istanbul bölge adliye mahkemesi, çalınan ve imza sahteliği iddia edilen çekten kaynaklı menfi tespit davasında, çek aslının sunulamaması nedeniyle reddedilen ilk derece kararını inceliyor.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi, çalınan ve imza sahteliği iddia edilen çekten kaynaklı menfi tespit davasında, çek aslının sunulamaması nedeniyle reddedilen ilk derece kararını inceliyor.

Özet: Davacı şirket, çalınan ve sonradan üzerinde keşide tarihi, bedel ve imza bulunacak şekilde bankaya ibraz edilen bir çekten dolayı borçlu olmadığını iddia ederek menfi tespit davası açmış, ilk derece mahkemesi ise davacının imza incelemesi için çek aslını sunamaması nedeniyle ispat yükünü yerine getirmediğine hükmederek davayı reddetmiş, davacı taraf ise istinafta, çekin çalınma ve iptal davası açılma durumlarını göz önüne alarak davanın kabulü gerektiğini ileri sürmüştür.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: █████████

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: █████/2022

NUMARASI

: ████████ E. - █████████ K.

DAVANIN KONUSU

: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ

: █████/2025

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket yetkilisinin aracından 11.01.2019 tarihinde bir takım çeklerin çalındığını, çalınan çeklerin üzerinde keşide tarihi, çek bedeli ve imza bulunmadığını, 15.01.2019 tarihinde çeklerin iptali için Bakırköy 3. Atm 2019-21 esas sayılı dosya ile toplam 17 adet çekin iptali için dava açıldığını, bu davada davacı sıfatının ... ... Ltd. şti. yerine kendisinin davacı sıfatını taşıdığını, dava devam ederken ... ve ... nolu çeklerin bankaya ibraz edildiğini, bu çekler yönünden dosyalarının tefrik edildiğini ve huzurdaki menfi tespit davasının açıldığını, huzurdaki davaya konu ... nolu çekin davalı Ahmet ... tarafından Konya ... Bankası Kottim şubesine ibraz edildiğini, çek lehtarının ise diğer davalı ... Ayakkabı Taban San. Tic. Ltd. Şti. olduğu, lehtar ile davacı şirket arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, açıklanan nedenlerle davacı şirketin, Türkiye ... Bankası Çatalca şubesi ... seri numaralı 38.365,00 TL miktarlı çek yönünden borçlu olmadığının tespitine ve davalarının kabulüne karar verilmesi gerektiğini talep ve dava etmiştir.Davalı ... Ayakkabı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirketin davaya konu çekte her ne Kadar lehtar olarak görünse de davacı şirketi ve diğer cirantaları tanımadığını, çekteki kaşe ve kaşe üzerindeki imzanın davalı şirkete ait olmadığını, davacı ve diğer cirantalarla fiili ve hukuki hiçbir irtibatı olmadığını açıklanan nedenlerle husumet yönünden davanın reddi gerektiğini talep etmiştir. Davalı Ahmet ... vekili cevap dilekçesinde özetle; huzurdaki davaya konu ... Çatalca Şb. ... nolu 38.365,00 ₺ bedelli 25.05.2019 keşide tarihli çeke istinaden alacak talepleri bulunmadığını, söz konusu çekin birkaç cirodan sonra ... Ticaret-İhsan ... tarafından ciro edilerek kendilerine verildiğini, çekin ödenmemesi üzerine ciranta İhsan ...’den tahsilat yapılarak çekin kendisine teslim edildiğini ve davanın reddi gerektiğini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...Yargılamaya konu çekin incelenmesinde; çeki düzenleyenin (Keşidecinin) davacı olduğu, lehtarın ... Ayakkabı şirketi olduğu, 7 ciro işleminden sonra son cirantanın davalı Ahmet ... olduğu, miktarın 38.365,00-TL olduğu, keşide tarihinin █████/2019 olarak belirtildiği görülmüştür. Davacı, çek üzerindeki imzanın kendisine ait olmadığını iddia etmektedir. İddiasını, ispatla mükelleftir. Çek, davacı