Antalya Ticaret Mahkemesinde, ticari mal alım sözleşmesinin eksik ifası ve sözleşme ihlali nedeniyle doğan zarar ile cezai şartın tahsili davası.
Özet: Davacı, davalı aleyhine, taraflar arasındaki ticari mal alım sözleşmesi kapsamında taahhüt edilen ürünlerin eksik teslim edilmesi nedeniyle alacak davası açmış; davalının yükümlülüklerini tam ifa etmemesi sonucu eksik ürünleri üçüncü şahıslardan yüksek fiyata temin etmek zorunda kalarak zarara uğradığını belirtmiş ve sözleşmedeki cezai şart ile müspet zararlarının (fiyat farkı ve kazanç kaybı) tahsilini talep etmiştir; bilirkişi raporları ise davalının eksik teslimatlarını, davacının uğradığı fiyat farkı zararını ve tahakkuk eden cezai şart bedelini doğrulamıştır.
T.C.
ANTALYA2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: ████████KARAR NO
: ████████DAVA
: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
: █████/2024KARAR TARİHİ
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı arasında ... tarihli mal ve malzeme alım sözleşmesi imzalandığını, davalının müvekkiline 120 adet 10'luk .... tedarik taahhüdünün sadece 76.866 adedi yerine getirildiğini, 43.134 adet ... ise müvekkili tedariki sağlanmadığını, 58.000 adet 15'lik ... tedarik taahhüdünün sadece 48.849 adedinin ifa edildiğini, 9.151 adet ... ise müvekkiline tedarikinin sağlanmadığını, 56.000 adet 20'lik ... tedarik taahhüdünün sadece 37374 adedinin ifa edildiğini, 18.626 adet ... müvekkiline tedarikinin sağlanmadığını, bu bağlamda davalı taraf ... tarihli sözleşme kapsamında üzerine düşen yükümlülükleri tam ve eksiksiz olarak ifa etmediğini ve müvekkilinin zararına neden olduğunu, müvekkili tarafından Antalya .... Noterliğinin ... yevmiye numaralı ... tarihli ihtarnamesi ile hem cezai şart olan ... USD hem de uğramış olduğu zararların ödenmesini ihtar ettiğini ancak davalı tarafından ihtarnameye cevap verilmediğini ve zararın giderilmediğini, davalı tarafından .. . tarihli mal ve malzeme alım sözleşmesi kapsamında ürünlerin tam ve eksiksiz teslim edilmemesi sebebiyle ... USD cezai şartın davalıdan tahsili gerektiği, borca aykırı hareket halinde TBK 125 maddesine göre seçimlik haklar belirtilmiş olup, alacaklı sözleşmeyi ayakta tutup gecikmiş ifayı reddetmek istiyorsa bu irade beyanının borçluya bildirerek, geç ifa ve gecikme tazminatı yerine bu sebeple uğramış olduğu tüm zararların tazminini talep edebileceği, borçlu borcunu sözleşmeye uygun olarak ifa etmiş olsaydı alacaklının uğramayacağı her türlü zararın müspet zararı oluşturduğu, alacaklının uğramış olduğu kazanç kaybı ile fiyat farkının müspet zarar kapsamında olduğunu, davacı tarafından 3. Şirketlerden sözleşme konusu teslim edilmeyen bimsleri daha yüksek fiyata satın almak zorunda kaldıklarını, davacı müvekkilinin davalı tarafından teslim edilmeyen ürünleri 3. Şirketlerden en az ... TL bedelle satın aldığını bildirerek davanın kabulü ile ... USD ve ... TL'nin davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalıya usulüne uygun olarak dava dilekçesi ve tensip zaptının tebliğ edildiği ancak davalı tarafından herhangi bir cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmıştır.DELİLLER VE GEREKÇE
