T.C. Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesinde, acentelik sözleşmesinden kaynaklanan alacak ve ciro hedefi uyuşmazlığına dair itirazın iptali davasında delil ve bilirkişi incelemesi.
Özet: Bir kırtasiye bayisi olan davacı ile tedarikçi davalı arasındaki bayilik sözleşmesinden kaynaklanan itirazın iptali davasında, davacı ödediği avans senetlerinin davalıdan aldığı yayın bedellerinden fazla olduğunu iddia ederek 11.662,80 TL alacakla icra takibi başlatmış; davalı ise davacının ciro hedefini tutturamadığı için sözleşmeden doğan cezai şart gereği kendisine 80.145 TL borçlu olduğunu ve davacının taleplerinin mesnetsiz olduğunu savunmuş, yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda ise davacının, icra takip tarihi itibarıyla davalıdan 11.662,80 TL alacaklı olduğu tespit edilmiştir.
T.C. BAKIRKÖY 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████DAVA
: İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
: █████/2024KARAR TARİHİ
: █████/2025K.YAZIM TARİHİ
:█████/2025Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:TALEP
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin Tekirdağ İlinde kırtasiye faaliyeti yürüttüğünü, müvekkili ile davalı şirket arasında 07.06.2022 tarihinde bayilik sözleşmesi akdedildiğini, söz konusu sözleşmenin bir yıllık olduğunu 07.06.2023 tarihinde sonlandığını, davalı tarafça tahsil edilen avans senetlerinin bedelleri toplamının müvekkil tarafından davalıdan alınan yayın bedellerinden 11.662,8 TL olduğunu, davalının borcu ödemediğini bu nedenle Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından takip başlatıldığını, davalının kötü niyetli olarak takibe itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, bu nedenle davanın kabulü ile itirazın iptaline, %20 tutarında icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP
:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında bayilik sözleşmesi bulunduğunu, sözleşme kapsamında davacı firmaya 150.000 TL ciro hedefi belirlendiğini ancak davacının bu hedefe ulaşamadığını, bu nedenle sözleşmede öngörülen cezai hüküm gereği davacının 80.145 TL tutarında örnek bedeli borcu bulunduğunu, müvekkili firmanın davacıya herhangi bir borcunun olmadığını, davacının basiretli tacir gibi davranmayarak sözleşmeye aykırı hareket ettiğini, kötü niyetle haksız alacak talebinde bulunduğunu, taraflar arasında imzalı bir cari mutabakat metninin de bulunmadığını, bu nedenlerle davacının taleplerinin mesnetsiz olduğunu davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLER VE GEREKÇE
:Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.HMK'nın 320/2. maddesi uyarınca taraflar arasındaki uyuşmazlık konularının; davacının takip ve dava tarihi itibariyle davalıdan alacaklı olup olmadığı (alacağın var olup olmadığı), taraflar arasında imzalanan bayilik sözleşmesi kapsamında davacının sözleşme hükümleri uyarınca ulaşması gereken ciro hedefine ulaşıp ulaşmadığı; davalının sözleşmenin 11. Maddesi kapsamında davacı adına fatura düzenlemede haklı olup olmadığı; tahsili gereken alacak miktarının ne olduğu, davacının bu alacağı talep edip edemeyeceği, borcun ödenip ödenmediği, borçlunun temerrüte düşüp düşmediği, düştü ile temerrüt tarihinin, uygulanması gereken faiz tür ve oranının, buna göre tahakkuk eden faiz miktarının ve nihayetinde toplam alacağın ne olduğu, icra inkar tazminatı koşullarının oluşup oluşmadığı hususunda toplandığı tespit edildi.Dosyamız arasına celp edilen Bakırköy .