Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin, keşideci tarafından açılan kayıp çeklerin iptali ve ödemeden men talebinin, Türk Ticaret Kanunu uyarınca yalnızca hamilin dava hakkı olması nedeniyle reddine ilişkin kararı.
Özet: Kendi keşide ettiği ancak müşteriye teslim edilmeden zilyetliğindeyken kaybettiği veya çaldırdığı iki adet çekin iptali ile ödemeden men yasağı konulması talebiyle davacı şirket tarafından açılan dava, mahkemece reddedilmiştir. Mahkeme, Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca kıymetli evrakın zayi nedeniyle iptal davası açma hakkının çek keşidecisine değil, senede bağlı alacak hakkı olan hamile ait olduğunu, davacının keşideci sıfatıyla bu davayı açma ehliyetine sahip olmadığını belirterek, davanın ve ihtiyati tedbir talebinin hukuki dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle her iki istemi de reddetmiştir.
ESAS NO
: 2025/KARAR NO
: 2025/HAKİM
: ... ...KATİP
: ... ...DAVACI
:VEKİLİ
: Av.DAVALI
:DAVA
: Kıymetli Evrak İptaliDAVA TARİHİ
: █████/2025KARAR TARİHİ
: █████/2025GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:DAVA; davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı müvekkili şirketin, keşidecisi olduğu ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'nin nolu 28.02.2026 keşide tarihli 500.000,00-TL tutarındaki çek ile ... Bankası A.Ş. ... Şubesi'nin nolu 31.03.2026 keşide tarihli 500.000,00-TL tutarındaki bu çekleri müşterisine vermek üzere hazırladığını ve henüz kendi zilyetliğindeyken 25.11.2025 tarihinde kaybettiğini veya çaldırdığını, söz konusu çeklerin müvekkilinin iradesi ve rızası dışında elinden çıkmış olup tüm aramalara rağmen bulunamadığını, Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 651. maddesi ve kıymetli evrakın zayiine ilişkin genel hükümler uyarınca; kıymetli evrakın zayi olduğu hallerde senedin iptaline karar verilmesi için mahkemeye başvurma hakkının senedin zilyedi ve hak sahibi olan kişiye ait olduğunu, müvekkili şirketin dava konusu çeklerin hem keşidecisi hem de kaybolma anındaki yetkili hamili ve zilyedi olduğunu, bu hususun ... içtihatları ve yerleşik mahkeme kararlarıyla (Örn: ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/ E.) sabit olduğu üzere çekin zilyedinin iptal davası açma ehliyetine sahip olduğunu gösterdiğini, dava konusu çeklerin müvekkilinin rızası hilafına elinden çıktığından bu çeklerin kötü niyetli üçüncü şahısların eline geçmesi ve haksız kazanç sağlamak amacıyla bankaya ibraz edilmesinin kuvvetle muhtemel olduğunu, böyle bir durumun gerçekleşmesi halinde müvekkili şirketin telafisi güç ve imkânsız zararlara uğrayacağını, TTK m. 757 ve devamı hükümleri ile HMK m. 389 uyarınca çekin iptali davası sonuçlanıncaya kadar muhatap bankanın ödeme yapmasının engellenmesi gerektiğini, Emsal yargı kararlarında (Örn: ... 14. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/... E., ... ... 11. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/ E.) belirtildiği üzere zayi nedeniyle çek iptali davalarında davacının iddiasını destekler nitelikteki beyanları ve sunulan deliller (banka kayıtları vb.) göz önüne alınarak mağduriyetin önlenmesi adına ivedilikle ödemeden men kararı verildiğini, arz edilen nedenlerle ve Mahkemece re'sen gözetilecek hususlar ışığında; öncelikle ve ivedilikle telafisi güç zararların doğmasını engellemek adına dava konusu; ... Bankası A.Ş. ... Şubesi, .... numaralı, 28.02.2026 keşide tarihli, 500.000,00-TL bedelli çek ile ... Bankası A.Ş. ... Şubesi, ... numaralı, 31.03.2026 keşide tarihli, 500.000,00-TL bedelli çek hakkında TTK m. 757 ve HMK m. 389 uyarınca teminatsız olarak (mahkeme aksi kanaatte ise takdir edilecek teminat mukabilinde) ödemeden men yasağı (ihtiyati tedbir) konulmasına ve kararın derhal ilgili banka şubesine bildirilmesine, dava konusu çeklerin zayi olması nedeniyle, TTK m. 760 ve devamı maddeleri uyarınca ... Ticaret Sicili Gazetesi'nde yasal ilanların yapılmasına, ilan süresi sonunda çeklerin ortaya çıkmaması halinde, dava konusu çeklerin zayi nedeniyle iptaline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.GEREKÇE;Dava, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 818/1-s ve 757.maddesi kapsamında çek iptali istemine ilişkindir.TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir.TTK.757-764.maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK.651/2.maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir.(TTK.652.m)Somut olayda; davacının keşideci-çek hesabı sahibi olduğu, zayi nedeniyle çek iptali davası ancak kıymetli evrak niteliğinde bulunan çek hamilinin açabileceği gözetildiğinde Mahkememizce davanın ve ödeme yasağına ilişkin ihtiyati tedbir talebinin reddine ilişkin aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.H Ü K Ü M; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın ve ihtiyati tedbir talebinin REDDİNE,2-Harçlar yasası gereğince alınması gereken harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,4-Davacı tarafça yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın hükmün kesinleşmesinden sonra talep halinde 6100 sayılı HMK'nun 333. Maddesi uyarınca davacıya iadesine,Dair, davacı tarafın yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde ... olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda karar verildi. █████/2025Katip ...¸e-imzalıdırHakim ...¸e-imzalıdır