1416 sayılı kanun kapsamında yurt dışı öğrenim gören öğrencinin ödenmeyen masraflarının tahsili ile kefillerin zamanaşımı nedeniyle sorumluluktan muaf tutulduğu hukuk davası.

Özet: 1416 sayılı Kanun kapsamında yurt dışında öğrenim gören ancak eğitimini tamamlamayan bir öğrenciden, imzalanan taahhütname uyarınca ödenmeyen eğitim bedellerini ve bu borca kefil olan üçüncü kişilerden belirli bir kısmı tahsil etme talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesi öğrencinin kalan borcunun tahsiline hükmederken, kefiller hakkındaki talebi Türk Borçlar Kanunundaki on yıllık kefalet zamanaşımı süresi dolduğu gerekçesiyle reddetmiş; Bölge Adliye Mahkemesi ise temerrüdün ispatı konusunda davacı kurum tarafından borç bildiriminin tebliğ edildiğinin ispatlanamadığına dikkat çekmiştir.

3. Hukuk Dairesi ████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI

: █████████ E., █████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Ankara 14. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

: 2023/2 E., ████████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalılardan ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; davalı ...'ın, 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun (1416 sayılı Kanun) kapsamında Amerika'da öğrenim görmeye hak kazandığını ve Ankara 43. Noterliğinin 18.11.2008 tarihli ve ... yevmiye nolu taahhütnamesini imzaladığını, davalı ... öğrenimini tamamlayamadığından aynı Kanun'un 11. maddesine göre, 30.08.2012 tarihi itibariyle öğrencilikle ilişiğinin kesildiğini ve Kanun'un 19. maddesi uyarınca yüklenme senedinde belirtilen bedellerin tahsili kararı alındığını, davalı ...'ın alacağa mahsuben sadece 6.438,78 USD ödeme yaptığını, bakiye 122.649,80 USD ve 9.090,44 TL borcu bulunduğunu, diğer davalı kefillerin Ankara 43. Noterliğinin 18.11.2008 tarihli ve ... yevmiye nolu kefaletnamesi ile borcun 65.000 USD kadar olan kısmını müteselsilen ve müştereken ödemeyi kabul ettiklerini, davalı kefillere borcun ödenmesi için ihtarname gönderildiyse de ödemede bulunmadıklarını ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, 65.000 USD alacağın fiili ödeme tarihindeki TCMB döviz satış kuru üzerinden işleyecek yasal faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, bakiye 57.649,80 USD ve 9.090,44 TL alacağın fiili ödeme tarihindeki TCMB döviz satış kuru üzerinden işleyecek yasal faiziyle davalı ...'dan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalılar .. ve .. vekili; davanın zamanaşımına uğradığını, dava konusu taahhütnamenin genel işlem koşulu niteliğinde olduğunu, müvekkili ...'ın tacir olmadığını, USD'nin bugünkü kur üzerinden TL karşılığının ifasının istenmesinin dürüstlük kurallarına aykırı olduğu gibi ifa güçlüğü de oluşturduğunu, Mahkeme aksi kanaatte ise uyarlama yapılması gerektiğini, davacı Kurumun müvekkilinin tecrübesizliğinden aşırı yararlandığını, kefaletnamede kefil olarak sorumlu olunan azami miktar, kefalet tarihi ve müteselsil kefil olunduğu hususlarının kefil olan müvekkili ... tarafından elle yazılmadığını, ayrıca eşinin de rızasının alınmadığını, bu nedenle kefaletnamenin kesin hükümsüz olduğunu, edimin ifası 30.08.2012 tarihi itibariyle imkansız hale geldiğinden davacının alacağının da bu tarihe göre belirlenmesi gerektiğini, açıkça yüklenme senedinde sayılmayan kalemlerin tahsilinin mümkün olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

2.Davalılar ... ve ... vekili; kefaletnamede kefil olarak sorumlu olunan azami miktar, kefalet tarihi ve müteselsil kefil olunduğu hususlarının kefil olan müvekkilleri tarafından elle yazılmadığını, ayrıca eşlerinin de rızasının alınmadığını, bağışlamanın geri talep edilebilmesi için öngörülen hak düşürücü sürenin aşıldığını, taahhütnamenin genel işlem koşulu niteliğinde olduğunu, USD'nin taahhütnamenin imzalandığı tarihteki TL karşılığından geri ödeme miktarının hesaplanması gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; yargılama sırasında alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli bulunduğu, davalı ...'dan davacının toplam alacağının 129.088,56 USD ve 9.090,44 TL olduğu, davalı tarafından yapılan 6.438,78 USD ödemenin mahsubu ile davacının davalı ...'dan 122.649,80 USD ve 9.090,44 TL alacağının bulunduğu, diğer davalılar yönünden ise; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun ( 6098 sayılı Kanun) 598/3 maddesindeki; "....Kefalet, on yıldan fazla bir süre için verilmiş olsa bile, uzatılmış veya yeni bir kefalet verilmiş olmadıkça kefil, ancak on yıllık süre doluncaya kadar takip edilebilir..." hükmü gereğince davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle; davanın davalı ... yönünden kabulüne, 122.649,80 USD'nin tahsil tarihindeki TL karşılığı ve 9.090,44 TL'nin 31.07.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, davalılar ..., ... ve ... yönünden davanın zamanaşımı sebebiyle reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili ve davalılardan ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; 6098 sayılı Kanun'un 117. maddesi uyarınca, muaccel bir borcun borçlusunun alacaklının ihtarı ile temerrüde düşeceği, davacı Kurum tarafından borç bildiriminin davalıya tebliğ edildiğinin ispat edilemediği, gönderilen borç tahakkuk bildiriminden davalı ...'ın 01.07.2014 tarihinde davacı Kuruma verdiği dilekçe ile haberdar olduğunun anlaşıldığı, bu durumda 01.07.2014 tarihinde bildirimin davalıya tebliğ edildiğinin kabulünün gerektiği, bu süreye borç tahakkuk bildiriminde belirtilen 30 günlük sürenin eklenmesi ile davalının 31.07.2014 tarihinde temerrüde düştüğü, vekalet ücretinin ise yabancı paranın dava tarihindeki efektif satış kuru üzerinden hesaplanması gerektiği, Mahkemece verilen kararda isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili ve davalılardan ... vekili temyiz isteminde bulunmuşlardır.

