Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, taraflar arasındaki taşımacılık hizmet sözleşmesi varlığının reddine yönelik menfi tespit davasının istinaf incelemesini tamamladı.
Özet: Davacı şirket, Iraktaki alıcıya FOB satış yaptığı malların taşımasından alıcının sorumlu olduğunu, taşıyıcı davalı şirketle doğrudan bir sözleşmeleri olmadığını ve bu nedenle davalı tarafından aleyhine başlatılan icra takibinin haksız olduğunu iddia etmiştir; davalı ise taşıma anlaşmasının davacı şirketle yapıldığını ve faturaya itiraz edilmediğini savunmuştur ancak ilk derece mahkemesi, davalının yazılı delillerle taşıma sözleşmesini ispatlayamadığı ve davacının yeminle sözleşmeyi reddetmesi üzerine, ispat yükünü yerine getiremeyen davalı aleyhine, davacının menfi tespit talebini kabul ederek icra takibinin iptaline karar vermiştir.
T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ
T.C.ADANABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ9. HUKUK DAİRESİDOSYA NO
: █████████KARAR NO
: █████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IBAŞKAN
: ... (...)ÜYE
: ... (...)ÜYE
: ... (...)KATİP
: ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ
: .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ
: █████/2025NUMARASI
: ████████Esas ve ████████ KararDAVACI
: ... ...VEKİLLERİ
: Av. ...DAVALI
: ... ULUS.TAŞ.TUR.GIDA İNŞ.PETR.SAN. VE TİC. LTD ...VEKİLİ
: Av. ...DAVANIN KONUSU
: Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)İSTİNAF KARARININKARAR TARİHİ
: █████/2025KARAR YAZIM TARİHİ
: █████/2025.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2025 tarih, ████████ Esas ve ████████ Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili şirket ile merkezi Irak/Duhok'ta bulunan ... şirketi arasında mal alım satım sözleşmesi düzenlendiğini ve malın tüm taşıma ve feri işlemlerinden alıcının sorumlu tutulduğu hususunda anlaşmaya vardıklarını, akabinde taşıyıcı ile alıcı arasında husumet çıkmış olabileceğinden müvekkili şirkete fatura düzenlenip gönderildiğini, müvekkili şirket tarafından faturanın iade edildiğini, müvekkili şirket ile alıcı ... arasında FOB satış yapıldığını, FOB satışta satıcının ürettiği veya başka bir kaynaktan sağladığı malları sözleşmede belirtilen kendi ülkesindeki bir limana kadar taşımak ve arada geminin güvertesine yüklenmiş olarak alıcının emrine sunmakla yükümlü olduğunu, müvekkili şirketin eksiksiz bir şekilde taşıyıcıya teslim ettikten sonra beyanname içeriği ve TTK ile Uluslararası Hukuk Kuralları gereği sorumluluğunu yerine getirerek iş ilişkisinden çıktığını, devam eden süreçte taşıyıcı davalı şirket ile alıcı Irak Merkezli firma arasındaki alacak ilişkisinden basiretli tacir olan müvekkili firmanın sorumlu tutulmasının ticari hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, muaccel bir alacak olmadan davalı şirketin henüz bir ihtarı bulunmadan müvekkili şirket aleyhine .... İcra Müdürlüğü'nün ██████████ Esas sayılı dosyası ile takip yaparak taşınır taşınmaz malvarlığına haciz işlemi uygulatmasının haksız olduğunu belirterek neticede, davanın kabulü ile .... İcra Müdürlüğü'nün ██████████ Esas sayılı dosyası ile yapılan takibin durdurularak iptaline karar verilmesini, kötüniyetli olarak müvekkilinin ticari hayatlarına onarılmaz zararlar veren davalı şirketin % 20 den aşağı olmak üzere tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Davalı cevap dilekçesi ile; davacı şirket ile müvekkili şirket yetkililerinin Afyon'dan yükletilecek malların 4.100,00 USD karşılığında Irak'a taşınması hususunda anlaştıklarını, gönderici ile taşıyıcı şirketlerin farklı adreslerde bulunmaları yine malın farklı bir adresten yükletilmesi sebebiyle taraflar telefon ile irtibat kurarak anlaştıklarını, anlaşmanın sağlanmasından sonra müvekkil şirket tarafından taşıma sözleşmesine ilişkin koşulları içeren sözleşmeyi davacı şirkete faks yolu ile göndermiş olduğunu, müvekkili şirketin dava dışı ... şirketi ile hiçbir irtibatı olmadığını, gerek sözleşmenin kurulması ve gerek taşımanın gerçekleştirilmesi ve akabinde de bedelin ödenmesi için sürekli davacı şirket yetkilisi ile irtibata geçildiğini, sözleşme sonrasında müvekkili şirket tarafından 20.09.2014 tarih ve 30176 seri numaralı fatura tanzim edilerek davacı şirkete tebliğ edildiğini, davacı tarafça bu faturaya itiraz edilmediğini, dava konusu taşıma sözleşmesine istinaden davalı tarafça 16.09.2015 tarihinde 1.500,00.TL ödeme yapıldığını ve bakiye ödenmeyen kısım için icra takibi yapıldığını, davacı tarafça bu borca istinaden yapılan kısmi ödemenin borcu kabul ettiğinin açık kanıtı sayılacağını, sözleşmelerin nispiliği ilkesi gereği davacı şirketin yaptığı sözleşmenin 3. kişi konumunda olan müvekkili şirkete sirayet etmesinin mümkün olmayacağını belirterek davanın reddine, davacı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilerek yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ :.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2025 tarih, ████████ Esas ve ████████ Karar sayılı kararında, davalının davacı ile aralarında taşımaya ilişkin akdi ilişki olduğunu yazılı deliller ile ispatlayamadığı, davalının cevap dilekçesinde yemin deliline dayanması sonucu yemin delili hatırlatıldığı, davalı tarafça yemin delilinin kullanılması sonucu davacı şirket yetkilisinin yaptırılan yemininde davacı ile davalı arasında taşıma sözleşmesinin varlığı kabul edilmediği, ispat yükü üzerinde olan davalının, taraflar arasındaki taşıma sözleşmesini ve sözleşme karşılığı alacaklı olduğunu ispatlayamadığından davanın kabulüne, her ne kadar dava menfi tespit davası olarak açılmış ise de, yargılama sırasında 24.11.2017 tarihinde davacı tarafından takip konusu borcun ödendiği anlaşılmakla davaya istirdat davası olarak devam edildiği gerekçesi ile davanın kabulü ile 17.410,89 TL alacağın ödeme tarihi olan 24.11.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmiştir.DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı müvekkil şirkete, davacı tarafından taşıma sözleşmesine istinaden █████/2015 tarihinde 1.500,00.TL ödeme yapıldığını beyan ettiğini, davacı tarafça yapılan bu ödemenin taşıma sözleşmesine istinaden yapılıp yapılmadığının sorulmasının talep edildiğini, ancak davacının yemin metninde bu hususun sorulmamış olduğunu veya eksik sorulmuş olduğunu, davacı tarafça ''..bana 1.500,00-TL lik bir ödeme yapıldığına dair hiçbir şey hatırlamadığını'' beyan ettiğini, oysa, burada, davacının davalı müvekkil şirkete yapmış olduğu 1.500,00.TL 'lik kısmi ödemenin ne amaçla yapıldığının açıklığa kavuşturulması gerektiğini, zira, davanın başından bu yana beyan edildiği üzere, davalı müvekkil şirketin dava dışı ... şirketi ile hiçbir irtibatı olmadığını, gerek sözleşmenin kurulması ve gerek taşımanın gerçekleştirilmesi ve akabinde bedelin ödenmesi için sürekli davacı şirket ile irtibat kurulduğunu, bu yapılan 1.500,00.TL lik ödemenin de bu hususun ispatı olduğu için yemin metninde bu hususun sorulması gerektiğini, ancak bu husus sorulmadan, sorulmasını talep edilen soru dışında dosya ile ilgisi olmayan soru ile yapılan yeminin tarafça kabulünün mümkün olmadığını, dosya için önem arz eden bir durumun açıklığa kavuşturulması amacıyla yemin teklifinin edildiğini, bu şekilde yapılan yeminin dosyaya esasına etkisinin bulunmadığını, mahkeme tarafından bu hususun açıklığa kavuşturulmadan hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olmadığını, davacı tarafın █████/2014 tarih 30176 seri numaralı fatura düzenlemediğini, tebliğ almadığını, davacı tarafın gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunu, müvekkil şirket tarafından 20.09.2014 tarih ve 30176 seri numaralı fatura tanzim edildiği ve dava dilekçesinde belirtildiği üzere davacı şirkete tebliğ edilmiş olduğunu, bu hususun müvekkilin ticari defterinde incelendiğini, söz konusu faturaya davacı tarafça hiçbir şekilde itiraz edilmediğini, TTK 21.mdsine göre ; ''...bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde , faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır'' şeklindeki hükmü gereği, fatura içeriğine hiçbir şekilde itiraz etmeyen davacının, gerçeklere aykırı olarak yemin altında yalan beyanda bulunarak , gerçeği gizlediği ve mahkemeyi yanıltmaya çalışarak suç işlemiş olduğunu, işbu nedenlerle ....Asliye Ticaret Mahkemesi ████████ E. Sayılı usul ve yasaya aykırı davanın kabulüne ilişkin kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin de karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLER
:.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2025 tarih, ████████ Esas ve ████████ Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamıHUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :Dava, fatura alacağının tahsili için başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ve istirdat istemine ilişkindir.Davacı vekili dava dilekçesi ile, davacı ile dava dışı merkezi Irak/Duhokta olan ... şirketi ile mal alım satım sözleşmesi düzenlendiği ve sözleşme ile tüm taşıma ve feri işlemlerden alıcının sorumlu olduğu hususunda anlaşmaya varıldığı, ... ile davalının taşıma konusunda davacıdan bağımsız görüşüp anlaştıklarını, ancak davalının faturaya düzenleyip davacıya gönderdiği, faturanın geri iade edilerek itiraz edildiğini, davacı ile dava dışı şirket arasında FOB türü satış yapıldığını, davalı tarafından haksız olarak icra takibi başlatıldığını ileri sürmüş, davalı ise davacı şirket ile davalı şirket yetkililerinin malların Irak'a taşınması konusunda anlaştıklarını, gönderici, taşıyıcı ve malın farklı adreslerde olması nedeniyle telefon ile irtibat kurulup anlaşıldığını, sözleşmenin davacıya faks yoluyla gönderildiği, dava dışı ... şirketi ile hiçbir irtibatının olmadığını, davacının taşıma sözleşmesine istinaden kısmı ödeme yaparak borcu kabul ettiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş ve iş bu karara karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır..... İcra Müdürlüğü'nün ██████████ Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde davalı tarafından davacı hakkında 3.600. USD için genel haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı, takip dayanağının 20.09.2014 tarihli ve 030176 seri numaralı fatura ve taşıma sözleşmesi gösterildiği anlaşılmıştır.İlk derece mahkemesince, █████/2020 tarihli karar ile davanın kabulüne karar verildiği, kararın davalı tarafından istinaf edilmesi sonucu, Dairemizce verilen █████/2024 tarih ve ████████ E. █████████ K. Sayılı karar ile, davanın niteliği gereği ispat yükünün alacaklı olduğunu iddia eden davalıda olduğu, davalının davacı ile aralarında taşıma sözleşmesi olduğu ve bundan dolayı davacıdan alacaklı olduğunu usulüne uygun deliller ile ispatlaması gerektiği, davalı tarafından dosya kapsamına sunulan taşıma sözleşmesinde davacının imzasının bulunmadığı, ilk derece mahkemesince davacının ticari defterleri üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucu alınan bilirkişi raporuna göre davalı tarafından düzenlenen dava konusu takibe konu edilen faturanın davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, bu haliyle davalının davacı ile aralarında taşımaya ilişkin akdi ilişki olduğunu yazılı deliller ile ispatlayamadığı, ancak davalının cevap dilekçesinde yemin deliline dayandığı mahkemece davalının delilleri arasında yer alan yemin deliline dayandığı gözetilerek davalıya yemin hakkı hatırlatılarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmiş, mahkemece kaldırma kararında belirtilen eksik hususların giderilmesi yönünde davalıya yemin delilin hatırlatıldığı ve davacıya yemin teklif edildiği, davacı şirket yetkisinin yemini eda ettiği, davalı tarafından dayanılan dellilerin davacı ile aralarında taşıma sözleşmesi olduğu ve taşıma sözleşmesi nedeniyle davacıdan alacaklı olduğunu ispatlar nitelikte olmadığı anlaşılmakla ilk derece mahkemesince davacı ile davalı arasında taşıma sözleşmesinin varlığının kabul edilmediği, ispay yükü üzerinde olan davalının taraflar arasında taşıma sözleşmesi ve sözleşme karşılığı alacaklı olduğu ispatlanamadığı kabul edilerek davanın kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.Yukarıda belirtilen sebeplerle İlk Derece Mahkemesi'nce verilen kararın usul ve yasaya uygun olduğu davalı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM
: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :1)-6100 sayılı HMK'nin 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı vekilinin İlk Derece Mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,2)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 1.189,33.TL karar ve ilam harcından peşin alınan 615,40.TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 573,93.TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,3)-İstinaf kanun yoluna başvuran davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin davalı üzerinde BIRAKILMASINA,4)-HMK. 333 maddesi uyarınca kullanılmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,5)-İnceleme duruşmasız yapıldığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,6)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesince karar tebliğ işlemlerinin İlk derece Mahkemesince YAPILMASINA,Dair, 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle; 6100 Sayılı HMK'nun 362/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere █████/2025 tarihinde karar verildi....Başkan...¸e-imzalıdır...Üye...¸e-imzalıdır...Üye...¸e-imzalıdır...Katip...¸e-imzalıdır