istanbul fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde görülen solidworks yazılımının lisanssız ticari kullanımından kaynaklanan eser hakkı tazminat davası.

İstanbul Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde görülen SolidWorks yazılımının lisanssız ticari kullanımından kaynaklanan eser hakkı tazminat davası.

Özet: Bu hukuki uyuşmazlık, SolidWorks yazılımının hak sahibinin, programlarının davalı şirket tarafından izinsiz ve lisanssız olarak çoğaltılıp ticari faaliyetlerde kullanıldığı iddiasıyla açtığı tazminat davasıdır; yapılan delil tespiti ve bilirkişi incelemeleri sonucunda davalının adresindeki bilgisayarlarda lisanssız yazılımların ve bunlarla oluşturulmuş binlerce tasarım dosyasının ticari kullanımının belirlendiği, davalının bilgisayarların kendisine ait olmadığını ve yazılımlarla ilişkisi olmadığını savunmasına rağmen, davacının başlangıçta 1.000 USD olan tazminat talebini ıslahla 75.000 USDye çıkararak FSEK m.68 uyarınca üç kat bedel ve faiziyle tahsilini talep ettiği bir durumdur.

T.C.

İSTANBUL

1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ████████

DAVA

: Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: █████/2023

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA

: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin Solidworks yazılımının tüm Dünya'da ve Türkiye'de de eser ve lisans hakkı sahibi olduğunu, merkezi ...'da bulunan davalı Şirketin şubesi (... Şubesi) tarafından, bilgisayarlara izinsiz ve yasal olmayan şekilde Solidworks yazılımlarının yüklendiği ve bu bağlamda lisanssız yazılım kullanımının söz konusu olduğunun tespiti, ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin ...D. İş sayılı dosyasından talep edildiğini, yapılan incelmede davalı Şirketin iş yerlerinde bulunan bilgisayarlarda müvekkilinin mali hak sahibi olduğu yazılımların, haksız ve lisanssız olarak çoğaltıldığı ve kullanıldığının belirlendiğini, davacının bu yazılımları lisanssız olarak kullandığını, beyanla yazılımların FSEK m.68 uyarınca toplam bedellerinin üç (3) katının tazminat tutarı olarak delil tespitinin gerçekleştirildiği █████/2023 tarihinden itibaren devlet bankalarınca USD mevduatına uygulanan yıllık en yüksek banka mevduat faiziyle birlikte) fiili ödeme tarihindeki TCMB efektif satış kuru karşılığı üzerinden davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

SAVUNMA; Davalı vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; Müvekkilinin davaya konu yazılımlarla bir ilişkisi olmadığını, hizmet ve el işçiliği ağırlıklı olarak ticari faaliyet yürüttüğünü, davacıya ait olan yazılım ile ilgili olarak bir çalışma alanı olmadığını, programların adını ilk defa bu vesile ile duyduğunu, iş yerinde kullanıldığı iddia edilen bilgisayarların müvekkiline ait olmadığını, beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dosya kapsamında müteaddit defa bilirkişi kök ve ek raporları alınmış, taraflara tebliği edilerek tarafların beyan ve itirazları dosyamız arasına alınmıştır.

Davacı vekili 22.10.2025 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; Dava dilekçelerinde FSEK m.22 ve m. 68 vd. uyarınca lisanssız çoğaltıldığı ve kullanıldığı tespit edilen tüm yazılımların FSEK m.68 uyarınca toplam bedellerinin üç (3) katının tazminat tutarı olarak (HMK madde 109 hükmü uyarınca kısmi dava şeklinde) talep ettikleri 1.000,00 USD'yi (zararın meydana geldiği tarih olan delil tespitinin gerçekleştirildiği 24.02.2023 tarihinden itibaren hesaplanmak üzere ıslahla artırdıkları toplam tazminat talepleri üzerinden işleyecek devlet bankalarınca USD mevduatına uygulanan yıllık en yüksek banka mevduat faiziyle birlikte) 75.000,00 USD'ye artırarak, fiili ödeme tarihindeki TCMB efektif satış kuru karşılığı üzerinden davalıdan tahsiline ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dava konusu uyuşmalığın; Davanın, davacı Şirketin eser ve lisans hakkı sahibi olduğu ... yazılımlarının FSEK m.22 ve m.68’e aykırı olarak lisanssız olarak çoğaltılması ve kullanımı nedeniyle fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile (HMK m.109 kapsamında kısmi dava olarak) FSEK m.68 uyarınca tazminat istemine ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Davalı, aşamalarda sunmuş olduğu cevap ve beyan dilekçeleri ile Gerçekleştirilen delil tespiti işleminin hukuka aykırı olduğunu, dava konusu yazılımlarla bir ilişkisinin olmadığını, bu yazılımlarla ilgili bir çalışma alanının bulunmadığı gibi bu tarz bilimsel gelişmeleri bilebilecek durumda da olmadığını, programların adını dahi ilk defa bu vesile ile duyduğunu, yazılımların tespit olunduğu bilgisayarların davalıya ait olmadığını, çalışan işçilere ait olmasının kuvvetle muhtemel olduğunu, ticari faaliyetlere konu edilmiş bir kullanımın söz konusu olmadığını, davacının zarar etmesinin de söz konusu olmadığını, dava konusu programın izinsiz kullanımının da mümkün olmadığını, davacının dava yolu ile haksız menfaat temini çabasında olduğunu savunma yolu ile ileri sürmüştür.