uhdesinde bulunmamaktadır. Çekin, hangi ciranta uhdesinde olduğunu belirlemek için dava dışı cirantalara müzekkereler yazılmışsa da, ancak ...r şirketinden sonrasına ulaşılamamıştır. Çekin, kimin uhdesinde olduğu mahkememizce belirlenememiştir. İspat yükünün davacı taraf üzerinde olması sebebiyle bu aşamada davacının imza sahteliği iddiasını ortaya çıkartacak imza incelemesi yapılmasını sağlaması gerekmektedir. Bu da, çek aslının üzerinde imza incelemesi yapılması ile ortaya çıkacaktır. Ancak, davacı tarafça çek aslı sunulamadığından, bu iddiasını ispat edemediği anlaşılmıştır. Her ne kadar davacı ile davalı ... Ayakkabı şirketi arasında ticari ilişki tespit edilememiş olsa da, davalı ... Ayakkabı şirketinin de davacı ile aralarında ticari ilişki olmadığını beyan ettiği ve yine kendisinin de çek üzerindeki kendisine ait gözüken lehdar ismi ve imzasına yönelik de sahtecilik itirazı olduğu görülmüştür. Bu haliyle, ilk ispat yükü üzerinde olan davacı tarafından çek aslı sunulamadığından ve üzerinde imza incelemesi yapılamadığından, dava konusu çek sebebiyle davalı ... ayakkabı şirketinin sorumluluğu ve bağlantısı bulunmadığı kabul edilmiştir. Yine son ciranta olan davalı Ahmet ...' in de sorumluluğuna hükmedebilmek için, çek üzerinde imza incelemesi yapılması gerektiğinden ve bu aşamada yapılamadığından, bu davalının da sorumluluğunun bulunmadığı kabul edilmiştir. Yukarıda açıklanan nedenlerle sübut bulmayan davanın reddine " karar verilmiştir.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; -Davaya konu 0052401 numaralı, 25.05.2019 keşide tarihli, 38.365 TL bedelli çekin, müvekkili şirkete ait iken 11.01.2019 tarihinde çalındığını, bu hususta derhal suç duyurusunda bulunulduğunu, ilan verildiğini ve 15.01.2019 tarihinde çek iptal davası açıldığını,-dava konusu çekin buna rağmen kısa süre içinde defalarca ciro edilerek 27.05.2019 tarihinde bankaya ibraz edildiğini, bu durumun hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, müvekkilinin borçlu olmadığının açık olduğunu, davanın konusunun imzaya itiraz değil borçlu olunmadığının tespiti olduğunu,-Davalıların dilekçelerinde müvekkile karşı bir alacak taleplerinin bulunmadığını açıkça belirttiklerini, bilirkişi raporlarının da taraflar arasında ticari ilişki olmadığını ortaya koyduğunu, bu haliyle ispat yükünün ortadan kalktığını, ciro zinciri incelendiğinde, lehtarın Davalı ... Ayakkabı Taban Sanayi ve Limited Şirketi olduğunu, çeki ilgili Banka’ya ibraz eden hamilin ise Davalı Ahmet ... olduğunu, Davalıların dilekçelerindeki borçlu olmadıklarına ilişkin beyanlarının bir şekilde “Müvekkil Şirket bakımından herhangi bir borç olmadığı” yönünde bir ikrar niteliği taşıdığını,-Müvekkili Şirket ve Davalılar arasında herhangi bir ticari ilişkinin olup olmadığının, uyuşmazlığa konu çekin tarafların ticari defterlerine kaydedilip edilmediğinin tespiti için bilirkişiler tarafınca rapor tanzim edildiğini, Davalı lehtar ile uyuşmazlığa konu çekin keşidecisi Müvekkili Şirket arasında herhangi bir ticari ilişki olmadığı tespit edildiğini, taraflar arasında bir ticari ilişki olmadığı takdirde belge kambiyo vasfı taşımadığı, hüküm ifade etmeyeceğinin açıkça belirtildiğini, bilirkişiler tarafından yapılan incelemeler ve her iki davalının da Müvekkili Şirket'ten bir alacağının bulunmadığını ikrar etmesi ile doysa kapsamında haklılıklarının sübuta erdiğini, -çekin son hamilinin araştırılarak, akabinde de çek üzerinde imza incelemesi yapılması gerektiğini, çekin izi sürülmediği için araştırmanın birden sonlandırılarak davanın ispat edilemediğinden