Danıştay 13. Daire, Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünün maden ruhsatı ihalesinin onaylanmamasına dayalı iptal işleminin gerekçesizliği nedeniyle hukuka aykırı olduğunu değerlendirdi.
Özet: Bir maden sahası arama ruhsatı ihalesinde davacı şirketin lehine sonuçlanan ihalenin, Taşınmaz Komisyonunun ihaleyi onaylamama kararına dayalı olarak iptal edilmesi üzerine açılan davada, ilk derece mahkemesi iptal işlemini hukuka aykırı bularak kaldırmış; mahkeme, Taşınmaz Komisyonunun takdir yetkisi olsa da kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda, somut ve hukuki gerekçelerle işlem tesis etmesi gerektiği, ancak iptal kararının sebep unsuru yönünden hukuka uygun bir dayanağının bulunmadığına hükmetmiştir; temyiz sürecinde Danıştay, ilgili bakanlıktan, iptale konu ihale ile aynı gün yapılan diğer ihalelerin detayları ve Taşınmaz Komisyonunun söz konusu ihaleyi uygun bulmama kararının maddi ve hukuki gerekçelerinin somut ve açık bir şekilde açıklanmasını talep ederek, gerekçelendirme eksikliğini araştırmaya devam etmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No
:█████████Karar No
:█████████TEMYİZ EDEN (DAVALILAR)
: 1. ... BakanlığıVEKİLİ
: Av. ...2. ... Müdürlüğü (...)VEKİLİ
: Av....KARŞI TARAF (DAVACI)
: ... İş Makineleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.VEKİLİ
: Av. ...İSTEMİN KONUSU
:... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ
:Dava konusu istem
: Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce █████/2023 tarihinde gerçekleştirilen Ankara ili hudutlarında bulunan ER:... sayılı IV. Grup maden sahası arama ruhsatı ihalesinin uygun bulunmamasına ilişkin .... tarih ve ... sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Bağlı, İlgili ve İlişkili Kuruluşlar Taşınmaz Komisyonu kararına dayalı olarak ihalenin iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı MAPEG işleminin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti
: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; davalı idareler tarafından Taşınmaz Komisyonu kararı ile uyuşmazlığa konu ihale onayının uygun bulunmamasını gerektiren hukuki ve fiili durumun ortaya koyulması, bir başka anlatımla işlemin sebep unsurunun belirlenmesi gerektiği, her ne kadar Taşınmaz Komisyonu'nun takdir yetkisi kapsamında ihale onayını uygun bulup bulmama konusunda işlem tesis etmeye yetkisi bulunmakta ise de, bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek kullanılması ve yetki kullanılarak tesis edilen işlemin de somut gerekçesinin bulunması gerektiği;Bu durumda, dosyanın incelenmesinden Taşınmaz Komisyonu kararının somut gerekçesinin ortaya koyulamadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI
: Davalılar tarafından, dava konusu işlemin usul ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI
: Davacı tarafından, temyize konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu, kararın bozulmasını gerektirecek bir sebebin bulunmadığı, dava konusu işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları yönünden sakat olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ
: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME
:İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Dosyanın incelenmesinden, Ankara ilinde bulunan IV. Grup maden sahasına ilişkin █████/2023 tarihinde gerçekleştirilen ruhsat ihalesine biri davacı şirket olmak üzere 2 isteklinin katıldığı, kapalı teklif zarflarının açılmasından sonra açık artırma aşamasına geçildiği, 1. artırımda diğer isteklinin ihaleden çekilmesi üzerine ihale komisyonunun █████/2023 tarihli kararı ile 850.000,00-TL'lik teklif fiyatı üzerinden ihalenin davacı şirketin üzerinde bırakıldığı, ihale komisyonunun ihaleyi sonuçlandıran kararının 2018/8 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi uyarınca Taşınmaz Komisyonu'na sunulduğu, Taşınmaz Komisyonu'nun ... tarih ve ... sayılı kararı ile ihale komisyonu kararının uygun bulunmadığı, anılan kararın ... tarih ve ... sayılı MAPEG işlemiyle davacı şirkete bildirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Dairemizin █████/2024 tarihli ara kararıyla davalı idarelerden, dava konusu ihalenin yapıldığı █████/2023 tarihinde gerçekleştirilen bütün maden ruhsatı ihalelerine ait taban ihale bedelleri, katılımcı sayısı, isteklilerce teklif edilen bedeller, ihale sonucu ortaya çıkan bedeller, ihale komisyonu kararları ile bu tarihte gerçekleştirilen ihalelerden Taşınmaz Komisyonu tarafından uygun bulunan ve uygun bulunmayan ihalelerin tamamına ilişkin bilgiler ile Taşınmaz Komisyonu'nun █████/2023 tarihli kararı ile uygun bulunan ve uygun bulunmayan bütün maden ruhsatı ihalelerine ait taban ihale bedeli, katılımcı sayısı, isteklilerce teklif edilen bedeller, ihale sonucu ortaya çıkan bedeller ile ihale komisyonu kararlarını içeren bilgilerin liste hâlinde istenilmesine ve ER:... sayılı maden sahasına yönelik ruhsat ihalesinin uygun bulunmamasına ilişkin Taşınmaz Komisyonu kararının maddi ve hukuki gerekçelerinin, aynı tarihte uygun bulunan ve uygun bulunmayan diğer maden ruhsatı ihaleleri de göz önünde bulundurularak somut, açık, anlaşılır bir şekilde açıklanmasının istenilmesine karar verilmiştir.Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın █████/2024 tarihli cevabında, Taşınmaz Komisyonu'nca dava konusu ihalenin uygun bulunmama gerekçesi, "... Maden sahaları zaman zaman taban ihale bedelleri üzerinden ruhsatlandırılmakla birlikte zaman zaman da taban ihale bedelinin onlarca kat fazlasına ruhsatlandırılabilmektedir. Bu husus büyük ölçüde sahanın konumu ve rezerv bilgileri de dikkate alındığında piyasa şartlarıyla ilişkili olup piyasa şartları ihale taban bedelinin belirlendiği dönem ile ihale işlemlerinin nihayete ereceği dönem arasında geçen sürede dahi ciddi farklılıklar gösterebilmektedir. ... dava konusu teklif de ihale taban bedelinden fazla olmakla birlikte taban ihale bedeli, verilen teklif ve piyasa koşulları dikkate alındığında ihaleye konu maden sahasının daha yüksek bir ihale bedeliyle ruhsatlandırılabileceği, diğer bir söylemle söz konusu teklifin ve ruhsatlandırma talebinin uygun görülmesi hâlinde kamu zararına neden olunabileceği düşünülmektedir. Bu nedenlerle talep, ... Taşınmaz Komisyonunca uygun görülmemiş olup mezkur sahanın, güncel piyasa koşulları dikkate alınarak, en az dava konusu nihai teklif olan 850.000,00-TL taban ihale bedeli üzerinden ve kamu yararına uygun olarak yeniden ihale edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir." şeklinde belirtilmiş; Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün █████/2024 tarihli cevabi yazısı ekinde █████/2023 tarihinde gerçekleştirilen ihaleler ile Taşınmaz Komisyonu tarafından █████/2023 tarihinde uygunluk değerlendirmesi yapılan ihalelere ilişkin bilgilere tablo halinde yer verilmiştir.Dairemizin █████/2024 tarihli ara kararı üzerine davalı idareler tarafından gönderilen cevabi yazıların içeriği, yazı ekinde yer verilen █████/2023 tarihli ihaleler ve Taşınmaz Komisyonu tarafından █████/2023 tarihinde uygunluk değerlendirmesi yapılan ihalelere ilişkin tablo halinde sunulan bilgiler birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu IV. Grup maden ruhsatı ihalesi ile aynı maden grubunda, farklı taban ihale bedellerine sahip olmakla birlikte ihale sonucunda ortaya çıkan bedelin taban ihale bedelinin yaklaşık olarak aynı miktar yukarısında olduğu ihalelerden bazıları Taşınmaz Komisyonu tarafından uygun bulunmasına karşın (Örneğin, dava konusu ihaleyle aynı tarihte yapılan taban ihale bedeli 504.416,00-TL olarak belirlenen ihalelerden ER:... sayılı saha için 600.000,00-TL teklif bedeliyle sonuçlanan; aynı tarihli Taşınmaz Komisyonu'nca değerlendirilen taban ihale bedeli 504.416,00-TL olarak belirlenen ER:... sayılı saha için 560.000,00-TL teklif bedeliyle sonuçlanan ihalelerin onayları uygun bulunmuştur.) taban ihale bedeli 756.624,00-TL olarak belirlenen ve 850.000,00-TL teklif bedeliyle davacı şirketin üzerinde bırakılan dava konusu ER:... sayılı IV. Grup maden ruhsatı ihalesinin uygun bulunmadığı ve anılan sahaya ilişkin ihalenin uygun bulunmamasını haklı kılan somut gerekçelerin de ortaya koyulamadığı anlaşılmaktadır.Bu durumda, maden sahalarına yönelik ruhsat ihalelerini sonuçlandıran ihale komisyonu kararlarının hukukiliğini ve yerindeliğini denetlemek üzere kamu menfaatinin korunması amacına yönelik oluşturulan ve ihaleyi kesinleştirme yetkisi uhdesinde bulunan Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürü'nün de yer aldığı Taşınmaz Komisyonu'nun, ihale sonucu ortaya çıkan teklifin ve ruhsatlandırma talebinin uygun görülmesi halinde kamu zararına neden olunabileceği, bu nedenle ihale sonucu oluşan bedelin uygun bulunmayarak söz konusu ihale sahasının yeniden taban ihale bedeli belirlemek suretiyle tekrar ihaleye çıkılması yönündeki değerlendirmesinin, ihale kararının uygun bulunmaması için yeterli bir sebep olarak göz önünde bulundurulabileceği ve MAPEG tarafından sonuçlandırılan ihalelerin uygunluğunu değerlendirme noktasında takdir yetkisinin bulunduğu açık olmakla birlikte, dava konusu IV. Grup maden ruhsatı ihalesi ile aynı maden grubunda, farklı taban ihale bedellerine sahip ihale sonucunda ortaya çıkan bedelin dava konusu ihaledeki gibi taban ihale bedelinin yaklaşık olarak aynı miktar yukarısında olduğu maden ruhsatı ihalelerine ilişkin onaylar uygun bulunmuşken, dava konusu ihale bakımından farklı tutum benimsenmesini haklı kılan somut gerekçelerin ortaya koyulamaması nedeniyle, Taşınmaz Komisyonu'na verilen takdir yetkisinin objektif esaslara ve takdir yetkisinin veriliş amacına uygun kullanılmadığı sonucuna varılmıştır.Bu itibarla, temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun bulunmuş, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri ise kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle;1. Davalıların temyiz isteminin reddine,2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA,3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalılara iadesine,5. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), █████/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.