Tüm dosya kapsamı incelendiğinde; davalı aleyhinde .... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi ... d.iş sayılı dosyası ile tespit yapıldığı, ... D.İş sayılı kararı üzerine gerçekleştirilen delil tespiti işlemi, HMK madde 400 vs. mevzuat hükümlerine ve hukuka uygun olup, Davalı adresinde yapılan inceleme sonucunda davacıya ait ... yazılımının lisanssız bir şekilde kullanıldığı tespit edilmiştir. Dosya kapsamında bulunan değişik iş dosyası için hazırlanan █████/2023 tarihli bilirkişi raporu incelendiğinde, Davacının hak sahibi olduğu dava konusu yazılımlar üç farklı bilgisayarda tespit edilen üç adet lisanssız ... yazılımı ile her bir bilgisayarda farklı adette olmak üzere toplamda 19.123 adet sldprt (... ) uzantılı çizim yapılarak, bu çizimler ticari faaliyetlere konu edilmiştir.

Davalı vekili tarafından █████/2024 tarihli beyan dilekçesi ekinde sunulan ... CBS ... soruşturma sayılı dosyası ile davalı yönünden takipsizlik kararı verilmiş ise de; ilgili karar incelendiğinde, ilgili kararda davalı işletmesinde bahse konu yazılımın kullanıldığının anlaşıldığı ancak kullanımın bireysel olması nedeni ile takipsizlik kararı verildiği yazılı ise de; ilgili karar içeriğinde kullanımın bireysel yahut ticari olup olmadığı noktasında gerekçeli hiçbir değerlendirme olmadığı gibi takipsizlik kararında davalı yerinde █████/2023 tarihinde arama yapıldığından bahsedildiği, halbuki delil tespiti işleminin öncesinde yapıldığı ve delil tespiti tarihi sonrasında işyerinde dava konusu yazılımın bulunmamasının olağan olduğu, bu anlamda verilen takipsizlik kararındaki "kullanımların bireysel olduğu" ve yine █████/2023 tarihinde yapılan aramada "bahsi geçen yazılımın bulunmadığı" yönündeki tespitin mahkememiz nezdinde bağlayıcılığının bulunmadığı nitekim dava konusu yazılımlar; şahsi kullanıma konu olabilecek yazılımlar olmayıp, doğrudan üretim, sanayi ve ticari alanlarında kullanılan üç boyutlu çizim yazılımlarıdır. Kaldı ki huzurdaki dava konusu yazılımın Davalı adresinde diğer bir ifadeyle ticari işletme çatısı altında bulunduğu hususu sabit olup, gerek ticari hayatın olağan akışı gerekse de ... yazılımlarının teknik özelliği gereği ticari bir işletme çatısı altında tespit edilen yazılımın ek ürünleri ile birlikte kullanılması davalı yanın sorumluluğu için yeterli olup ve yine bilindiği üzere basiretli bir tacir olarak davranması beklenen yetkililer, sahibi ve/veya yetkilisi oldukları şirket nezdinde yapılan işlerden ve kullanılan bilgisayarlardan sorumludurlar. Özellikle de davalı gibi sanayi faaliyet gösteren bir firmanın, sadece kendi personeli üzerinde değil firma tesis alanına giren her birey üzerinde mutlak denetimi olmalıdır. Bu durum ticaret hayatının olağan akışının getirdiği bir sonuçtur. Şirket içerisinde bulunan herhangi bir bilgisayarda lisanssız yazılım bulunması halinde, TTK 18/2 maddesi gereğince işletme sahibinin sorumluluğuna gidilmesi gerektiği aşikârdır.