bahisle reddedilmesinin Müvekkili Şirket açısından ciddi bir hak kaybına sebebiyet verebileceğini, -işbu dava menfi tespit davası olduğundan esas meselenin Müvekkili Şirket’in borçlu olmadığı olduğunu, Müvekkili Şirket’in borçlu olduğuna dair tek bir delil bulunmadığını ve tam aksine Davalılar ve raporlar dahil tüm bilgi, belge ve beyanların Müvekkili Şirket’in borçlu olmadığını kabul ettiği durumda davanın reddinin hukuken de kabulü mümkün olmadığını, Yerel Mahkemenin çekin akıbeti araştırılmadan, eksik inceleme ile hüküm kurmasının hatalı olduğunu, Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ████████ E., █████████ K. sayılı kararının kaldırılmasına ve davanın kabulü ile müvekkil şirketin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu çekin müvekkili şirkete hiç verilmediğini, ticari defter ve kayıtlarda yer almadığının tespit edildiğini, çekteki imza ve kaşenin müvekkiline ait olmadığını, davacı ile ya da diğer cirantalarla hiçbir hukuki veya ticari bağının bulunmadığını, Müvekkil şirketin çek nedeniyle herhangi bir alacak iddiası bulunmadığını, bu sebeple ispat yükünün de müvekkiline ait olmadığını, davacının dayandığı Yargıtay kararlarının somut olayla ilgisinin bulunmadığını, Bilirkişi raporlarının da bu beyanları doğruladığını, müvekkilin hiçbir alacak iddiası olmadığı halde yargılama giderlerinden sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını yerel mahkeme kararının usule ve yasaya uygun olduğunu, davacı tarafın istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı Ahmet ... vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Davaya konu 0052401 numaralı, 25.05.2019 keşide tarihli, 38.365 TL bedelli çekin, müvekkil tarafından müşterisi İhsan ...’den cari hesap alacağına mahsuben alındığını, çekin karşılıksız çıkması üzerine bedelin tahsil edilip çeki iade ettiğini, iyi niyetli üçüncü kişi olduğunu, davacıdan herhangi bir alacak talebi bulunmadığını, Çekte olası bir tahrifatın veya davacının kendi kusurundan doğan hususların müvekkili bağlamayacağını, müvekkilin yalnızca kendisine ciro eden kişiye karşı sorumlu olduğunu, Davanın diğer cirantalara yöneltilmediğini, raporlarında davacı şirketin defter ve kayıtlarının iddiaları doğrulamadığını, davacıya 2018 yılı defterlerini sunması için kesin süre verildiği halde ibraz edilmediğini, bunun da aleyhe delil niteliğinde olduğunu, yerel mahkeme kararının doğru olduğunu, bu nedenle davacı tarafın istinaf başvurusunun reddine ve kararın onanmasına karar verilmesini istemiştir. İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Dava, menfi tespit isteminden ibarettir. Dava konusu, Türkiye ... Bankası Çatalca Şubesi'ne ait ... seri numaralı çekin çalıntı ve çekte kullanılan imzanın sahte olduğu iddiasına dayalı davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine ilişkindir.Bilirkişi ... tarafından düzenlenen █████/2021 tarihli raporda; "1.Davacı şirkete ait 2019 yılına ait ticari defterlerinin TTK’ya göre, açılış tasdiklerinin yasal süresi içinde yapıldığı, yevmiye defteri kapanış tasdikinin TTK Madde 69-70/son 72/3 ve V.U.K. madde 220-226 uyarınca yasal sürelerde ve usulüne uygun şekilde yaptırıldığı ve belirli kanuni şartları taşıdığı, sahibi lehine delil vasfına sahip olduğu kanaatine varılmış ise de Nihai Takdirin Sayın Mahkemenize ait olduğu, Davacı şirket tarafından 2018 yılı ticari defterlerin ibraz edilmediği, Davalı şirkete ait 2018-2019 yılına ait ticari defterlerinin TTK’ya göre, açılış tasdiklerinin yasal süresi içinde yapıldığı, yevmiye defteri kapanış tasdikinin TTK Madde 