:Davacı vekili tarafından, ihtarname, mal ve malzeme alım sözleşmesi, e- faturalar delil olarak sunulmuş ve bilirkişi raporu alınarak tüm deliller toplanmıştır.Dava, alım satım sözleşmesinden kaynaklı eksik ifa nedeniyle malın başkasından alınmış olması kapsamında alacak ve cezai şarttan oluşan müspet zarar istemine ilişkin olup, davalının davaya yanıt vermediği, uyuşmazlığın davacının davalının teslim etmemiş olduğu, malı başkasından almış olması nedeniyle zarara uğrayıp uğramadığı, uğramış ise ne kadar olduğu, cezai şart talep edip edemeyeceği noktasında toplandığı anlaşıldı.Mahkememizce aldırılan ... tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle; Davalı şirketin ticari defterlerini ibraz etmediği, dava dosyası ile davacı tarafın ticari defterleri üzerinde yapılan incelemelerde, davacının davalı taraftan ... TL tutarında ürün teslim aldığı, karşılığında davacı tarafından toplam .... TL tutarında davalı tarafa ödeme yapıldığı, dolayısıyla da yapılan fazla ödeme nedeniyle davacı şirketin dava tarihi itibariyle (... -... ) ... TL tutarında davalı taraftan alacağının olduğu, taraflar arasında düzenlenen sözleşme ile belirlenen ürünlerin toplam 22.095 adet ürünün davalı tarafından eksik teslim edildiği, davalının davacıya eksik teslim ettiği ürünler üzerinden fiyat farkından kaynaklanan davacı şirketin zararının Kdv dahil toplam ... TL tutarında olduğu, davalı şirketin sözleşme gereğince teslim etmesi gereken ürünlerin eksik teslim etmesi nedeniyle sözleşmede belirlenen cezai şart bedelinin tahakkuk ettiği sayın mahkeme tarafından kabul edilmesi durumunda, dava tarihi olan ... tarihine kadar davalı şirket adına tahakkuk cezai şart bedelinin ... USD olduğu bildirilmiştir.Mahkememizce daha önce rapor düzenleyen bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen ... tarihli ek raporunda özetle; Davacı şirketin ticari defter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemelerde, davalı şirketin 7.902 adet 10'lik ..., 4.699 adet 15'lik ..., 9.494 adet 20'lik ... olmak üzere dava tarihi itibariyle davacı şirkete eksik ürün teslim edildiği, davacı şirketin ticari defterleri ve belgeleri ile dava dosyasına sunulan belgeler üzerinde yapılan incelemelerde, davalı şirketin dava tarihi olan ... tarihinden sonra davacı şirkete ürün teslim etmediğinin tespit edildiği, taraflar arasında yapılan sözleşmede, davalının teslim etmesi gereken ürünlerin birim fiyatının 10'lik ... ... TL, 15'lik .... ... TL, 20'lik ... ... TL olarak kararlaştırıldığının tespit edildiği, bu durumda davacıya eksik teslim edilen ürünlerin sözleşme birim fiyatları üzerinden tutarının 10'luk ... fiyat farkı ... TL, 15'lik ... ... TL, 20'lik ... ... TL olmak üzere toplam ... TL ile %20 KDV olarak ... TL olmak üzere toplam ... TL tutarında olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.6098 Sayılı TBK 125. maddesinde, borçlunun temerrüdü halinde alacaklının seçim hakları düzenlenmiş olup, alacaklı sözleşmeden dönme yolunu seçmiş ise, sözleşmenin hükümsüzlüğünden doğan zarar (menfi zarar) kapsamında kalmayan müspet zararlarını isteyemez. Gecikme cezası ve cezai şart alacağı müspet zarar kapsamında kaldığından, sözleşmede aksine açık bir hüküm olmadıkça sözleşmeden dönen tarafın bunları isteyebilmesi mümkün değildir. Ancak, sözleşmede feshedilmeyen süre varsa bu süreyle sınırlı olmak üzere, bu süreden sonra yapılan feshe rağmen cezai şart alacağı talep edilebilir. TBK'da ifaya ekli ceza ile ilgili olarak yer alan; ceza borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir (TBK 179/2 m) düzenlemesi de aynı sonucu içerir şekilde, ancak akdin ifasının istenmesi halinde bu cezanın istenilebileceğini, sözleşmeden dönen tarafın sözleşmede aksi düzenleme bulunmaması halinde akdin ifasından vazgeçmiş olması nedeniyle ifaya ekli cezayı da isteyemeyeceğini ortaya