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; Davacı alacaklının 16.662,80 TL asıl alacak üzerinden borçlu aleyhine cari hesap dayanak gösterilmek suretiyle ilamsız icra takibi başlattığı, ödeme emrinin borçluya █████/2023 tarihinde tebliğ edildiği; borçlu tarafından █████/2023 tarihinde borca ve ferilerine itiraz edildiği görüldü.Dosyaya sunulan █████/2025 tarihli bilirkişiler ... ve ... tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda; "Davacı 2022,2023 ve 2024 yıllarına ait Ticari defterlerinin, 6102 sayılı TTK. İlgili hükümleri yönünden usulüne uygun tutulmuş olduğu, Ticari defterinin HMK 222 mad. gereğince davacı lehine delil niteliğinin Sayın Mahkemenizin takdirinde olduğu, Davacı ... incelenen ticari defterlerinin, defter beyan sistemine göre tutulmuş olduğu için sadece gelir ve gider faturalarının kayıt edilebiliyor olduğu, yapılan ödemelerin ve tahsilatların kayıt edilemediği için cari hesap ekstresi temin edilemediği, davacı ticari defterlerinde davalı tarafından davacı ... 2022 yılında düzenlenmiş Toplam Tutarı 10.026 TL olan 6 Adet Faturanın ve 2023 yılında düzenlenmiş Toplam Tutarı 4.190,-TL olan 4 Adet Fatura olmak üzere kümülatif olarak Toplam Tutarı 14.216 TL olan 10 Adet Faturanın kayıtlı olduğu tespit edilmiş olduğu, Davacı tarafından Davalı ... 09.06.2022 tarihinde Toplam Tutarı 30.000 TL olan 5.000 TL'lik 6 Adet Senet verilmiş olduğu, bu senetlerden aşağıda detayları görünen Toplam Tutarı 20.000 TL olan 5.000 TL'lik 4 Adet senedin ... Bankasından ödenmiş olduğu, 28.02.2023 tarihli 5.000 TL'lik ve 31.03.2023 tarihli 5.000 TL'lik 2 Adet senedin ödenmemiş olduğu tespit edilmiş olduğu, İcra takip tarihi olan █████/2023 tarihi itibariyle, davacının davalıdan, senet ödemelerinin davalı ... alış tutarından fazla olmasından kaynaklı (14.216 TL-5.878,80 TL-20.000,-TL) 11.662,80 TL Alacaklı oldukları Davalı ... tarafından Ticari Defterler inceleme için sunulmamış olduğu, Davacı ... tarafından dosyaya sunulu, davalı tarafından 03.10.2023 tarihinde oluşturulup davacı ... gönderilen aşağıdaki cari hesap ekstresinde göre 07.08.2023 tarihi ve 03.10.2023 tarihi itibariyle davalının davacı ... 11.662,80 TL Borçlu oldukları görülmekte olduğu, Davalı ... tarafından cevap dilekçesi ekinde dosyaya sunulu Davacı ... düzenlenmiş Bedelsiz Faturaların toplam tutarının 80.145,-TL olduğu, Faturalar üzerinde “İşbu Fatura Tanıtım Örneği olduğundan Bedeli Tahsil edilmemiştir.” Açıklaması olduğu tespit edilmiş olduğu, Davacının gerçek usulde ticari kazanç mükellefi olduğu ve İşletme Esasına göre defter tuttuğu, Tekirdağ Ticaret Sicil Müdürlüğü tarafından Sayın Mahkemeye 27.05.2024 tarihinde gönderilmiş cevap yazında davacı ...'ın kaydının bulunmadığı, Tekirdağ Esnaf Ve Sanatkarlar Odaları Birliği tarafından Sayın Mahkemeye 31.05.2024 tarihinde gönderilmiş cevap yazısında davacı ...'ın Kırtasiyecilik mesleğinden kayıt yaptırmış olduğu ve devam etmekte olduğu, Asgari alım yükümlülüğünün mevcudiyet ve geçerliliğine ilişkin seçenekli açıklamaların “777) Sözleşme Yönünden Tespit ve Değerlendirmeler” başlığı altıda Sayın Mahkemenin takdirinde sunulduğu, Davacı ... lehine karar alınması durumunda, Davacı ...'ın, icra takip tarihi olan █████/2023 tarihinden itibaren asıl alacağına işleyecek değişen oranlarda Yıllık Reeskont Avans Faizi talep edebileceğine ilişkin Takdirin Sayın Mahkemenize ait olduğu," hususları tespit edilmiştir.Huzurda görülen dava itirazın iptali davası olup, müddeabihi takip konusu yapılmış ve borçlunun itiraz etmiş olduğu alacak olan normal bir eda davasıdır.Mahkemenin davanın reddi ya da kabulü yönünde vereceği karar, maddi anlamda kesin hüküm teşkil edeceğinden davanın reddi halinde alacaklı, borçluya karşı aynı alacaktan dolayı yeni bir alacak davası açamayacağı gibi davanın kabulü halinde borçlu da