69-70/son 72/3 ve V.U.K. madde 220-226 uyarınca yasal sürelerde ve usulüne uygun şekilde yaptırıldığı ve belirli kanuni şartları taşıdığı, sahibi lehine delil vasfına sahip olduğu kanaatine varılmış ise de Nihai Takdirin Sayın Mahkemenize ait olduğu, Davacı şirket ile davalı şirket arasında herhangi bir ticari ilişki olup olmadığı yönünde, 2019 yılı ticari defterlerinde yapılan incelemede davalı ... Ayakkabı Taban Sanayi Ticaret Ltd. Şti. ne ilişkin herhangi bir hesap kaydına rastlanmadığı, Davacı şirketin 2019 yılında şirket nam ve hesabına herhangi bir çek verdiğine ilişkin kayıt bulunmadığı, 2018 yılından devir eden toplam 122.185,79 TL tutarında tanzim edilen çeklerin ise detay bilgilerinin bulunmadığı, 2019 yılında 122.185,79 TL tutarın ortaklar hesabına alınmış olması ve açıklama bulunmadan ödemelerin yapılmış olması nedeniyle 2018 yılında davacı şirket tarafından keşide edilmiş olan çeklerin hangileri olduğu ve hangi şirketlere verildiği yönünde bir tespit yapılma imkanı bulunmadığı, 2019 yılına ilişkin olarak davacı şirket ticari defter ve kayıtlarına göre uyuşmazlığa konu çeklerin davacı şirket ticari defterlerinde kayıtlı olduğu yönünde bir tespit yapılamadığı, Davalı şirket ile davacı şirket arasında herhangi bir ticari ilişki olup olmadığı yönünde 2018-2019 yılı ticari defterlerinde yapılan incelemede, davalı ... ... Turizm Deri Gıda Otomotiv. San. Tic. Ltd. Şti. ne ilişkin herhangi bir hesap kaydına rastlanmadığı," sonuç ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir. Bilirkişi ... tarafından düzenlenen █████/2021 raporda; "Davacı şirkete ait 2018 yılına ait ticari defterlerinin TTK'ya göre, açılış tasdiklerinin yasal süresi içinde yapıldığı, yevmiye defteri kapanış tasdikinin TTK Madde 69-70/son 72/3 ve V.U.K. madde 220-226 uyarınca yasal sürelerde ve usulüne uygun şekilde yaptırıldığı ve belirli kanuni şartları taşıdığı, sahibi lehine delil vasfına sahip olduğu kanaatine varılmış ise de Nihai Takdirin Sayın Mahkemenize ait olduğu,: Davacı şirket ile davalı şirket arasında herhangi bir ticari ilişki olup olmadığı yönünde, 2018 yılı ticari defterlerinde yapılan incelemede davalı ... Ayakkabı Taban Sanayi Ticaret Ltd. Şti. ne ilişkin herhangi bir hesap kaydına rastlanmadığı, Davacı şirketin 2018 yılı ticari defter ve kayıtlarına göre uyuşmazlığa konu çeklerin davacı şirket ticari defterlerinde kayıtlı olduğu yönünde bir tespit yapılamadığı," sonuç ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir. Yargılamaya konu çekin incelenmesinde; çeki düzenleyenin (Keşidecinin) davacı olduğu, lehtarın ... Ayakkabı şirketi olduğu, 7 ciro işleminden sonra son cirantanın davalı Ahmet ... olduğu, miktarın 38.365,00-TL olduğu, keşide tarihinin █████/2019 olarak belirtildiği görülmüştür.Menfi tespit davasında borçlu borcun varlığını inkar ediyorsa, kural olarak, hukukî ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukukî ilişkinin ( borcun ) varlığını kanıtlamak durumundadır.Dosya kapsamına göre; dava, imza inkarına dayalı olarak açılmış ancak senet bulunamadığı için imza incelemesi yapılamamış ise de, davalılardan ... ... çekin lehtarı olan firma yetkilisi imzanın kendisine ait olmadığını, aralarında ticari ilişki olmadığını beyanlarının bulunduğu, bu nedenle davacının lehtara karşı açmış olduğu menfi tespit davasının kabul nedeniyle kabulünün gerektiği, diğer davalı Ahmet'in ise son ciranta olduğu, çeki düzenleyenin (Keşidecinin) davacı olduğu, lehtarın ... Ayakkabı şirketi olduğu, 7 ciro işleminden sonra son cirantanın davalı Ahmet ... olduğu, çekin, hangi ciranta