koymaktadır.6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu(TBK)'nun 117. maddesine göre, muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. Borcun ifa edileceği gün, birlikte belirlenmiş veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanarak taraflardan biri usulüne uygun bir bildirimde bulunmak suretiyle belirlemişse, bu günün geçmesiyle; haksız fiilde fiilin işlendiği, sebepsiz zenginleşmede ise zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte borçlu temerrüde düşmüş olur. Ancak sebepsiz zenginleşenin iyiniyetli olduğu hâllerde temerrüt için bildirim şarttır.HMK'nın 7251 S.K./23. Md ile değişik 222. Maddesine göre;(1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.(2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.(3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. (Ek cümle: 22.07.2020 - 7251 S.K./23. md) Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.Tüm dosyamı birlikte değerlendirildiğinde; Davacı şirket ile davalı arasında ... tarihli mal ve malzeme alım sözleşmesi yapıldığı, toplam iş bedelinin KDV dahil ... TL olarak belirlendiği, davacı tarafından, bu dava ile, sözleşme kapsamında edimlerini yerine getirdiği, ancak davalının yükümlülüklerini yerine getirmediğini bu nedenle eksik ürünlerin 3.kişilerden daha yüksek fiyata satın almak zorunda kaldıklarından dolayı uğramış olduğu müspet zarar ve sözleşmede yer alan eksik teslim nedeniyle cezai şartı talep ettiği anlaşılmıştır. Müspet zarar, kusursuz olan tarafın temerrüde düşen taraftan sözleşme yürürlükte kaldığı sürece isteyebileceği bir tazminat türüdür. Daha az kusurlu dahi olsa müterafik kusuru bulunan bu zararı talep edemez. Sözleşmeden kusurlu olarak dönen taraftan istenebilir. Sözleşmeden dönülmemiş, dönülmüş ise dönen tarafın talep eden olmaması ve talep edenin kusursuz bulunması gerekir. Kâr kaybı ise kardan mahrum kalma karşılığı meydana gelen zarardır. Genelde sözleşmeyi kusuruyla fesheden taraftan istenir. Kardan yoksun kalan kusurlu fesih yüzünden mal varlığında ileride meydana gelecek çoğalmadan mahrum kalır. Kâr kaybı zararının müspet zarar kapsamında bulunduğu şüphesizdir.Somut olayda, taraflar arasındaki sözleşmenin 2.3) maddesinde ürünlerin tamamının sözleşme imzalandığı tarihten sonra 60 gün içinde şantiyeye tesliminin gerçekleşmesi gerektiğinin belirtildiği, bu nedenle BK 117. Maddesi gereği borcun ifa edileceği gün belirlendiğinden bu günün geçmesiyle herhangi bir ihtara gerek olmaksızın davalı borçlunun temerrüde düşmüş sayılacağı, kaldı ki davacı tarafından ... tarihinde yani teslimin belirlendiği tarihten sonra eksik ürün teslimi nedeniyle cezai şartın talep edildiği ihtarnamenin gönderildiği, mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda, davalının meşruhatlı tebligata rağmen defterlerini sunmadığı(öncesini özetini yazalım) davacı şirketin ticari defterlerine göre, davacının davalı taraftan ... TL tutarında ürün teslim aldığı, karşılığında davacı tarafından toplam ... TL tutarında davalı tarafa ödeme yapıldığı, dolayısıyla da yapılan fazla ödeme nedeniyle davacı şirketin dava tarihi itibariyle ... TL tutarında davalı taraftan alacağının olduğu, taraflar arasında düzenlenen sözleşme ile belirlenen ürünlerin toplam 22.095 adet ürünün davalı tarafından eksik teslim edildiği, davalının davacıya eksik teslim ettiği ürünler üzerinden fiyat farkından kaynaklanan davacı şirketin zararının Kdv dahil toplam ... TL tutarında olduğu, davalı şirketin sözleşme gereğince teslim etmesi gereken ürünlerin eksik teslim etmesi