Sigorta şirketinin trafik kazasında zorunlu mali mesuliyet poliçesi teminatını aşan ödemenin rücuen tahsili için açtığı itirazın iptali davası.
Özet: Davacı sigorta şirketi, kendi sigortalısı olan aracın karıştığı trafik kazasında, zorunlu mali mesuliyet sigortası poliçe limitini aşarak yaptığı 1.550,69 TLlik fazla ödemeyi, davalı sigortalının %100 kusurlu olduğu kaza nedeniyle sebepsiz zenginleşme ve rücu hakkı kapsamında tahsil etmek amacıyla başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini ve takibin devamını talep ederken, davalının haksız itirazı nedeniyle icra inkar tazminatına hükmedilmesini de istemektedir.
T.C. BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████DAVA
: İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)DAVA TARİHİ
: █████/2024KARAR TARİHİ
: █████/2025YAZIM TARİHİ
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesinde; ... Sigorta A.Ş. nezdinde ... sayılı Zorunlu Mali Mesuliyet Poliçesi (EK-2) ile .... NAKLİYAT SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ.adına kayıtlı ....plaka sayılı araç, sürücü dava dışı ... sevk ve idaresinde iken, "25.10.2020" tarihinde, saat 17.00 sıralarında, duran trafiği fark etmeyerek, aynı yönde seyir halinde olan davalının sevk ve idaresinde olan ... plakalı aracın arka kısımlarına çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, müvekkili ... Sigorta A.Ş. Nezdinde ... sayılı Zorunlu Mali Mesuliyet Poliçesi ile sigortalı bulunan ... San.ve Tic.Ltd.Şti.'ye ait poliçenin başlangıç ve bitiş tarihi "17.01.2020-17.01.2021" tarihleri arasında olduğu, mezkur kaza anlaşmalı kaza tespit tutanağından da anlaşılacağı üzere, 25.10.2020 tarihinde yaşandığı, meydana gelen kaza neticesinde, kaza tarihinide içine alan poliçe başlangıç ve bitiş tarihlerinde ki Zorunlu Mali Mesuliyet Poliçesinden de anlaşılacağı üzere "Araç Başına Maddi Tazminat Ödemesi" 41.000,00-TL olup, 20.550,79-TL .... Sigorta şirketine, 20.250,90-TL ...'ne, 4.670,58-TL (İcra Takibi asıl alacak miktarı 1.749,00-TL) Gaziosmanpaşa ... İcra Müdürlüğüne olmak üzere, toplam da 45.472,27-TL ödeme yapıldığı, iş bu ödeme sonucu, poliçe tarihindeki 41.000,00-TL'lik teminat kapsamı, aşılarak fazla ödeme yapıldığı, fazla ödeme sonucu ödenen 1.550,69-TL'lik ödemeyi, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu 77. maddesinde hüküm altına alınan "sebepsiz zenginleşme" hükmü gereğince, ödenen miktarın davalıdan rucuen tahsili yoluna gidilmiş olup, huzurdaki davaya konu Büyükçekmece .... İcra Dairesi ... E. Sayılı takip ile ilamsız icra takibi başlatıldığı, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları uyarınca müvekkil şirketin poliçe sahibine karşı rücu hakkı bulunduğu, davalının söz konusu borçtan sorumlu olmadığı iddiası bu nedenle gerçeği yansıtmadığı, borcun ödenmemesi ve takibin itiraz üzerine durdurulmuş olması nedeniyle 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu gereği uyuşmazlığın çözümü için öncelikli olarak arabuluculuk yoluna başvurulduğu fakat davalı ile herhangi bir anlaşma sağlanamadığı, bu nedenlerle likit olmakla birlikte her türlü yazılı delille sabit olan müvekkili şirket alacağını teminen; telafisi güç ya da geri dönüşü imkansız zararlara sebebiyet verilmemesi adına davalının mal varlığı aktifi üzerine ihtiyati tedbir konulmasını, davalının meydana gelen zararı tazmin etmesi gerekmekte iken, kendisine karşı yapılan icra takibine karşı itirazı haksız ve yersiz olduğu, davalının poliçe teminatı dışında kalan fazla ödemeyi tazmin etme sorumluluğu söz konusu olduğu, müvekkili şirketin alacağı muayyen olduğu, davalı taraf borcun tahsilini geciktirmek amacı ile icra takibine itiraz yoluna başvurduğu, bu nedenle davalı taraf aleyhine alacak miktarının %20 'sinden az olmamak kaydı ile icra inkar tazminatına hükmedilmesini ve tüm bu nedenlerle davalının söz konusu borçtan sorumlu olmadığı iddiası bu nedenle gerçeği yansıtmadığı, borcun ödenmemesi ve takibin itiraz üzerine durdurulmuş olması nedeniyle davanın kabulü ile itirazın iptaline ve takibin devamını, davalı aleyhine haksız ve kötü niyetli itiraz sebebiyle alacak miktarının %20'sinden az olmamak kaydı ile icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.ARAŞTIRMA;1-Büyükçekmece .... İcra Dairesi .. E. Sayılı icra takip dosyası getirtilmiştir. İncelendiğinde, davacı ... Sigorta Anonim Şirketi tarafından, davalı ... aleyhine başlatılan alacak nedenine dayalı ilamsız icra takibi olduğu, takip çıkışının 53,50-TL faiz ve 1.550,69-TL asıl alacak olmak üzere toplam 1.604,19-TL alacak olduğu, davalı (borçlunun) █████/2022 tarihinde borca itiraz dilekçesi verdiği ve takibin durduğu anlaşılmıştır.2-Gaziosmanpaşa İcra Dairesi'nin █████/2024 Tarih, ... Esas sayılı yazısı ile; ilgili dosya UYAP üzerinden getirtilmiştir.3-Sigorta Tahkim Komisyonu'nun █████/2024 Tarih, ... sayılı yazısı ile; davalının başvurusuna ilişkin belgeler getirtilmiştir.█████/2025 Tarihli Sigorta Uzmanı Bilirkişiden alınan raporda;1. 25.12.2020 tarihinde meydana ğelen kazanın davacı siğorta şirketi tarafından dava dışı ... Nakliyat adına kayıtlı ... plakalı araç için davacı ... Sigorta şirketi nezdinde tanzim edilmiş ZMSS(Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası ) vadesinde ve teminat kapsamında meydana geldiği,2. Dosya kapsamına göre 25.12.2020 tarihinde meydana gelen kazada davacı sigorta şirketi tarafından ZMSS ile sigortalı ... plakalı araç plakalı araç sürücüsü ... %100 oranında tamamen kusurlu olduğu,3. ZMSS Genel Şartlarında Sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, üçüncü şahısların ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa göre siğortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde bu Genel Şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri, kaza tarihi itibariyle ğeçerli zorunlu siğorta teminat limitleri dahilinde karşılamakla yükümlü olacağı düzenlendiği,4. 25.12.2020 kaza tarihi itibariyle ZMSS maddi araç başı teminat limiti 41.000,00 TL olarak belirlendiği,5. Davacı sigorta şirketince tazminat talep eden madur için hasar dosyası ve Sigorta Tahkim Komisyonu dosyasında yapılan tespitler ve kararlar sonucu 25.02.2021 tarihinde 20.550,79 TL ,12.02.2021 tarihinde 20.250,79 TL ve 10.08.2021 tarihinde 4.670,58 TL olmak üzere toplam 45.472,27 TL tazminat ödediği sunulu dekont suretlerinden anlaşılmaktadır.6. Davacı tarafından Fazla ödeme sonucu ödenen 1.550,69-TL'lik ödemeyi, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu 77. maddesinde hüküm altına alınan "sebepsiz zenğinleşme" hükmü gereğince, ödenen miktarın davalıdan rucuen tazmin talebi için Büyükçekmece ... İcra Dairesi ... E. Sayılı takip ile ilamsız icra takibi başlatıldığı,7. Davacı tarafın ödediği fazla tutarı rücuen talep edip edemeyeceği hususu sayın mahkemenin takdirinde olacağı,Tespitleri yapılarak nihai takdir ve hukuki değerlendirmesi sayın mahkemeye ait olmak üzere sonuç ve kanaatine varılmıştır.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
:Dava, sigortalısının kusur nedeniyle gerçekleşen kazada davalının hasarlanan aracı için güvencesinde yanlışlıkla aşılarak yapılan fazla ödemenin tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali ile icra inkar tazminatı istemlerine ilişkindir.Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davacının yapmış olduğu ödemenin hasar tarihine göre güvence sınırını aşıp aşmadığı, aşıyorsa fazlaca yapılan ödemenin tarafına geri verilmesini isteyip isteyemeyeceği, fazlaca yapılan ödeme tutarının ne kadar olduğu, bu bağlamda davacının icra takibindeki tutar kadar davalıdan alacaklı olup olmadığı, davalının icra takibine itirazının haksız olup olmadığı, haksızsa icra inkar tazminatı koşullarının bulunup bulunmadığı noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.Davacı sigorta şirketi dava dilekçesinde, dava dışı sigortalısının kazada kusurlu olması nedeniyle 20.550,79-TL Groupama Sigorta şirketine, 20.250,90-TL ...'ne, 4.670,58-TL (İcra Takibi asıl alacak miktarı 1.749,00-TL) Gaziosmanpaşa .... İcra Müdürlüğüne olmak üzere, toplam da 45.472,27-TL ödeme yapıldığı, iş bu ödeme sonucu, poliçe tarihindeki 41.000,00-TL'lik teminat kapsamı, aşılarak fazla ödeme yapıldığı, fazla ödeme sonucu ödenen 1.550,69-TL'lik ödemeyi, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu 77. maddesinde hüküm altına alınan "sebepsiz zenginleşme" hükmü gereğince davalıdan tahsili gerektiğini iddia etmektedir.Büyükçekmece .... İcra Dairesi ... E. Sayılı icra takip dosyası incelendiğinde, davacı ... Sigorta