Kamulaştırmasız el atılan taşınmazın bedelinin tahsili davasında, idarenin pasif eyleminin mülkiyet hakkına müdahale oluşturduğunun tespiti ve istinaf talebinin esastan reddi.
Özet: Uzun süre imar planında okul alanı olarak ayrılan taşınmazın fiilen el atılmasa da idarenin pasif kalmasıyla mülkiyet hakkının engellenmesi sonucu kamulaştırmasız el atma bedelinin tahsili istemiyle açılan davada, ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş; davalı idarenin "fiili el atma yoktur" şeklindeki istinaf itirazları, pasif kalmanın da kamulaştırmasız el koyma oluşturduğu ve emsal değerlere göre belirlenen bedelin usul ve esasa uygun olduğu gerekçesiyle Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddedilerek karar onanmış olup, davalı idarenin kararı temyiz etmesi üzerine dosya temyiz incelemesindedir.
MAHKEMESİ: Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
SAYISI
: ████████ Esas, █████████ KararKARAR
: Esastan retSAYISI
: ███████ Esas, ████████ KararTaraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.Kararın davalı idare vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Ankara ili, ..., ... Mahallesinde 42642 ada 1 parsel sayılı taşınmazda hissedar olduğunu, dava konusu taşınmaza davalı idareler tarafından el atılarak okul alanı olarak ayrıldığını, malikinin tasarruf imkânının kalmadığını beyanla belirlenecek kamulaştırmasız el atma tazminatı bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; açılan davanın yerinde olmadığını, müvekkili kurumun herhangi bir sorumluluğunun ve hukuka aykırılığının bulunmadığını, taşınmaza kamulaştırmasız el atma unsurları gerçekleşmediğinden haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak açılan iş bu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne taşınmaz bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bedeline hükmedilen taşınmazın tapusunun iptali ve Hazine adına tesciline karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf SebepleriDavalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; fiilen el atmanın olmadığı, uzlaşma gerektiği, ilgili belediye tarafından tek yanlı olarak imar planında okul olarak tahsis edildiği bu sebeple ilgili belediyenin sorumlu olduğu, hükmedilen bedelin yüksek olduğu ileri sürülmüştür.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu ..., Mahallesi 42642 ada 1 parsel sayılı taşınmazın 2003 onay tarihli 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında "orta dereceli okul alanı" olarak ayrıldığı, taşınmaz üzerinde plandaki amacına uygun davalı idare tarafından yapılan herhangi bir yapının bulunmadığı ve fiili el atmanın mevcut olmadığı anlaşılmış ise de uzun yıllar programa alınmayan imar planının hayata geçirilmemesi nedeniyle kamulaştırma ya da takas cihetine gitmeyen davalı idarece, pasif ve suskun kalınmak ve işlem tesis edilmemek suretiyle taşınmaza müdahale edildiği, bu haliyle idarenin mülkiyet hakkının özüne dokunan ve bu eylemi ile kamulaştırmasız el koyma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü gerekmekte olup kamulaştırmasız el koyma olgusunun varlığının doğal sonucu, idarenin hukuka aykırı eylemiyle mülkiyet hakkı engellenen taşınmaz mal sahibi davacının, dava yoluyla kamulaştırmasız el koyma hükümleri doğrultusunda mülkiyetin bedele çevrilmesini, eş söyleyişle idareden değer karşılığının verilmesini isteyebileceğinden İlk Derece Mahkemesince arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak taşınmaz ile aynı bölgede bulunan ve 42582 ada 4 parsel ve taşınmazın diğer paydaşları tarafından Dairenin ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararı ile kesinleştiği tespit edilen bedel değerlendirilip yapılan yine dava konusu taşınmazın diğer paydaşları tarafından açılan ve kesinleşen Yargıtay 5. Hukuk Dairesi █████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararı da incelendiğinde dava konusunun değerinin tespit edilerek faizi ile birlikte davalı idareden tahsiline, dava konusu taşınmazdaki davacı payının iptali Hazine adına tapuya tesciline dair kararda Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden bir isabetsizlik bulunmadığından davalı idare vekilinin istinaf sebeplerinin esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavalı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin idareden tahsili istemine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Dosya kapsamında yer alan fen bilirkişi raporunda, keşif tarihi itibarıyla dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığı anlaşılmakla birlikte 2003 yılından bu yana imar planında Orta Dereceli Okul Alanı olarak ayrıldığı ve fiilen el atılmamış olsa dahi mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlandığı anlaşıldığından kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü doğrudur.3. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.4. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davalı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmediğinden usul ve kanuna uygun olan Bölge Adliye Mahkemesinin kararının 6100 Sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davalı Hazine harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,06.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.