nedeniyle sözleşmede belirlenen cezai şart bedelinin tahakkuk ettiğinin kabul edilmesi durumunda, dava tarihi olan ... tarihine kadar davalı şirket adına tahakkuk cezai şart bedelinin ... USD olduğunun bildirildiği, davalının usulüne uygun yapılan meşruhatlı davetiyeye rağmen defterlerini sunmayarak HMK'nın 7251 S.K./23. madde ile değişik 222. maddesinin 3.fıkrası doğrultusunda davacının usulüne uygun tuttuğu defterlerdeki kayıtları kabul etmiş sayıldığı, davacı tarafından sözleşmenin feshedilmediği, eksik ürünlerin geçen zamana rağmen teslim edilmemiş olması nedeniyle davacının aynen ifayı beklemek zorunda olmadığı, davacıdan davalının teslim etmesinin beklenemeyeceği, davacının farklı bir firmadan ürün alması nedeniyle zarara uğradığına dair talebi aynen ifa yerine geçen sözleşmeden kaynaklı müspet zarar istemine ilişkin olup bilirkişi raporu ile tespit edilen ... TL zararını ve eksik teslim nedeniyle sözleşmenin 9.1. Maddesindeki cezai şartı talep edebileceği, sözleşmede kararlaştırılan ceza niteliği itibariyle ifaya ekli cezai şart olup TBK'nın 179/2 maddesine göre alacaklı hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz kabul etmiş olmadıkça asıl borçla birlikte cezanın ifasını isteyebileceği, ancak sözleşmenin ve kapsamı, davalının ekonomik mahvına sebep olmayacak bir tutarda cezai şarta hükmedilmesi gerektiği, aksi durumda ekonomik sözleşme özgürlüğünün ahlak ve adaba aykırı şekilde kısıtlanmış olacağı göz önüne alınarak takdiren ... USD cezai şarta hükmetmek gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış, davanın kısmen kabulü ile ... TL müspet zarar ve ... USD cezai şartın dava tarihinden avans faiziyle davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar vermek gerekmiş, fazlaya ilişkin kısmın cezai şart yönünden re'sen yapılan tenkis nedeni ile reddine karar verildiğinden reddedilen cezai şart kısım üzerinden davacı karşı davalı yararına vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmemiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM
: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,1-Davanın KISMEN KABULÜ ile;-... TL müspet zarar ve ... USD cezai şartın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Fazlaya ilişkin istemin reddine,2-Alınması gerekli ... TL harçtan peşin alınan ... TL harcın mahsubu ile fazla harç olan ... TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,3-Davacı tarafından yapılan ... TL ilk dava gideri, ... TL bilirkişi ücreti, ... TL tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere toplam ... TL yargılama giderinin davanın kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan ... TL'si ile peşin alınan ... TL toplamı olan ... TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,4-Arabuluculuğa ilişkin dava şartı nedeniyle Adalet Bakanlığı Bütçesinden ödenen ... TL yargılama giderinin 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/a-13 maddesi gereğince davada kabul ve red oranı üzerinden hesaplanan ... TL'sinin davalıdan, bakiyesi ... TL'sinin davacıdan alınarak hazineye irat kaydedilmesine,5-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,6-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,7-Davacı tarafından yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine,Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda HMK'nun 345 maddesi uyarınca gerekçeli kararın kendilerine tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça, okunup, usulen anlatıldı. █████/2025Katip ...¸e-imzalıdırHakim ...¸e-imzalıdır