İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesinde asıl işverence ödenen kıdem tazminatının hizmet sözleşmesi gereği alt işverenlerden rücuen tahsili davası.
Özet: Bu dava, bir kurumun, hizmet alım sözleşmesiyle bağlı olduğu alt işveren konumundaki şirketlerin bünyesinde belirli dönemlerde çalışıp emekli olan bir işçisine ödediği 95.862,84 TL kıdem tazminatını, sözleşme ekindeki şartnameler ve 4857 sayılı İş Kanununun asıl işveren-alt işveren ilişkisine dair hükümleri uyarınca yüklenici şirketlerden rücuen tahsil etmeyi talep ettiği; davalıların davaya cevap vermemesi ve duruşmalara katılmamasına rağmen, bilirkişi raporuyla işçinin çalışma dönemleri ve kıdem tazminatı esaslarının belirlendiği, arabuluculuk sürecinin ise sonuçsuz kaldığı bir alacak davasıdır.
T.C.
İSTANBUL20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
:████████ EsasKARAR NO
:████████DAVA
:Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
:█████/2024KARAR TARİHİ
:█████/2025Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:TALEP
: Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesinde özetle; Müvekkili kurum ile davalı şirketler arasında hizmet alımına ilişkin yapılan ihale kapsamında sözleşme imzalandığını, söz konusu davalı şirketlerde ihale kapsamında 17.03.2011-31.12.2015 tarihleri arasında görev yapan ve iş akdi sona eren ...'in emekli olması nedeniyle müvekkili idare tarafından kendisine 95.862,84-TL kıdem tazminatı ödemesi yapıldığını, müvekkili kurum ile davalı arasında yapılan ihale sözleşmesine ekli şartnamelerde söz konusu işçi alacaklarından yüklenici sıfatıyla davalı şirketlerin sorumlu olduğu belirtildiğini, bu nedenle müvekkili kurumun rücu hak ve yetkisi bulunduğunu, müvekkili idare tarafından ödenen 95.862,84-TL davalı şirketlerden talep edildiğini fakat olumlu cevap alınamadığını, davalı şirketlerle yapılan arabuluculuk görüşmesinin sonuçsuz kaldığını, bu sebeplerle; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davanın kabulüne karar verilerek davalı şirketlerin işçisine ödenmiş olan 95.862,84-TL'nin müvekkili kurumun ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte çalıştırma sürelerine göre belirlenecek sorumlulukları oranında davalılardan rücuen tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP
: Davalı taraflara çıkarılan tebligatın davalıya usul ve yasaya uygun şekilde tebliğ edilmesine rağmen davalı taraflar davaya cevap vermeyerek ve duruşmalara katılmayarak HMK 128. maddesi gereğince davacının iddialarının tamamını inkar etmiş sayılmıştır.DELİLLER
: .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasının UYAP kayıtları, ... Müdürlüğü'nden gelen davalılar ile yapılan hizmet alımına ilişkin ihalelere ait sözleşme ve eklerini içerir CD, Beyoğlu Sosyal Güvenlik Merkezi'nden gelen dava dışı işçiye ait SGK kayıtlarını içerir müzekkere cevabı, bilirkişi kök ve ek raporu ile tüm dosya kapsamı.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
:Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Dava, davacı ile davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi kapsamında imzalanan hizmet sözleşmesi sonrasında davacı yan tarafından dava dışı işçi ...'e ödenen kıdem tazminatı bedelinin üst işveren sıfatıyla davalılardan talep edebilip edemeyeceğinden ibaret alacak davasıdır.Dava zorunlu arabuluculuğa tabi davalardan olup davacı tarafça dosyaya sunulan █████/2024 tarihli arabuluculuk son anlaşmazlık tutanağı ile davacı tarafça zorunlu arabuluculuk dava şartının yerine getirildiği ve tarafların anlaşamadığı anlaşılmıştır.Taraflar arasındaki uyuşmazlık, dava dışı işçiye işten çıkmasına istinaden ödenen işçilik alacaklarından davalının sorumlu olup olmadığı, sorumlu ise ne oranda sorumlu olduğuna ilişkindir.4857 sayılı İş Kanun'unun 2/6 maddesinde, “bir işverenden, iş yerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde, iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerine sadece bu iş yerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o iş yeri ile ilgili olarak bu kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur" hükmü bulunmaktadır.