alacaklıya karşı bir menfi tespit veya istirdat davası açamayacaktır. Bu nedenle mahkeme itirazın iptali davasında tarafların iddia ve savunmalarını genel hükümlere göre inceleyerek borcun varlığını ve miktarını araştırmak zorundadır.Yasal dayanağını İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 67. maddesinden alan itirazın iptali davası, alacaklının icra takibine karşı borçlunun yaptığı itirazın iptali ile İİK’nın 66. maddesine göre itiraz üzerine duran takibin devamını sağlamayı amaçlamaktadır. Takip hukukundan doğan bu davada tespit edilecek husus, borçlunun icra takibine yapmış olduğu itirazında haklı olup olmadığının belirlenmesidir.Dosya ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacının cari hesap alacağından kaynaklı davalı aleyhine başlattığı icra takibine davalının itirazı sonucunda işbu davayı açtığı görülmüştür. Davacı ile davalı arasında █████/2022 tarihli Bayilik Sözleşmesi yapıldığı, davacı tarafından söz konusu sözleşme kapsamında davalıya bir kısım ödemelerin yapıldığı, davalı tarafından söz konusu ödemelere karşılık olarak bir kısım malların davacıya teslim edildiği dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Davacı tarafından davalıya fazla ödeme yapıldığı iddiası ile yapılan fazla ödemenin iadesi talep edilmiştir. Tarafların kabulünde olan sözleşme ile bayi olan davacının yıllık ciro hedefinin 150.000,00 TL olarak belirlendiği, sözleşmenin 11/c maddesinde bayinin sözleşme ile belirlenen ciro hedefine ulaşmaması durumunda bayiye gönderilen örneklerin faturalandırılacağı düzenlenmiştir. Dosyada mübrez bilirkişi raporunda davacının sözleşme süresince toplam cirosunun 14.216,00 TL olduğu, davacı tarafından davalıya toplam 20.000,00 TL ödendiği ve 5.878,80 TL tutarında bir adet iade faturası düzenlendiği, davacının ticari defter ve kayıtlarına göre davacının davalıdan 11.662,80 TL alacaklı olduğu; davalı tarafından davacı adına düzenlenmiş bedelsiz faturaların toplam tutarının 80.145,00 TL olduğu, söz konusu faturaların üzerinde faturaların tanıtım örneği olduğundan bedelinin tahsil edilmemiş olduğunun yazılı olduğu tespit edilmiştir. Bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere davacının sözleşme ile belirlenen yıllık ciro hedefine ulaşamadığı, bu kapsamda davalının sözleşmenin 11/c maddesi uyarınca davacıya gönderilen örneklerin bedeli olan 80.145,00 TL'yi talep edebileceği, nihayetinde davacının davalıdan alacağının bulunmadığı mahkememizce kabul edilmiştir. Tekniğine uygun ve denetime elverişli olarak düzenlendiği kabul edilen bilirkişi raporu doğrultusunda açılan davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.HÜKÜM
: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-AÇILAN DAVANIN REDDİNE,2-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 187,80-TL eksik harcın davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T.'ye göre hesaplanan 11.682,80-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,5-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu konuda hüküm kurulmasına yer olmadığına,6-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,7-6235 sayılı Hukuki Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesinin 13. fıkrası uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk ücreti olan 3.120,00 TL'nin davacıdan tahsili ile Hazineye İRAT KAYDINA,Dair; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341. ile 360. madde hükümleri uyarınca dava değeri karar tarihindeki istinaf sınırı altında kalmakla KESİN olmak üzere davacı vekili ile davalı vekilinin yüzlerine karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2025Katip ...e-imzalıHakim ...e-imzalı