Hülasa davacının hak sahibi olduğu dava konusu yazılımlar izinsiz bir şekilde kullanılarak, 3 farklı bilgisayarda tespit edilen 3 adet lisanssız Solidworks yazılımı ile çok sayıda çizim yapılmış, bu çizimler ticari faaliyetlere konu edilmiştir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 18. Maddesinin 2. Fıkrasına göre "tacirler ticaretlerine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmek zorundadır." Bu itibarla; tacir olup, sanayi alanda faaliyet gösteren davalıya ait iş yerinde yapılan arama sonucunda, ticari kullanımı haiz ... yazılımının,çok sayıda sayıda çizim dosyaları ve tüm modülleri ile birlikte bulunmasına rağmen bu yazılımların davalı tarafından yüklenmediği vs. yolundaki savunmanın yerinde olmadığı mahkememizce değerlendirilmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamaların yanında dava konusu eylemin oluşması için yazılımların davalı tarafından kullanılmasına gerek olmayıp, sadece bilgisayarlara yüklenmiş olması dahi eylemin oluşumu açısından yeterlidir.

FSEK Madde 68 hükmü uyarınca, “Eseri, icrayı, fonogramı ve yapımları hak sahiplerinden bu Kanuna uygun yazılı izni almadan işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshaları yayan, temsil eden veya her türlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebilir" hükmü sevk edilmiş olup, bu hükmün tatbiki ve tazminat hakkının doğumu açısından dava konusu yazılımla bir çalışma yapılıp, yapılmamasının bir önem ve etkisinin bulunmadığını, lisanssız yazılımın hak sahibi olan davacıdan izninin alınmaksızın davalı tarafça bilgisayara yüklenmesi (çoğaltılması) ile anılan hükmün ihlalinin gerçekleştiği sabittir.

FSEK madde 68 uyarınca tazminata hükmedilebilmesinin şartı olan (FSEK madde 22'de düzenlenen) çoğaltma hakkının, davalı tarafından lisanssız yazılımların bilgisayarlara salt yüklenmesi sureti ile ihlal edildiği ortadadır. Ve yine üç farklı bilgisayarda tespit edilen 3 adet lisanssız Solidworks yazılımı ile 19.123 adet sldprt (Solidworks Part Document) uzantılı çizim yapılmış olduğu açıkça tespit işlemi ile sabit hale gelmiş, bu denli yoğunluktaki kullanımın bireysel bir kullanım olarak bahsedilmesi mümkün olmadığı gibi üstelik bu kullanımların ayrı ayrı üç bilgisayarda gerçekleşmesi ve bilgisayarların davalı iş yeri uhdesinde olması hasebiyle kullanımların davalı iş yerine menfaat amacı ihtiva ettiği ve ticari kullanım olduğu mahkememizce değrelendirilmiştir.

Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, tecavüzün ref’i kapsamında FSEK 68. uyarınca arada sanki bir sözleşme varmış gibi rayiç bedelin 3 katı kadar bedel talep edildiği durumda mahkeme eğer şartları da varsa 3 kat bedele hükmetmelidir. Söz konusu düzenleme esasında bir çesit medeni ceza niteliğinde olup, bu yönde bir talep olması halinde hakim daha azına hükmedemez.