V.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili; davaya konu borca sarf (ödeme) tarihinden faiz işletilmesi gerektiğini, kefillerin kefaletnameleri mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu döneminde imzalandığını, mülga Kanunda kefaletnameler ile ilgili süre konulmadığını, 6098 sayılı Kanun'un 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe girdiğini, 6101 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 5/2 maddesinde; "Türk Borçlar Kanunu ile hak düşürücü süre veya özel bir zamanaşımı süresi ilk defa öngörülmüş olup da başlangıç tarihi itibarıyla bu süre dolmuşsa, hak sahipleri Türk Borçlar Kanununun yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak bir yıllık ek süreden yararlanırlar. Ancak, bu ek süre, Türk Borçlar Kanununda öngörülen süreden daha uzun olamaz." denildiğini, Uygulama Kanunu'nun tanımış olduğu 1 yıllık ek sürenin göz önünde bulundurulması gerektiğini, davalıların Bakanlığa sundukları herhangi bir adres değişikliği bulunmadığından mevcutta olan adreslerine usulünce tebligat yapıldığını, davalı kefillerin borçtan sorumlu olduklarını, vekalet ücretinin karar tarihindeki kura göre hesaplanması gerektiğini ifade ederek; kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ... vekili; davacının bağışlamayı talep etme hakkını hak düşürücü süre içerisinde kullanmadığını, taahhütnamenin fahiş şartlardaki geri ödeme maddesinin yazılmamış sayılmasına karar verilmesi gerektiğini, müvekkilinden bugünkü kur üzerinden TL karşılığı ile ifa istenmesinin dürüstlük kuralına aykırı olup aşırı ifa güçlüğü oluşturduğunu, bilirkişi raporuna itiraz ettiklerini ancak yeniden rapor alınmadığını, ödenen yurt içi maaşın talep edilemeyeceğini ifade ederek; kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, yüksek lisans yapmak için yurt dışına gönderilen davalının, eğitimini tamamlamaması nedeniyle davacı kurum tarafından yapılan giderlerin tahsili istemine ilişkindir.

Temyiz edilen kararda belirtilen gerekçeye, özellikle taahhüt senedinin tarafların serbest iradesiyle düzenlendiğinden geçerli olmasına, davalı asıl borçlu ... tarafından imzalanan taahhüt senedinde yazılı yükümlülüğünün yerine getirilmemesine, davalı ... süresinde ve taahhüt ettiği şekilde eğitimini tamamlayamadığından adına tahakkuk edilen miktarı ödemekle sorumlu bulunmasına, yurt dışı eğitim masrafları nedeniyle ilgilinin sorumluluğunun ve ödenmesi gereken borç miktarının yüklenme senedine göre tespit edilecek olmasına, hükme esas alınan bilirkişi raporlarında da belirtildiği üzere, 122.643,80 USD ve 9.090,44 TL'nin hesaplaması yapılırken, toplam borcun içerisinde dil kursu, yurt içi bursu, tedavi gideri, okul ücreti vs gibi gider kalemlerin dikkate alınmış olmasına, sorumluluk tutarları içerisinde maaş ödemesinin bulunmamasına, imzalanan taahhüt senedinde faiz başlangıç tarihine ilişkin bir düzenleme olmamasına, davalıların kefil sıfatıyla 18.11.2008 tarihinde sözleşmeyi imzaladıkları gözetildiğinden davanın açıldığı 18.03.2019 tarihi itibariyle 6098 sayılı Kanun'un 598/3. maddesinde öngörülen on yıllık süre dolmuş olduğundan borçtan sorumlu bulunmamalarına, yabancı para alacağının dava tarihindeki kura göre hesaplanan Türk Lirası değeri üzerinden davacı lehine nispi vekalet ücreti belirlenmesinin Dairemizin içtihatlarına uygun olmasına göre, davacı vekili ve davalılardan ... vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 02.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.