletin hüküm ve tasarrufunda olduğunu belirterek talebi reddetmiştir. İlk derece mahkemesi davayı davacı lehine kabul etmiş, ancak Yargıtay, taşınmazın imar-ihya süreçlerinin ve yasal ilanların yeterince araştırılmadığı gerekçesiyle kararı bozmuştur. Bozma sonrası yapılan keşif ve uzman bilirkişi incelemeleri neticesinde, arazinin 1977den itibaren davacı tarafından kısmen imar-ihya edilmeye başlandığı, 2006da tamamlandığı ve dava tarihinden önce en az 20 yıldır meyve bahçesi olarak kullanıldığı tespit edilerek mahkemece tescil talebi yeniden kabul edilmiştir. Hazine ise, imar-ihyanın kanuni koşulları sağlamadığı ve gerekli sürenin dolmadığı gerekçesiyle kararı tekrar temyiz etmiştir.
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI
: ████████ E., ████████ K.Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; maliki olduğu 280 parsel sayılı taşınmazının bitişiğindeki tescil harici dava konusu taşınmazı 20 yılı aşkın zamandır nizasız-fasılasız ve malik sıfatıyla şeftali ve kiraz ağacı yetiştirmek suretiyle kullandığını, ağaçların 20-30 yaşında olduğunu, kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayalı iktisap şartlarının gerçekleştiğini ileri sürerek adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı Hazine vekili cevap dilekçesinde; dava konusu tapusuz taşınmazın Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğunu, davacının fuzuli şagil olup ecrimisil ödediğini belirterek davanın reddini istemiştir.III. MAHKEME KARARIMahkemenin 11.03.2015 tarihli kararıyla; dava tarihi itibariyle davacı lehine kazandırıcı zamanaşımıyla iktisap şartlarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİA. Bozma KararıMahkeme kararının süresi içinde davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin 12.03.2019 tarihli ve █████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararıyla; TMK'nın 713. maddesindeki yasal ilânların yapılmadığı, dava konusu taşınmazın öncesinde imar-ihyaya muhtaç yerlerden olup olmadığının, imar-ihyanın tamamlanıp tamamlanmadığının yeterince araştırılmadığı, hava fotoğraflarının bu konuda uzmanlığı bulunmayan orman mühendisince orman araştırmasıyla sınırlı olarak yaptırıldığı, hal böyle olunca dava tarihinden geriye 15-20-25 yıl öncesine ait çift hava fotoğraflarının getirilmesi, 3 ziraat mühendisi, 1 jeodezi ve fotogrametri mühendisi ve 1 fen bilirkişileri heyeti katılımıyla yeniden keşif yapılması, taşınmazın öncesinde tarla olarak kullanılıp kullanılmadığı, imar-ihyaya konu edilip edilmediği, imar-ihyaya hangi tarihte başlanıp ne zaman bitirildiğinin mahalli bilirkişi ve tanıklara sorulması, hava fotoğraflarının uzman jeodezi fotogrametri bilirkişisi tarafından incelenmesi, TMK'nın 713/4-5. maddesindeki yasal ilânların yapılması gerektiği gerekçesiyle Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.B.Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen KararMahkemenin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taşınmazın öncesinin imar-ihya gerektiren yerlerden cebel/taşlık olarak tescil harici bırakıldığının anlaşıldığı, hava fotoğraflarını inceleyen uzman jeodezi fotogrametri mühendisi bilirkişinin 09.02.20 24... .04.2021 tarihli raporlarında dava konusu taşınmaz bölümünde imar-ihyaya 1977 yılında kısmen başlandığının, 2006 yılında tamamlandığının bildirildiği, ziraat bilirkişileri heyetinin raporunda taşınmazın öncesinde tarıma elverişli olmayan tarım arazisi olduğu, emek ve masraf harcanarak arazi tesfiyesi, toprak çekme, bitki besleme ile tarıma elverişli hale getirildiği, evveliyatında meyve bahçesi olduğu, ağaçlar yaşlandıkları için gençleştirme maksatlı yeni fidan dikildiği, meyve ağacı köklerinden ve önceki raporlardaki fotoğraflardan anlaşıldığı, kuzey sınırındaki tescil harici alanda 25-30 yaşlarında kiraz ağaçları olduğu, bu haliyle davacının kendi adına kayıtlı 1 21... , 98... parsel sayılı taşınmazlarla bitki örtüsü ve toprak yapısı bakımından bütünlük oluşturuğu, imar-ihyanın tamamlandığı, imar-ihyanın 25-30 yıl önce başladığı, 20-25 yıl önce tamamlandığının bildirildiği, komşu 1 21... parselin (16.5.2024 tarihli ada parsel düzeltmesi işleminden sonra 1 21... parsel) ████████ Esas sayılı dava sonucu davacı adına tescil edildiği, komşu taşınmaz hakkındaki raporlar ile dosyada alınan raporların çelişkili olmadığı, dava tarihi 2013 yılından önceki en az 20 yıldır davacı tarafından meyve bahçesi olarak kullanıldığı, ağaçların yaşlarından da bu hususun anlaşıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.V. TEMYİZA.Temyiz SebepleriDavalı Hazine vekili temyiz dilekçesinde; taşların temizlenmesi ve ağaç dikilmesinin kanunun aradığı imar-ihya anlamına gelmediğini, yerin tarıma elverişli hale getirilmesi gerektiğini, imar-ihyanın tamamlandığı tarihin de tespit edilemediğini, imar-ihya tamamlandıktan sonra gerekli sürenin de dolmadığını belirterek Mahkemenin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararının bozulmasını istemiştir.B.Değerlendirme ve GerekçeDava, kadastro çalışmaları sırasında tespit harici bırakılan tapusuz taşınmazın tescili istemine ilişkindir.1.Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı HMK'nın geçici 3/2. maddesinin yollamasıyla uygulanması gereken 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2.Dosya kapsamından; Tokat ili, ... ilçesi, ... köyünde yapılan ve 01.02.1958 tarihinde kesinleşen tapulama çalışmaları sırasında dava konusu bölümün tarıma elverişsiz taşlık arazi, cebel olarak tescil harici bırakıldığı, taşınmazın güney komşuları 280, 2 81... parsellerin miktar fazlası olarak Hazine adına hükmen tesciline ilişkin Tokat Arazi Kadastro Mahkemesinin 21.9.1959 tarihli ve ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararında tapulama sırasında adlarına tespit yapılan kişilerin dayandıkları tapu kaydının kuzey ve batısının cebel okuduğu, ancak cebelin hafif meyille yükseldiği ve tarıma elverişli olduğu, bu sebeple güney komşu 280, 281, 283 parsel sayılı taşınmazların miktar fazlası olarak Hazine adına 28.03.1960 tarihinde tescil edildiği, davacının dava konusu tescil harici kısmın imar-ihya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliği nedenlerine dayalı olarak adına tescil talep ettiği anlaşılmaktadır.3.Temyizen incelenen kararın bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davalı Hazine vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davalı Hazine vekilinin yerinde bulunmayan tüm temyiz itirazlarının reddi ile temyiz olunan Mahkeme kararının ONANMASINA,492 sayılı Harçlar Kanunu'nun değişik 13. maddesinin j bendi gereğince temyiz eden davalı Hazineden harç alınmasına yer olmadığına,Dosyanın Tokat 2. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine,1086 sayılı HUMK'un 440/III-1. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,15.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.