İş Mevzuatı Konusunda Uzman Bilirkişi ... tarafından █████/2025 tarihinde düzenlenen bilirkişi raporuna göre; "... davacı bünyesindeki toplam hizmet süresi 17.03.2011-31.03.2023 tarihleri arasındadır. ... 31.03.2023 tarihinde emeklilik nedeni ile en son ... Anonim unvanlı işyerinden ayrılmıştır. ...; ... Hizmetleri San Ve Tic Ltd Şti unvanlı işyerinde 17.03.2011- 31.12.2011 tarihleri arasında(9Ay 14Gün) çalıştığı, ... Limited Şirketi unvanlı işyerinde 01.01.2012-31.12.2013 tarihleri arasında(2 YI) çalıştığı, ... Teknik Servis Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi unvanlı işyerinde █████/2014-31.12.2014 tarihleri arasında(1 Yıl) çalıştığı, ...Tekstil Ürünleri Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi unvanlı işyerinde █████/2015-31.12.2015 tarihleri arasında( 1 Yıl) çalıştığı hesaplanmıştır. ...'in Kıdem Tazminatı Hesaplama Tablosunda davacının brüt maaşının 12.885,30TL olduğu, Sosyal Yardım 2.285,54TL, İkramiye 4.008,76TL, Giysi Yardımı 320,84TL, Yemek Parası 1.760,00TL, Vardiya Primi 1.288,53TL olduğu belirtilmiştir. Davacının giydirilmiş brüt ücreti 22.548,97TL hesaplanmıştır. Davacının ███████ ay SGK primi 25,452.53TL olarak bildirilmiştir. Davacının fesih tarihi 31.03.2023'tür. Ol Ocak 2023 - 30 Haziran 2023 tarihleri arasında kıdem tazminatı tavanı 19.982,83 TL'dir. Hesaplamalar kıdem tazminatı tavanı esas alınarak yapılmıştır.şeklinde rapor düzenlenmiştir.Davacının bilirkişi raporuna karşı beyan ve itirazları doğrultusunda dosyanın ek rapor düzenlenmek üzere tekrar bilirkişiye tevdi edildiği, İş Mevzuatı Konusunda Uzman Bilirkişi ... tarafından █████/2025 tarihinde düzenlenen bilirkişi ek raporuna göre; "...'in Kıdem Tazminatı Hesaplama Tablosunda dava dışı işçi ...'in brüt maaşının 12.885,30TL olduğu, Sosyal Yardım 2.285,54TL, İkramiye 4.008,76TL, Giysi Yardımı 320,84TL, Yemek Parası 1.760,00TL, Vardiya Primi 1.288,53TL olduğu belirtilmiştir. Kıdem tazminatı formunda 59.059,83TL ve Kıdem Tazminatı Fark ödemesi Formunda 36.076,41TL olmak üzere 4YIL 9Ay 14Gün için toplam 95.862,84TL hesaplama yapılmıştır. Sayın Mahkemece ödenen tutar üzerinden hesaplama yapılması kanaati oluşması halinde dava dışı işçi ...'in dava dışı firmalarda çalışma süreleri dikkate alınarak hesaplanan tutarlar aşağıdaki gibidir: Sayın Mahkemece ödenen toplam tutar üzerinden davalıların sorumluluklarının hesaplanması kanaati oluşması halinde; (95.862,84TL / 94.958,65TL) — 1,009521934 katında hesaplamalar arttırılarak davalıların sorumlulukları hesaplanmıştır. Nihai takdir Sayın Mahkemeye aittir. ... Limited Şirketi Sorumluluğu: 39.662,32 TL x 1,009521934 = 40.039,98TL ... Teknik Servis Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Sorumluluğu: 19.831,16 TL x 1,009521934 = 20.019,99 TL, ...Tekstil Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Sorumluluğu: 19.831,16 TL x 1,009521934= 20.019,99 TL, ... Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti. Sorumluluğu: 15.634,01 TL x 1,009521934 = 15.782,88 TL hesaplanmıştır.¸ şeklinde rapor düzenlenmiştir.Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar. Hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulması gerektiği de dikkate alınarak her bir davalı açısından sorumluluk miktarları belirlenmiştir. Bilirkişi raporu açık ve ayrıntılı olup, hükme esas alınmış, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.Sözleşmede rücu ve sorumluluk oranları ile ilgili özel bir hüküm bulunmadığı takdirde işçilik alacak ve tazminatlarının tamamından yükleniciler sorumludur (Yargıtay 6. H.D. █████████ Esas-█████████ Karar; Yargıtay 23.H.D. ████████ Esas-█████████ Karar; ████████ Esas-█████████ Karar; █████████ Esas-█████████ Karar; ████████ Esas-█████████ Karar sayılı kararları). İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de aynı esasla ve iş davasında taraf olmaları halinde gecikmeden doğan zarardan ayrı bir temerrüt ihtarına gerek olmadan ve ödeme tarihinden itibaren, davalılar tacir olduğundan ticari faiz işletilerek yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır. Davanın itirazın iptali şeklinde açılmış olması durumunda ise takibin hangi davalı açısından hangi miktarla devam edeceği ayrı ayrı belirlenmelidir (Yargıtay 23. H.D. ████████ Esas-████████ Karar, █████████ Esas-█████████ Karar sayılı kararları)Dava konusu olayda da, davacı şirket ile davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o iş yeri ile ilgili olarak İş Kanun'undan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur. Burada kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibari ile müteselsilen sorumludurlar. Bu düzenleme, İşçi alacağının güvence altına alınması amacıyla yapılmış olup, sadece işçilere karşı bir sorumluluktur. Asıl ve alt işveren arasındaki ilişkide ise iş hukuku değil, Borçlar Kanunu ve sözleşme hukuku esas alınacağından, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gereklidir. Alacaklıya karşı müteselsil sorumlu olan borçlular, kendi aralarındaki iç ilişkide, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi taraflara ait olduğu konusunda anlaşma yapabilirler. Borçlar Kanunu 167. maddesinde düzenlenen “aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar. Kendisine düşen paydan fazla ifa da bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır." şeklindeki hükümde de, müteselsil borçlulardan her birinin alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu oldukları, ancak bunun aksinin kararlaştırlabileceği de açıkça belirtilmiştir.Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Davacı tarafça dava dışı işçi ...'e ödenen kıdem tazminatının davalı alt işverenlerden rücuen tahsili istemine ilişkin iş bu davada, asıl işverenden tahsil edilen işçilik alacaklarının, dava dışı işçilerin birden fazla alt işverenler nezdindeki çalışmalarını kapsadığı, dava dışı işçinin çalışmış olduğu her bir alt işverenin dönemine isabet eden işçilik alacaklarından, ilgili olan alt işveren sorumlu olacağından, davalı alt işverenlerin sorumluluğunun da sadece kendi dönemi ile sınırlı olması gerektiği, eş söyleyişle tüm işçilik alacaklarından, dava dışı işçilerin çalışmış olduğu alt işverenlerin, üst işverene karşı, kendi dönemleriyle sınırlı olmak üzere sorumlu oldukları, somut davada, davacı ile davalılar arasında hizmet alım sözleşmesi düzenlendiği, hizmet alım sözleşmesi kapsamında işçilik alacakları bakımından davalıların sorumluluğunun bulunduğunun kararlaştırıldığı, dosya kapsamında davalılar arasında ihtiyari dava arkadaşlığı bulunduğu, bu durumda her bir davalıya yöneltilen talebin ayrı bir dava konusu olduğu ve her talep yönünden ayrı ayrı karar verilmesi gerektiği, bilirkişi raporunda dava dışı işçi tarafından ikame edilen işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyalarında hesaplamaya esas alınan dönemler bakımından sorumlu olunan tarih aralıkları ve işçinin bu süreçteki çalışma tarihleri dikkate alınarak hesaplama yapıldığı ve hesaplanan miktarların denetime elverişli ve dosya kapsamına uygun olduğu anlaşılmakla hükme esas alınmış olmakla, bilirkişi raporu doğrultusunda davalı ... Ltd. Şti'nin 40.039,98-TL'den sorumlu olduğu, davalı ... San. Ve Tic. Ltd. Şti'nin 15.782,88-TL'den sorumlu olduğu, davalı ... Teknik Servis Hizmetleri San. Ve Tic. Ltd. Şti'nin 20.019,99-TL'den sorumlu olduğu mahkememizce kabul edilmiş, davacı tarafça yapılan ödeme tarihinden itibaren her iki taraf da tacir olmakla ticari faizi ile tahsiline, davalı ...Tekstil Ürünleri San. Ve Tic. Ltd. Şti yönünden alacak talebinin iflas masasına kaydedildiği anlaşıldığından bu talep yönünden dava konusuz kaldığından Karar Verilmesine Yer Olmadığına karar verilmiş ve davacı tarafça davalılar aleyhine açılan alacak davasının kısmen kabulü ile davacının 40.039,98-TL alacağının; █████/2024 ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı ... Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine, 15.782,88-TL alacağının; █████/2024 ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı ... San. Ve Tic. Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine, 20.019,99-TL alacağının; █████/2024 ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı ... Teknik Servis Hizmetleri San. Ve Tic. Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine, Davalı ...Tekstil Ürünleri San. Ve Tic. Ltd. Şti yönünden alacak talebinin iflas masasına kaydedildiği anlaşıldığından bu talep yönünden dava konusuz kaldığından Karar Verilmesine Yer Olmadığına karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.KARAR
: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;Davacı tarafça davalılar aleyhine açılan alacak davasının KABULÜ ile;1-)Davacının 40.039,98-TL alacağının; █████/2024 ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı ... Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine,2-)Davacının 15.782,88-TL alacağının; █████/2024 ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı ... San. Ve Tic. Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine,3-)Davacının 20.019,99-TL alacağının; █████/2024 ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı ... Teknik Servis Hizmetleri San. Ve Tic. Ltd. Şti'den alınarak davacıya verilmesine,4-)Davalı ...Tekstil Ürünleri San. Ve Tic. Ltd. Şti yönünden alacak talebinin iflas masasına kaydedildiği anlaşıldığından bu talep yönünden dava konusuz kaldığından Karar Verilmesine Yer Olmadığına5-)Kara tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 5.180,83-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 1.637,10-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 3.543,73-TL harcın 1.870,85-TL'sinin ... Ltd. Şti.'den, 737,45-TL'sinin ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'den, 935,43-TL'sinin ... Teknik Servis Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alınarak alınarak hazineye gelir kaydına,6-)Tarafların zorunlu arabuluculuk sürecinde anlaşamamaları nedeniyle 6325 Sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk gideri olan 3.800,00-TL'nin 2.006,15-TL'sinin ... Ltd. Şti.'den, 790,78-TL'sinin ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'den, 1.003,07-TL'sinin ... Teknik Servis Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alınarak alınarak hazineye gelir kaydına,7-)Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 45.000,00-TL maktu vekalet ücretinin 23.757,01-TL'sinin ... Ltd. Şti.'den, 9.364,49-TL'sinin ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'den, 11.878,50-TL'sinin ... Teknik Servis Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alınarak alınarak davacıya verilmesine,8-)Davacı tarafından yapılan; 427,60-TL Başvuru Harcı, 1.637,10-TL Peşin/nisbi Harcı, 4.500,00-TL Bilirkişi ücreti, 3.787,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 10.351,70-TL'nin 5.465,01-TL'sinin ... Ltd. Şti.'den, 2.154,19-TL'sinin ... San. ve Tic. Ltd. Şti.'den, 2.732,50-TL'sinin ... Teknik Servis Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine,9-)Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nın 333. maddesi uyarınca resen yatırana iadesine,Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, diğer davalıların yokluğunda HMK'nın 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. █████/2025Katip ...e-imzalıdırHakim ...e-imzalıdır