Yukarıda yer alan açıklamalar ve dosya kapsamına alınan bilirkişi raporları ve öncesinde alınan tespit raporu ışığında davacı yanın FSEK 68. Madde kapsamında tazminata hak kazandığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce FSEK 68. Maddesi kapsamında rayiç hesabı yapılabilmesi için gerekli incelemeler yapılmış olup, alınan bilirkişi raporları ile her bir bilgisayar yönünden tespit dosyasında alınan veriler de incelenmek suretiyle hesaplamalar yapılmış olup, davacı vekili her ne kadar dava dilekçesinde 20 adet ek ürün yönünden hesaplama yapılması gerektiğini beyan etmiş ise de; bu talebin yerinde olmadığı, bilirkişilerce her bir bilgisayar yönünden lisans numaraları tespit edilen ürün/ek ürün yönünden değerlendirme yapıldığı ve yine bilirkişilerce lisans numaraları belirlenen ürün/ek ürünler yönünden ise sadece davacı yanca emsal faturaları sunulan ürün/ek ürünler yönünden değerlendirme yapılmış, davacı yanca emsal sunulmayan ürünler yönünden hesaplama yapılmamış olup, dosya kapsamına alınan █████/2025 tarihli bilirkişi raporu ile; 185.130 USD + KDV'nin FSEK 68. Madde kapsamında 3 katı olan 555.390 USD + KDV yönünden davacının tazminata hak kazandığının tespit edildiği, davalı yan her ne kadar sunulu davacı faturalarının baz alınmaması gerektiğini beyan etmiş ise de, sunulan faturaların davanın direkt konusunu teşkil eden kullanımlara ilişkin olması ve faturaların sahteliğine dair dosyada bir veri olmaması sebebi ile davalı yanın itirazları yerinde bulunmamış olup ve yine dosya kapsamına alınan bilirkişi raporları ile sunulu faturalar yönünden tespit tarihine en yakın olan faturalar kullanılmak suretiyle hesaplama yapılmış olup ayrıca hesaplama neticesinde çıkan verilerin aynı yazılıma ilişkin gerek mahkememiz nezdinde görülen ve karara bağlanan davalar gerekse de dosya kapsamına sunulu aynı yazılama ilişkin başka mahkemeler nezdinde verilen kararlar ile de uyumlu olduğu, yapılan hesaplamalarda bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla taleple bağlılık ilkesi gereği 75.000 USD'nin 1.000 USD olan kısmına 24.02.2023( tespit tarihi) bakiye kalan 74.000 USD olan kısmına ıslah tarihi olan 22.10.2025 tarihinden itibaren USD mevzuatına uygulanan yıllık en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte fiili ödeme tarihindeki TCMB EFEKTİF SATIŞ KURU karşılığı üzerinden davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine dair aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM

1-Açılan davanın kabulü ile;

-185.130 USD + KDV'nin FSEK 68. Madde kapsamında 3 katı olan 555.390 USD + KDV yönünden davacının tazminata hak kazandığının tespiti ile; taleple bağlılık ilkesi gereği 75.000 USD'nin 1.000 USD olan kısmına 24.02.2023 bakiye kalan 74.000 USD olan kısmına ıslah tarihi olan 22.10.2025 tarihinden itibaren USD mevzuatına uygulanan yıllık en yüksek banka mevduat faizi ile birlikte fiili ödeme tarihindeki TCMB EFEKTİF SATIŞ KURU karşılığı üzerinden davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

2- Alınması gereken 149.218,75 TL karar ve ilam harcından( davaya konu alacağın dava tarihindeki TL karşılığı nazara alınarak harç hesabı yapılmıştır.) peşin alınan 497,40 TL peşin harç ile 53.200,00 TL ıslah harcının toplamı olan 53.697,40 TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 95.521,35 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

3-Davacı tarafça yapılan iş bu dava dosyası kapsamında yapılan; başvurma harcı, peşin harç, ıslah harcı, posta ve bilirkişi masraflarından oluşan toplam 62.853,75 TL ile tespit dosyasında yapılan tespit dosyası başvurma aşamasında alınan harçlar, keşif harcı, araç ücreti, bilirkişi ücreti ve posta masrafları olmak üzere toplam 2.574,30 TL olmak üzere toplam 65.428,05 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki tarife gereğince hesaplanan( yabancı para cinsi üzerinden açılan davalarda verilen kararlar yönünden karar tarihindeki TL karşılığı üzerinden vekalet ücreti hesaplaması yapılması gerekmekte olup bu kapsamda █████/2025 tarihinde TCMB verilerine göre 1 USD'nin efektif satış kuru karşılığı 42,4153 TL olup, dava konusu alacağın karar tarihindeki TL değeri olan 3.181.147,50 TL üzerinden hesaplama yapılmıştır.) 455.549,18 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

5- Arta kalan gider ve delil avansının kararın kesinleşmesi ile yatıran tarafa iadesine,

Dair karar davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde İSTİNAF YASA YOLU AÇIK olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. █████/2025

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ...

¸e-imzalıdır