uhdesinde olduğunu belirlemek için dava dışı cirantalara müzekkereler yazıldığı, ancak Döhler şirketinden sonrasına ulaşılamadığı, Ahmet'in ise çeki İhsan ... (... Ticaret)'den aldığı, İhsan ...'den tahsilatı yapılması nedeniyle █████/2019 tarihinde çekin ... Ticarete teslim edildiği ve çekin Ahmet de olmadığının sabit olduğu, bu durumda davalı Ahmet'e yönelik davada hukuki yarar bulunmadığından Ahmet yönünden usulden reddine karar verilmesi gerekirken reddine karar verilmesi yerinde olmadığından, davacı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/2. maddesi gereğince kaldırılmasına ancak yapılan hata yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden kabul edilen istinaf sebepleri dikkate alınarak yeniden hüküm kurulmasına karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacı vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜ ile,2-Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2022 tarih, ████████ E, █████████ K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına,3-Davanın Davalılardan ... Ayakkabı Taban Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi yönünden, kabul beyanı nedeni ile bu davalı yönünden kabulüne, Davaya konu 0052401 numaralı, 25.05.2019 keşide tarihli, 38.365,00 TL bedelli çekten dolayı davalılardan ... Ayakkabı Taban Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nin BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,3/a-Davanın Davalılardan Ahmet ... yönünden hukuki yarar yokluğundan usulden reddine,3/b-Yasal koşulları oluşmadığından davacı tarafın kötüniyet tazminatı talebinin reddine,4-İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;4/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 2.620,71 TL karar harcından peşin alınan 655,18 TL'nin mahsubu ile 1.965,53 TL harcın davalılardan ... Ayakkabı Taban Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nden tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan: 54,40 TL başvurma harcı, 655,18 peşin harç, 11,50 TL vekalet harcı, 800,00 TL bilirkişi ücreti, 350,50 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 1.871,58 TL'nin, davanın kabul edilmiş olması sebebiyle, davalılardan ... Ayakkabı Taban Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi tahsiliyle davacıya verilmesine, 4/c-Davalılar tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan, yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,4/d-Davalılardan Ahmet ... tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,4/e-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 6/1 maddesine göre 30.000 TL vekalet ücretinin davalılardan ... Ayakkabı Taban Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nden tahsiliyle davacıya verilmesine, 4/f-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinini 7. maddesine göre 30.000 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsiliyle davalı Ahmet ...'e verilmesine, 5-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;5/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davacı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,5/b-İstinaf yargılaması için davacı tarafından yapılan 492,00 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 187,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 679,00 TL'nin davalılardan ... Ayakkabı Taban Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nden tahsiliyle davacıya verilmesine,5/c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6- 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a. maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. █████/2025