Anonim Şirketi tarafından, davalı ... aleyhine başlatılan alacak nedenine dayalı ilamsız icra takibi olduğu, 1.550,69-TL asıl alacak ve 53,50-TL faiz üzerinden takip başlatıldığı ve davalı (borçlunun) █████/2022 tarihinde borca itiraz dilekçesi verdiği ve takibin durduğu anlaşılmıştır.Dava, davacı sigorta şirketi tarafından, dava dışı sigortalısını kusuruyla gerçekleşen trafik kazası nedeniyle, dayalıya poliçe limiti aşılarak fazla yapılan ödemenin iadesi istemiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.Mahkememizce deliller toplanmış icra dosyası, hasar dosyası, ödeme kayıtları dosya arasına alınmış, bilirkişi raporu aldırılmıştır.Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin emsal nitelikte ki ██████████ Esas ve █████████ Karar sayılı kararında; "...2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1.maddesinde, "İşletenlerin, bu Kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur." ... Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre, ZMSS'nin amacı, trafik kazaları sonucu 3.kişilere verilecek zararların güvence altına alınmasıdır. ZMSS Genel Şartlarının "Teminat Dışında Kalan Haller" başlıklı A.3-b maddesinde de, işleten tarafından ileri sürülecek tazminat taleplerinin sigorta teminatı dışında olduğu açık olarak düzenlenmiştir.Somut olayda, davacı tarafından, sigortalının ... olduğu ZMSS poliçesi ile teminat altına alınan aracın yaptığı tek taraflı kaza sonucunda, araçta bulunan ve davalı/sigortalı ...'ın eşi olan ... vefat etmiş olup, açılan hasar dosyası kapsamında alınan aktüer raporu doğrultusunda ve konuya ilişkin poliçe ve sair belgeler incelenmek sureti ile davalı/sigortalı ...'e (eşinin vefatı nedeni ile destekten yoksun kalma tazminatı olarak) 90.097,82 TL ödeme yapılmış ve ...'in aracın işleteni olduğu, yapılan ödemenin sehven yapıldığı ileri sürülerek, ödemenin sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak iadesi talep edilmiştir. Davacı sigorta şirketi ancak sigorta poliçesi çerçevesinde ödeme yapmakla yükümlü olup, kendisi tarafından düzenlemiş olan poliçeye dayalı olarak ödeme yaparken basiretli bir tacir gibi davranarak gerekli incelemeyi yapması gerekirken bu şekilde davranmamış ve poliçe teminatında olmayan bir ödemeyi iradi olarak gerçekleştirmiştir.Her ne kadar TBK'nın 78/1 maddesi "Borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle yerine getiren kimse, bunu ancak, kendisini borçlu sanarak yerine getirdiğini ispat ederse geri isteyebilir." hükmünü havi ise de, davacı sigorta şirketinin, kendi düzenlemiş olduğu poliçeye dayalı olarak yaptığı ödemeyi "kendisini borçlu sanarak" yapmış olduğunu ileri sürmesi mümkün değildir.Bu durumda, poliçede teminat dışı kaldığı halde yapılan ödemenin lütuf (ex gratia) ödemesi olarak değerlendirilmesi gerektiği ve bu ödemenin davacı sigorta şirketine sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak talep hakkı vermeyeceği ..." belirlemesinde bulunmuştur.Somut olayda, davacı sigorta poliçesi çerçevesinde ödeme yapmakla yükümlü olup, poliçeye dayalı olarak ödeme yaparken basiretli tacir gibi davranarak gerekli incelemeyi yapması gerekirken, davaya konu poliçe limitinin üstünde ödemeyi iradi olarak gerçekleştirmiştir. Bu durumda davacı sigorta şirketinin lütuf ödemesi yaptığı, yapılan ödemeyi geri isteyemeyeceği kanaatine varıldığından davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM;Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere;1-Davanın REDDİNE,2-Alınması gereken 615,40-TL karar harcından dava açılırken yatırılan 427,60-TL peşin harçtan mahsubu ile 187,80-TL eksik harcın davacıdan alınması ile hazineye gelir kaydına,3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Davalı tarafından yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,5-Arabuluculuk ücreti 3.600,00-TL'nin davacıdan alınması ile hazineye gelir kaydına,6-Kullanılmayan yargılama gider avansının 6100 Sayılı HMK 333. maddesi uyarınca kararın kesinleşmesine müteakiben yatırana iadesine,Dair, kabulüne karar verilen kısım yönünden istinaf sınırının altında kaldığından kesin olmak üzere verilen karar davacı vekilinin (e-duruşma) yüzüne karşı açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2025Katip ...e-imzalıdırHakim ...e-imzalıdır