Ticaret Mahkemesi, keşideci tarafından açılan zayi nedeniyle çek iptali davasını, aktif dava ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle reddetti.
Özet: Şirket, hatalı düzenlenmiş veya ödeme planı değişiklikleri nedeniyle iptal edilmiş ancak üçüncü kişilere teslim edilmemiş, sonradan şirket merkezindeki taşınma sırasında kaybolan ve banka sistemlerinde dönmemiş çek olarak görünerek kredi notunu olumsuz etkileyen toplam 27 adet çek yaprağının iptali için dava açmış; ancak mahkeme, kıymetli evrak iptali hükümlerinin poliçe veya çekin hamilinin iradesi dışında elinden çıkması halinde uygulanabileceğini, çek keşidecisinin (davacı şirketin) zayi nedeniyle iptal davası açma hakkının bulunmadığını ve aktif dava ehliyetinin olmadığını belirterek davanın reddine karar vermiştir.
T.C. ... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C....10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINAGEREKÇELİ KARARESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████HAKİM
: ... ...KATİP
: ... ...DAVACI
: ... ...VEKİLİ
: Av. ... - .......DAVALI
: Hasımsız.DAVA
: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ
: █████/2025KARAR TARİHİ
: █████/2025KARAR YAZIM TARİHİ
: █████/2025Mahkememize açılan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;DAVA
:Davacı şirket temsilcisi dava dilekçesinde; müvekkili şirket, ...Üst ....nezdinde çek hesabı sahibi olduğunu, bu şubelerde bulunan çek hesaplarına ait ... adet çek yaprağının bir kısmı hatalı düzenlenme nedeniyle bir kısmı ise ödeme planı değişikliklerinden dolayı üçüncü kişilere tesliminden vazgeçilmesi nedeniyle kullanılmayacak şekilde tamamının üzeri çizilerek iptal edilmiş ve şubeye iade edilmek üzere şirket merkezinde muhafaza edildiğini, iptal talebine konu çek listesi dilekçemiz ekinde sunulduğunu, söz konusu çekler şirket merkezinde muhafaza edilmekte iken merkezde yürütülen faaliyetler esnasında dosya, evrak ve kıymetli evrakların yer değiştirme işlemleri sırasında talebe konu çeklerin kaybolduğunu, yapılan tüm aramalara rağmen çeklerin bulunamadığını, ayrıca, şirket merkezi ticaret sicil kayıtlarından da anlaşılacağı üzere 2025 Şubat ayı içerisinde İstanbul'dan ...'ya taşındığını, şirket merkezinin ....'dan ...'ya taşındığına dair 27.02.2025 tarihli .... sayılı Ticaret Sicil Gazetesinin örneği dilekçemiz ekinde sunulduğunu, çekler hiçbir şekilde üçüncü kişilere teslim edilmediğini, ekonomik dolaşıma sokulmadığını, esasen çeklerin zayi olmasından doğacak herhangi bir alacak-borç ilişkisi de söz konusu olmadığını, öyle ki söz konusu çeklerin üzerinden 8 yıla yakın bir zaman da geçtiğini, buna rağmen, çekler halen bankaların sisteminde “dönmemiş çek” olarak gözüktüğünü ve bu durum müvekkili şirketin kredi notunu ve finansal güvenilirliğini olumsuz etkilediğini, TTK’nın 818. Maddesindeki yollama nedeniyle TTK 757-763 ve 764/1 Maddeleri gereğince, çeklerin zayi olduğunun tespiti ile iptalinin gerektiğini, somut olayda kullanılmayacak şekilde tamamı iptal edilmiş çeklerin hiçbir surette tedavüle sokulmamış olması, herhangi bir hamilin bulunmaması, çeklerin keşideci tarafından muhafaza edilirken kaybolmuş olması ve çeklerin banka sistemlerinde "dönmemiş çek" olarak görünmesi şirketin ticari itibarına ve kredi değerliliğine zarar vermekte olduğundan ekli listede yer alan hiçbir şekilde üçüncü kişilere teslim edilmeden kaybolan (zayi olan) toplam 27 adet çek yaprağının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin olarak açılmıştır.6102 sayılı TTK'nun 818/1-s bendi hükmü yollaması ile davada uygulanması gerektiği iddia edilen poliçenin iptali hakkındaki 757 ile 763. maddelerle 764. maddenin 1. fıkrasındaki hükümler çek keşidecisinin zayi nedeniyle çek iptal davası açması öngörülmemiş olup, çek veya poliçe hamilinin iradesi dışında elinden çıkması halinde iptal davası açması öngörülmüş olup keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı yoktur.6100 sayılı HMK'nun 114. maddesinde ise, aktif dava ehliyeti dava şartı olarak öngörülmüş olup, 115/1. maddeye göre ise dava şartının yargılamanın her aşamasında mahkemece göz önünde bulundurulacağı hususu düzenlendiğinden açılan davada da keşideci olan davacının zayi nedenine dayalı iptal davası açma hakkı bulunmadığı, kaybolduğu iddia olunan çek ile ilgili zayi belgesi verilmesi istenemeyeceği kanaatine varılarak davanın bu nedenlerle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.HÜKÜM
: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1.-Davacının açmış olduğu davanın REDDİNE,2.-492 Sayılı Harçlar Kanununa göre belirlenen 615,40 TL karar ve ilam harcını peşin aldığından yeniden alınmasına yer olmadığına,3.-Davacının yapmış olduğu yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4.-Karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacının yatırmış olduğu gider avansının kendisine iadesine,Dair, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2025Katip ...e-imzalıdır.Hakim ...e-imzalıdır.*